
The Āditya-Śayana (Ravi-Śayana) Vow: Night-Meal Discipline, Nakṣatra Limb-Worship, and the Unity of Sūrya and Śiva
ಭೀಷ್ಮನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ—ರೋಗದಿಂದಲೋ ಅಸಮರ್ಥತೆಯಿಂದಲೋ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಲಾಗದವರಿಗೆ ಯಾವ ವ್ರತ ಸೂಕ್ತ? ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ: ‘ಆದಿತ್ಯ-ಶಯನ/ರವಿಶಯನ’ ಎಂಬ ಮಹಾವ್ರತದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರಸಮ್ಮತ ಪರ್ಯಾಯ ನಿಯಮವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ವಿಧಿಯಿದೆ; ಜೊತೆಗೆ ಶಂಕರನನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ‘ಸಾರ್ವಕಾಮಿಕೀ’ ಎಂಬ ಶುಭ ಕಾಲಸಂಯೋಗವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ರವಿವಾರ, ಸಪ್ತಮಿ, ಹಸ್ತ ನಕ್ಷತ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ-ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಸೇರಿದಾಗ. ಉಮಾ–ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಸೂರ್ಯನಾಮಗಳಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿದರೆ ಅದೇ ಸೂರ್ಯಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ಶಿವಲಿಂಗಪೂಜೆ ಆಗುತ್ತದೆ; ಉಮಾಪತಿ ಮತ್ತು ರವಿ ನಡುವೆ ಭೇದವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಏಕತ್ವತತ್ತ್ವವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ದೇಹಾಂಗಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಸದಂತೆ ಹೊಂದಿಸಿ ಅಂಗಪೂಜೆ, ನಂತರ ಆಹಾರ ನಿಯಮಗಳು, ದಾನಧರ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ದಾನಗಳು—ಸುವರ್ಣ ಪದ್ಮ, ಶಯ್ಯೆ, ರತ್ನಾಲಂಕೃತ ಗೋদান—ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು, ಗುಪ್ತತೆ/ಅರ್ಹತೆ ನಿಯಮಗಳು, ಮತ್ತು ವಂಚನೆ-ಕಪಟವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ನೈತಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
Verse 1
भीष्म उवाच । उपवासेष्वशक्तस्य तदेव फलमिच्छतः । अनभ्यासेन रोगाद्वा किमिष्टं व्रतमुच्यताम्
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಉಪವಾಸಕ್ಕೆ ಅಶಕ್ತನಾದವನು, ಆದರೂ ಅದೇ ಫಲವನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ—ಅಭ್ಯಾಸದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಲಿ ರೋಗದಿಂದಾಗಲಿ—ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ಇಷ್ಟ ವ್ರತವನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕು?
Verse 2
पुलस्त्य उवाच । उपवासेष्वशक्तानां नक्तं भोजनमिष्यते । यस्मिन्व्रते तदप्यत्र श्रूयतां वै व्रतं महत्
ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಉಪವಾಸಕ್ಕೆ ಅಶಕ್ತರಾದವರಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವು ಅನುಮತವಾಗಿದೆ. ಯಾವ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಧಿಯಾಗಿದೆಯೋ, ಆ ಮಹಾವ್ರತವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳಿರಿ.
Verse 3
आदित्यशयनं नाम यथावच्छंकरार्चनम् । येषु नक्षत्रयोगेषु पुराणज्ञाः प्रचक्षते
‘ಆದಿತ್ಯಶಯನ’ ಎಂಬ ವ್ರತ ಮತ್ತು ಶಂಕರನ ಯಥಾವಿಧಿ ಅರ್ಚನೆ—ಯಾವ ಯಾವ ನಕ್ಷತ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಪುರಾಣಜ್ಞರು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 4
यदा हस्तेन सप्तम्यामादित्यस्य दिनं भवेत् । सूर्यस्य चापि संक्रांतिस्तिथिस्सा सार्वकामिकी
ಹಸ್ತ ನಕ್ಷತ್ರಯುಕ್ತ ಸಪ್ತಮಿ ತಿಥಿಗೆ ಆದಿತ್ಯವಾರ ಬಂದು, ಅದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ಆ ತಿಥಿಯನ್ನು ‘ಸಾರ್ವಕಾಮಿಕೀ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವುದು.
Verse 5
उमामहेश्वरस्यार्चामर्चयेत्सूर्यनामभिः । सूर्यार्चां शिवलिगं च उभयं पूजयेद्यतः
ಉಮಾ-ಮಹೇಶ್ವರರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸೂರ್ಯನ ನಾಮಗಳಿಂದ ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸೂರ್ಯಪ್ರತಿಮೆಯೂ ಶಿವಲಿಂಗವೂ—ಎರಡೂ ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಪೂಜಿತವಾಗುತ್ತವೆ.
Verse 6
उमापते रवेश्चापि न भेदः क्वचिदिष्यते । यस्मात्तस्मान्नृपश्रेष्ठ गृहे भानुं समर्चयेत्
ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ! ಉಮಾಪತಿ (ಶಿವ) ಮತ್ತು ರವಿ (ಸೂರ್ಯ) ಇವರ ನಡುವೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಭೇದವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಗೃಹದಲ್ಲಿ ಭಾನುನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.
Verse 7
हस्तेन सूर्याय नमोस्तुपादावर्काय चित्रासु च गुल्फदेशं । स्वातीषु जंघे पुरुषोत्तमाय धात्रे विशाखासु च जानुदेशम्
ಹಸ್ತದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಕನ ಪೂಜೆ. ಚಿತ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಗುಲ್ಫ (ಕಣಕಾಲು) ಪ್ರದೇಶದ ಆರಾಧನೆ; ಸ್ವಾತಿಯಲ್ಲಿ ಜಂಘೆಗಳ—ಅಲ್ಲಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮನಿಗೆ ನಮಃ. ವಿಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಧಾತ್ರಿಗೆ ನಮೋ, ಮೊಣಕಾಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 8
तथानुराधासु नमोभि पूज्यमुरुद्द्वयं चैव सहस्रभानोः । ज्येष्ठास्वनंगाय नमोस्तु गुह्यमिन्द्रा यभीमाय कटिं च मूले
ಅನುರಾಧಾ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸಹಸ್ರಭಾನು ಸೂರ್ಯನ ರುದ್ರದ್ವಯಕ್ಕೂ ನಮಃ. ಜ್ಯೇಷ್ಠೆಯಲ್ಲಿ ಅನಂಗನಿಗೆ ನಮೋ; ಗುಹ್ಯ (ರಹಸ್ಯ ದೇವತೆ)ಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಇಂದ್ರನಿಗೂ ಭೀಮನಿಗೂ ನಮಃ—ಮತ್ತು ಕಟಿ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಮೂಲಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 9
पूर्वोत्तराषाढयुगे च नाभिं त्वष्ट्रे नमः सप्ततुरंगमाय । तीक्ष्णांशवे श्रवणे चाथ कुक्षिं पृष्ठं धनिष्ठासु विकर्तनाय
ಪೂರ್ವಾಷಾಢ–ಉತ್ತರಾಷಾಢ ಸಂಧಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಭಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿ—ಸಪ್ತತುರಂಗಧಾರಿ ತ್ವಷ್ಟೃಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಶ್ರವಣ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಿವಿಗಳನ್ನು, ನಂತರ ಉದರವನ್ನು; ಧನಿಷ್ಠೆಯಲ್ಲಿ ಬೆನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿ—ತೀಕ್ಷ್ಣಕಿರಣ ವಿಕರ್ತನ (ಸೂರ್ಯ)ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 10
वक्षस्थलं ध्वांतविनाशनाय जलाधिपर्क्षे प्रतिपूजनीयम् । पूर्वोत्तरा भाद्रपदद्वये च बाहूत्तमश्चंडकराय पूज्यौ
ಅಂಧಕಾರವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ವಕ್ಷಸ್ಥಳವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಲಾಧಿಪ (ವರುಣ) ಸಂಬಂಧಿತ ತಿಥಿ/ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಪೂರ್ವ–ಉತ್ತರ ಭಾದ್ರಪದ ಎರಡರಲ್ಲೂ, ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಂಭುಜಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭುಜಗಳು ಚಂಡಕಿರಣ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಪೂಜ್ಯ.
Verse 11
साम्नामधीशाय करद्वयं च संपूजनीयं नृप रेवतीषु । नखानि पूज्यानि तथाश्विनीषु नमोस्तु सप्ताश्वधुरंधराय
ಓ ರಾಜನೇ! ರೇವತಿ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಮಗಳ ಅಧೀಶ್ವರನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಅಶ್ವಿನಿ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ನಖಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಸಪ್ತಾಶ್ವಗಳ ಭಾರವಹಿಸುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 12
कठोरधाम्ने भरणीषु कंठं दिवाकरायेत्यभिपूजनीयम् । ग्रीवाग्निपर्क्षे धरसंपुटे तु संपूजयेद्भारत रोहिणीषु
ಭರಣೀ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಠೋರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ದಿವಾಕರ (ಸೂರ್ಯ)ನಾಗಿ ಕಂಠವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಗ್ರೀವಾಗ್ನಿ-ಪಕ್ಷದಲ್ಲೂ ಧರ-ಸಂಪುಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೂ, ಓ ಭಾರತ, ರೋಹಿಣೀ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 13
मृगेर्चनीया रसना पुरारे रौद्रे तु दंता हरये नमस्ते । नमः सवित्रे इति शंकरस्य नासाभि पूज्या च पुनर्वसौ च
ಓ ಪುರಾರಿ! ಮೃಗ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ರೌದ್ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು—ಹರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. “ನಮಃ ಸವಿತ್ರೇ” ಮಂತ್ರದಿಂದ ಶಂಕರನ ನಾಸಿಕೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಪುನರ್ವಸು ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ.
Verse 14
ललाटमंभोरुहवल्लभाय पुष्येलकान्वेदशरीरधारिणे । सार्पे च मौलिविबुधप्रियाय मघासु कर्णाविति पूजनीयौ
ಪುಷ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮವಲ್ಲಭ (ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿ)ಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಲಲಾಟವನ್ನು ಹಾಗೂ ವೇದಗಳನ್ನು ದೇಹರೂಪವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ ಪ್ರಭುವಿನ ಕಟಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಸರ್ಪ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇವಪ್ರಿಯ ಮೌಲಿಯನ್ನು, ಮಘಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣದ್ವಯವನ್ನು—ಇವು ಪೂಜ್ಯಗಳು.
Verse 15
पूर्वासु गोब्राह्मणनंदनाय नेत्राणि संपूज्यतमानि शंभोः । अथोत्तराफाल्गुनि भे भ्रुवौ च विश्वेश्वरायेति च पूजनीये
ಪೂರ್ವಾಷಾಢದಲ್ಲಿ ‘ಗೋ-ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ನಂದನ’ ಎಂದು ಶಂಭುವಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ ನೇತ್ರದ್ವಯವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಉತ್ತರಾಫಾಲ್ಗುನಿಯಲ್ಲಿ ‘ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಭ್ರೂದ್ವಯವನ್ನು ವಂದಿಸಬೇಕು—ಇವು ಪೂಜ್ಯಗಳು.
Verse 16
नमोस्तु पाशांकुशपद्मशूल कपालसर्पेन्दुधनुर्धराय । गयासुरानङ्गपुरांधकादि विनाशमूलाय नमः शिवाय
ಪಾಶ, ಅಂಕುಶ, ಪದ್ಮ, ಶೂಲ, ಕಪಾಲ, ಸರ್ಪ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಗಯಾಸುರ, ಅನಂಗಪುರ, ಅಂಧಕಾದಿಗಳ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಮೂಲಕಾರಣನಾದ ಶಿವನಿಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಃ.
Verse 17
इत्यादिकांगानि च पूजयित्वा विश्वेश्वरायेति शिरोभिपूज्यम् । अत्रापि भोक्तव्यमतैलमन्नममांसमक्षारमभुक्तशेषम्
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ‘ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಾಯ’ ಎಂದು ಶಿರಸನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಎಣ್ಣೆಯಿಲ್ಲದ, ಮಾಂಸವಿಲ್ಲದ, ಕ್ಷಾರ/ಅತಿಲವಣವಿಲ್ಲದ ಅನ್ನವನ್ನು—ಮೊದಲು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಶೇಷವನ್ನೇ ಭುಂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 18
इत्येवं नृप नक्तानि कृत्वा दद्यात्पुनर्वसौ । शालेयतंडुलप्रस्थमौदुंबरमथो घृतम्
ಹೇ ರಾಜನೇ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಕ್ತವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಪುನರ್ವಸು ದಿನದಲ್ಲಿ ದಾನ ನೀಡಬೇಕು—ಉತ್ತಮ ಶಾಲಿ ಅಕ್ಕಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ಥ ಪ್ರಮಾಣ, ಉದುಂಬರ ಅರ್ಪಣೆ ಹಾಗೂ ಘೃತ.
Verse 19
संस्थाप्य पात्रे विप्राय सहिरण्यं निवेदयेत् । सप्तमे वस्त्रयुग्मं तु पारणे त्वधिकं भवेत्
ಅದನ್ನು ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಸ್ವರ್ಣಸಹಿತವಾಗಿ ಯೋಗ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಏಳನೇ ದಿನ ವಸ್ತ್ರಯುಗ್ಮವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಪಾರಣೆ—ವ್ರತಸಮಾಪ್ತಿಯ ವೇಳೆ—ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 20
चतुर्दशे तु संप्राप्ते पारणे भारतादिके । ब्राह्मणं भोजयेद्भक्त्या गुडक्षीरघृतादिभिः
ಚತುರ್ದಶಿ ತಿಥಿ ಬಂದಾಗ—ಪಾರಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಭಾರತಾದಿ ವಿಧಿಯಂತೆ—ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಬೆಲ್ಲ, ಹಾಲು, ತುಪ್ಪ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
Verse 21
कृत्वा च कांचनं पद्ममष्टपत्रं सकर्णिकम् । शुद्धमष्टांगुलं तच्च पद्मरागदलान्वितम्
ನಂತರ ಎಂಟು ದಳಗಳು ಹಾಗೂ ಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಶುದ್ಧ ಸ್ವರ್ಣಪದ್ಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು—ಎಂಟು ಅಂಗುಲ ಪ್ರಮಾಣದ—ಪದ್ಮರಾಗ (ರೂಬಿ) ದಳಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದುದು.
Verse 22
शय्यां सुलक्षणां कृत्वा विरुद्धग्रंथिवर्जिताम् । सोपधानवितानां च स्वास्तरावरणाश्रयाम्
ನಂತರ ಸುಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತ ಶಯ್ಯೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು—ಅಸಮ ಗಂಟು-ಗುಡ್ಡೆಗಳಿಲ್ಲದಂತೆ; ತಲೆಯಾಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿತಾನ (ಕ್ಯಾನಪಿ) ಸಹಿತ, ತನ್ನ ಹಾಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೊದಿಕೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವಂತೆ.
Verse 23
पादुकोपानहच्छत्र चामरासनदर्पणैः । भूपणैरपिसंयुक्तां फलवस्त्रानुलेपनैः
ಪಾದುಕಾ-ಉಪಾನಹ (ಚಪ್ಪಲಿ-ಪಾದರಕ್ಷೆ), ಛತ್ರ, ಚಾಮರ, ಆಸನ ಮತ್ತು ದರ್ಪಣಗಳೊಂದಿಗೆ; ಭೂಷಣಗಳೂ ಸೇರಿ—ಹಣ್ಣು, ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅನುಲೇಪನ (ಸುಗಂಧ ಲೇಪ) ಸಹಿತವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
Verse 24
तस्यां विधाय तत्पद्ममलंकृत्य गुणान्विताम् । कपिलां वस्त्रसंयुक्तामतिशीलां पयस्विनीम्
ಅಲ್ಲಿ ಆ ಪದ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಗುಣಸಂಪನ್ನವಾದ ಕಪಿಲಾ ಧೇನುವನ್ನು—ವಸ್ತ್ರಸಂಯುಕ್ತಳಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಶೀಲವತಿಯಾಗಿ, ಕ್ಷೀರಸಮೃದ್ಧಳಾಗಿ—ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು।
Verse 25
रौप्यखुरां हेमशृंगीं सवत्सां कांस्यदोहनाम् । दद्यान्मंत्रेण तां धेनुं पूर्वाह्णं नातिलंघयेत्
ಬೆಳ್ಳಿಯ ಖುರಗಳಿರುವ, ಬಂಗಾರದ ಕೊಂಬುಗಳಿರುವ, ಕರುಸಹಿತ ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ದೋಹನಪಾತ್ರವಿರುವ ಆ ಧೇನುವನ್ನು ಯಥಾಮಂತ್ರವಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಪೂರ್ವಾಹ್ನವನ್ನು ಮೀರಬಾರದು।
Verse 26
यथैवादित्य शयनमशून्यं तव सर्वदा । कांत्या धृत्या श्रिया पुष्ट्या तथा मे संतु वृद्धयः
ಹೇ ಆದಿತ್ಯನೇ! ನಿನ್ನ ಶಯನಸ್ಥಾನವು ಸದಾ ಅಶೂನ್ಯವಾಗಿರುವಂತೆ, ನನ್ನ ವೃದ್ಧಿಗಳೂ ಎಂದಿಗೂ ಕೊರತೆಯಾಗದೆ—ಕಾಂತಿ, ಧೃತಿ, ಶ್ರೀ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ—ವರ್ಧಿಸಲಿ।
Verse 27
यथा न देवाः श्रेयांसं त्वदन्यमनघं विदुः । तथा मामुद्धराशेष दुःखसंसारसागरात्
ಹೇ ಅನಘನೇ! ದೇವರುಗಳು ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಇನ್ನಾರನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೇಯಸ್ಕರನೆಂದು ತಿಳಿಯದಂತೆ, ನನ್ನನ್ನೂ ದುಃಖಭರಿತ ಸಂಸಾರಸಾಗರದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉದ್ಧರಿಸು।
Verse 28
ततः प्रदक्षिणीकृत्य प्रणम्य च विसर्जयेत् । शय्यां गवादि तत्सर्वं द्विजस्य भवनं नयेत्
ನಂತರ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಿದಾಯ ಪಡೆಯಬೇಕು; ಬಳಿಕ ಶಯ್ಯೆ, ಹಸು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ದ್ವಿಜನ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ) ಮನೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬೇಕು।
Verse 29
नैतद्विशीलाय न दांभिकाय प्रकाशनीयं व्रतमिंदुमौलेः । गोविप्रदेवर्षिविकर्मयोगिनां यश्चापि निंदामधिकां विधत्ते
ಇಂದುಮೌಳಿ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ದುಶೀಲನಿಗೂ ದಂಭಿಕನಿಗೂ ಪ್ರಕಟಿಸಬಾರದು. ಗೋವು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ದೇವ, ಋಷಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಕರ್ಮಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ನಿಂದಿಸುವವನಿಗೂ ಇದನ್ನು ಹೇಳಬಾರದು.
Verse 30
भक्ताय दांताय च गुह्यमेतदाख्येयमानंदकरं शिवञ्च । इदं महापातकिनां नराणां अघक्षयं वेदविदो वदंति
ಈ ಗುಹ್ಯವಾದ, ಶಿವಮಯ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಭಕ್ತನಿಗೂ ದಾಂತನಿಗೂ ಹೇಳಬೇಕು; ಹೇಳಿದಾಗ ಅದು ಆನಂದ ಮತ್ತು ಮಂಗಳವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವೇದವಿದ್ವಾಂಸರು ಇದು ಮಹಾಪಾತಕಿಗಳ ಪಾಪಗಳನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
Verse 31
न बंधुपुत्रैर्न धनैर्वियुक्तः पत्नीभिरानंदकरः सुराणां । नाभ्येति रोगं न च दुःखमोहं या चापि नारी कुरुतेथ भक्त्या
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸುವ ಸ್ತ್ರೀಯಿದ್ದರೆ, ಅವಳ ಪತಿ ಬಂಧು, ಪುತ್ರ, ಧನಗಳಿಂದ ವಿಯುಕ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಪತ್ನಿಗಳಿಗೆ ಆನಂದಕಾರಕನಾಗಿ ದೇವಸಮಾನ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ರೋಗ, ದುಃಖ, ಮೋಹಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 32
इदं वसिष्ठेन पुरार्जुनेन कृतं कुबेरेण पुरंदरेण । यत्कीर्तनादप्यखिलानि नाशमायांति पापानि न संशयोत्र
ಈ ಸ್ತೋತ್ರ/ಕೀರ್ತನವನ್ನು ವಸಿಷ್ಠ, ಪುರಾರ್ಜುನ, ಕುಬೇರ ಮತ್ತು ಪುರಂದರ (ಇಂದ್ರ) ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಕೀರ್ತನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
Verse 33
इति पठति शृणोति वा य इत्थं रविशयनं पुरुहूतवल्लभः स्यात् । अपि नरकगतान्पितॄनशेषानपि दिवमानयतीह यः करोति
ಇಂತೆ ಪಠಿಸುವವನು ಅಥವಾ ಕೇಳುವವನು ಪುರೂಹೂತ (ಇಂದ್ರ)ನ ಪ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ‘ರವಿ-ಶಯನ’ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮಾಡುವವನು, ನರಕಗತಿಯಾದ ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 34
अश्वत्थं च वटं चैवोदुंबरं वृक्षमेव च । नंदीशं जंबुवृक्षं च बिल्वं प्राहुर्महर्षयः
ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಈ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ—ಅಶ್ವತ್ಥ (ಅರಳಿ), ವಟ (ಆಲ), ಉದುಂಬರ, ನಂದೀಶ, ಜಂಬು ಮತ್ತು ಬಿಲ್ವ ವೃಕ್ಷ।
Verse 35
मार्गशीर्षादिमासाभ्यां द्वाभ्यां द्वाभ्यामथ क्रमात् । एकैकं दंतधवनं वृक्षेष्वेतेषु कारयेत्
ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡು-ಎರಡು ತಿಂಗಳಂತೆ, ಈ ವೃಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಿಂದ ಒಂದೊಂದೇ ದಂತಧಾವನ (ದಾತುನ) ನಿಯಮವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 36
दद्यात्समाप्ते दध्यन्नं वितानध्वजचामरम् । द्विजानामुदकुंभांश्च पंचरत्नसमन्वितान्
ವ್ರತ ಸಮಾಪ್ತಿಯಾದ ಮೇಲೆ ದಧ್ಯನ್ನ (ಮೊಸರು-ಅನ್ನ), ವಿತಾನ, ಧ್ವಜ, ಚಾಮರ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಪಂಚರತ್ನಸಮನ್ವಿತ ಉದಕುಂಭಗಳನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕು।
Verse 37
न वित्तशाठ्यं कुर्वीत कुर्वन्दोषानवाप्नुयात्
ಧನದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಂಚನೆ ಮಾಡಬಾರದು; ಮಾಡಿದರೆ ದೋಷಗಳು (ಪಾಪಗಳು) ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ।