Adhyaya 18

Verse 1

भीष्मौवाच । अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मन्श्रुतवानस्मि तत्त्वतः । अभिषेकं तु गायत्र्याः सदस्यत्र तथा कृतम्

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು: ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನಾನು ಇದನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ—ಅತ್ಯದ್ಭುತ! ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲೇ ಗಾಯತ್ರಿಯ ಅಭಿಷೇಕವಿಧಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನೆರವೇರಿತು.

Verse 2

विरोधं चैव सावित्र्या शापदानं तथा कृतम् । विष्णुना च यथा देवी सर्वस्थानेषु कीर्तिता

ಸಾವಿತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ವಿರೋಧವೂ, ಶಾಪಪ್ರದಾನದ ಪ್ರಸಂಗವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಣುವು ದೇವಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಗೆ ಕೀರ್ತಿಸಿದನು ಎಂಬುದೂ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 3

गायत्री चापि रुद्रेण स्तुता च वरवर्णिनी । तं श्रुत्वा प्रतिमात्मानं विस्तरेण पितामहम्

ವರವರ್ಣಿನಿಯಾದ ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ರುದ್ರನೂ ಸ್ತುತಿಸಿದನು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಪ್ರತಿಮಾತ್ಮನಾದ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ವಿವರವಾಗಿ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 4

प्रहृष्टानि च रोमाणि प्रशांतं च मनो मम । श्रुत्वा मे परमा प्रीतिः कौतूहलमथैव हि

ನನ್ನ ರೋಮಗಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ನಿಂತವು, ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ನನಗೆ ಪರಮ ಪ್ರೀತಿ ಉಂಟಾಯಿತು; ಮಹಾ ಕುತೂಹಲವೂ ಉದಯವಾಯಿತು.

Verse 5

नारायणस्तु भगवान्कृत्वा तां परमां च वै । ब्रह्मपत्न्याः स्तुतिं भक्त्या न्यस्यतां पर्वतोपरि

ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ನಾರಾಯಣನು ಆ ಪರಮ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮಪತ್ನಿಯ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪರ್ವತಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Verse 6

उवाच वचनं विष्णुस्तुष्टिपुष्टिप्रदायकम् । श्रीमति ह्रीमती चैव या च देवीश्वरी तथा

ವಿಷ್ಣು ತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು—ಶ್ರೀಮತಿ, ಹ್ರೀಮತಿ ಹಾಗೂ ದೇವೀಶ್ವರಿ ಆಗಿರುವ ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ.

Verse 7

एतदेव श्रुतं ब्रह्मंस्तव वक्त्राद्विनिःसृतम् । उत्तरं तत्र यद्भूतं यच्च तस्मिन्स्थले कृतम्

ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ನಿಮ್ಮ ಮುಖದಿಂದಲೇ ಹೊರಬಂದಂತೆ ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಅಲ್ಲಿ ಮುಂದೇನು ಸಂಭವಿಸಿತು? ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಲಾಯಿತು? ತಿಳಿಸಿ.

Verse 8

आनुपूर्व्या च तत्सर्वं भगवान्वक्तुमर्हति । श्रुतेन मे देहशुद्धिर्भविष्यति न संशयः

ಭಗವಾನ್ ದಯವಿಟ್ಟು ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು. ಅದನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ನನ್ನ ದೇಹಶುದ್ಧಿ ಆಗುವುದು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 9

पुलस्त्य उवाच । यजतः पुष्करे तस्य देवस्य परमेष्ठिनः । शृणुराजन्निदं चित्रं पूर्वमेव यथाकृतम्

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ, ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಪರಮೇಷ್ಠಿ ದೇವ ಬ್ರಹ್ಮನು ಯಜ್ಞ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅದ್ಭುತ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 10

आदौ कृतयुगे तस्मिन्यजमाने पितामहे । मरीचिरंगिराश्चैव पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः

ಆದಿ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ, ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಯಜ್ಞ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮರುೀಚಿ, ಅಂಗಿರಸ, ಹಾಗೆಯೇ ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ ಮತ್ತು ಕ್ರತು ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು।

Verse 11

दक्षः प्रजापतिश्चैव नमस्कारं प्रचक्रिरे । विद्योतमानाः पुरुषाः सर्वाभरणभूषिताः

ದಕ್ಷನು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿಯೂ ನಮಸ್ಕಾರವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಆ ಪುರುಷರು ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 12

उपनृत्यंति देवेशं विष्णुमप्सरसां गणाः । ततो गंधर्वतूर्यैस्तु प्रतिनंद्य विहायसि

ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪು ದೇವೇಶನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮುಂದೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಗಂಧರ್ವರ ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 13

बहुभिः सह गंधर्वैः प्रगायति च तुंबरुः । महाश्रुतिश्चित्रसेन ऊर्णायुरनघस्तथा

ಅನೇಕ ಗಂಧರ್ವರೊಂದಿಗೆ ತುಂಭರು ಗಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾಶ್ರುತಿ, ಚಿತ್ರಸೇನ, ಊರ್ಣಾಯು ಮತ್ತು ಪಾಪರಹಿತ ಅನಘನೂ ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದಾರೆ।

Verse 14

गोमायुस्सूर्यवर्चाश्च सोमवर्चाश्च कौरव । युगपच्च तृणायुश्च नंदिश्चित्ररथस्तथा

ಹೇ ಕೌರವಾ! ಗೋಮಾಯು, ಸೂರ್ಯವರ್ಚಾ, ಸೋಮವರ್ಚಾ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುಗಪತ್, ತೃಣಾಯು, ನಂದಿ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರರಥನೂ (ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು)।

Verse 15

त्रयोदशः शालिशिराः पर्जन्यश्च चतुर्दशः । कलिः पंचदशश्चात्र तारकश्चात्र षोडशः

ಇಲ್ಲಿ ಹದಿಮೂರನೆಯವನು ಶಾಲಿಶಿರ, ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯವನು ಪರ್ಜನ್ಯ; ಹದಿನೈದನೆಯವನು ಇಲ್ಲಿ ಕಲಿ, ಹದಿನಾರನೆಯವನು ಇಲ್ಲಿ ತಾರಕ।

Verse 16

हाहाहूहूश्च गंधर्वो हंसश्चैव महाद्युतिः । इत्येते देवगंधर्वा उपगायंति ते विभुम्

ಹಾಹಾಹೂಹೂ ಎಂಬ ಗಂಧರ್ವನು, ಮಹಾದ್ಯುತಿ ಹಂಸನೂ—ಈ ದೇವಗಂಧರ್ವರು ಆ ವಿಭು ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಗಾನದಿಂದ ಹಾಡಿ ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 17

तथैवाप्सरसो दिव्या उपनृत्यंति तं विभुं । धातार्यमा च सविता वरुणोंशो भगस्तथा

ಹಾಗೆಯೇ ದಿವ್ಯ ಅಪ್ಸರಸರು ಆ ವಿಭುವಿನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಧಾತಾ, ಆರ್ಯಮಾ, ಸವಿತೃ, ವರುಣ, ಅಂಶ ಮತ್ತು ಭಗ ಕೂಡ (ಅವನನ್ನು) ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 18

इंद्रो विवस्वान्पूषा च त्वष्टा पर्जन्य एव च । इत्येते द्वादशादित्या ज्वलंतो दीप्ततेजसः

ಇಂದ್ರ, ವಿವಸ್ವಾನ್ (ಸೂರ್ಯ), ಪೂಷ, ತ್ವಷ್ಟಾ ಮತ್ತು ಪರ್ಜನ್ಯನೂ—ಇವರು ದ್ವಾದಶ ಆದಿತ್ಯರು, ದೀಪ್ತ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ।

Verse 19

चक्रुरस्मिन्सुरेशाश्च नमस्कारं पितामहे । मृगव्याधश्च शर्वश्च निरृतिश्च महायशाः

ಆಗ ದೇವಾಧಿಪತಿಗಳು ಪಿತಾಮಹನಾದ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದರು. ಮೃಗವ್ಯಾಧ, ಶರ್ವ ಮತ್ತು ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ನಿರೃತಿಯೂ ಸಹ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

Verse 20

अजैकपादहिर्बुध्न्यः पिनाकी चापराजितः । भवो विश्वेश्वरश्चैव कपर्दी च विशांपते

ಹೇ ವಿಶಾಂಪತೇ! (ಅವರು) ಅಜೈಕಪಾದ ಮತ್ತು ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯ; ಪಿನಾಕಧಾರಿ, ಅಪರಾಜಿತ; ಭವ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಕಪರ್ದೀ ಸಹ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 21

स्थाणुर्भगश्च भगवान्रुद्रास्तत्रावतस्थिरे । अश्विनौ वसवश्चाष्टौ मरुतश्च महाबलाः

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಣು, ಭಗ ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರಗಣಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತರು. ಇಬ್ಬರು ಅಶ್ವಿನಿಗಳು, ಎಂಟು ವಸುಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಮರುತರೂ ಸಹ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು.

Verse 22

विश्वेदेवाश्च साध्याश्च तस्मै प्रांजलयः स्थिताः । शेषाद्यास्तु महानागा वासुकिप्रमुखाहयः

ವಿಶ್ವೇದೇವರು ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯರು ಅವರ ಮುಂದೆ ಅಂಜಲಿ ಬಿಗಿದು ನಿಂತರು. ಶೇಷನಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಮಹಾನಾಗರು, ವಾಸುಕಿಯನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಾಗಿಟ್ಟ ಸರ್ಪಗಣವೂ ಅಲ್ಲೇ ಇದ್ದರು.

Verse 23

काश्यपः कंबलश्चापि तक्षकश्च महाबलः । एते नागा महात्मानस्तस्मै प्रांजलयः स्थिताः

ಕಾಶ್ಯಪ, ಕಂಬಲ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ತಕ್ಷಕ—ಈ ಮಹಾತ್ಮ ನಾಗರು ಅವರ ಮುಂದೆ ಅಂಜಲಿ ಬಿಗಿದು ನಿಂತರು.

Verse 24

तार्क्ष्यश्चारिष्टनेमिश्च गरुडश्च महाबलः । वारुणिश्चैवारुणिश्च वैनतेया व्यवस्थिताः

ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ, ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿ, ಮಹಾಬಲ ಗರುಡ, ಹಾಗೆಯೇ ವಾರುಣಿ ಮತ್ತು ಅರುಣಿ—ಈ ವೈನತೇಯರು ಸಿದ್ಧರಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 25

नारायणश्च भगवान्स्वयमागत्य लोकवान् । प्राह लोकगुरुं श्रीमान्सहसर्वैर्महर्षिभिः

ಆಗ ಲೋಕವಿಖ್ಯಾತನಾದ ಭಗವಾನ್ ನಾರಾಯಣನು ಸ್ವಯಂ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಎಲ್ಲ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಪ್ರಭು ಲೋಕಗುರುವಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 26

त्वया ततमिदं सर्वं त्वया सृष्टं जगत्पते । तस्माल्लोकेश्वरश्चासि पद्मयोने नमोस्तु ते

ಹೇ ಜಗತ್ಪತೇ! ಈ ಸಮಸ್ತವೂ ನಿನ್ನಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ; ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಈ ಜಗತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನೇ ಲೋಕೇಶ್ವರ. ಹೇ ಪದ್ಮಯೋನಿ! ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 27

यदत्र ते मया कार्यं कर्तव्यं च तदादिश । एवं प्रोवाच भगवान्सार्धं देवर्षिभिः प्रभुः

“ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ ನನ್ನಿಂದ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವೋ, ನೆರವೇರಿಸಬೇಕಾದ ಯಾವ ಕರ್ತವ್ಯವೋ—ಅದನ್ನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸು.” ಎಂದು ದೇವರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಭು ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು.

Verse 28

नमस्कृत्य सुरेशाय ब्रह्मणेऽव्यक्तजन्मने । स च तत्रस्थितो ब्रह्मा तेजसा भासयन्दिशः

ದೇವೇಶನಾದ ಅವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾಡಿದನು.

Verse 29

श्रीवत्सलोमसंच्छन्नो हेमसूत्रेण राजता । सुरर्षिप्रतिमः श्रीमान्स्वयंभूर्भूतभावनः

ಶ್ರೀವತ್ಸಲಾಂಛನದಿಂದ ಶೋಭಿತನಾಗಿ, ಹೇಮಸೂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತ, ದೇವರ್ಷಿಯಂತೆ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸ್ವಯಂಭೂ—ಸರ್ವಭೂತಭಾವನನು—ಪ್ರಕಟನಾದನು.

Verse 30

शुचिरोमा महावक्षाः सर्वतेजोमयः प्रभुः । यो गतिः पुण्यशीलानामगतिः पापकर्मणां

ಶುಚಿರೋಮ, ಮಹಾವಕ್ಷ, ಸರ್ವತೇಜೋಮಯನಾದ ಪ್ರಭು—ಪುಣ್ಯಶೀಲರಿಗೆ ಗತಿ; ಪಾಪಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಅಗತಿ (ಆಶ್ರಯರಹಿತತೆ) ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 31

योगसिद्धा महात्मानो यं विदुर्लोकमुत्तमं । यस्याष्टगुणमैश्वर्यं यमाहुर्देवसत्तमम्

ಯೋಗಸಿದ್ಧ ಮಹಾತ್ಮರು ಅವನನ್ನೇ ಪರಮ ಲೋಕ (ಪರಮ ಧಾಮ)ವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಅಷ್ಟಗುಣ ಐಶ್ವರ್ಯವಿರುವ ಅವನನ್ನೇ ದೇವಸತ್ತಮನೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 32

यं प्राप्य शाश्वतं विप्रा नियता मोक्षकांक्षिणः । जन्मनो मरणाच्चैव मुच्यंते योगभाविताः

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ! ಶಾಶ್ವತನಾದ ಅವನನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ, ನಿಯತ ಮೋಷಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು—ಯೋಗಭಾವಿತ ಚಿತ್ತದವರು—ಜನ್ಮಮರಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 33

यदेतत्तप इत्याहुः सर्वाश्रमनिवासिनः । सेवंसेवं यताहारा दुश्चरं व्रतमास्थिताः

ಸರ್ವಾಶ್ರಮ ನಿವಾಸಿಗಳು ಇದನ್ನೇ ‘ತಪ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ—ಆಹಾರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಮರುಮರು ಸೇವೆ ಮಾಡಿ, ದುಶ್ಚರವಾದ ಕಠಿಣ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು.

Verse 34

योनंत इति नागेषु प्रोच्यते सर्वयोगिभिः । सहस्रमूर्द्धा रक्ताक्षः शेषादिभिरनुत्तमैः

ನಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ಯೋಗಿಗಳು ಅವನನ್ನು “ಯೋನಂತ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಸಹಸ್ರಮೂರ್ಧ, ರಕ್ತಾಕ್ಷ, ಮತ್ತು ಶೇಷಾದಿ ಉತ್ತಮ ಸರ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ಶ್ರೇಷ್ಠನು।

Verse 35

यो यज्ञ इति विप्रेंद्रैरिज्यते स्वर्गलिप्सुभिः । नानास्थानगतिः श्रीमानेकः कविरनुत्तमः

ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಬಯಸುವ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರು ಅವನನ್ನು ‘ಯಜ್ಞ’ ಎಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಏಕೈಕ ಶ್ರೀಮಂತ, ಅನುತ್ತಮ ಕವಿ-ಋಷಿ, ನಾನಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವನು।

Verse 36

यं देवं वेत्ति वेत्तारं यज्ञभागप्रदायिनं । वृषाग्निसूर्यचंद्राक्षं देवमाकाशविग्रहं

ಯಾರು ಆ ದೇವನನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೋ—ಅವನು ಸರ್ವಜ್ಞ ಜ್ಞಾತ, ಯಜ್ಞಭಾಗಪ್ರದಾತ; ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ವೃಷಭ, ಅಗ್ನಿ, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ; ಅವನ ದೇಹಾಕೃತಿ ಆಕಾಶದಂತೆ ವ್ಯಾಪಕ.

Verse 37

तं प्रपद्यामहे देवं भगवन्शरणार्थिनः । शरण्यं शरणं देवं सर्वदेवभवोद्भवं

ಭಗವಂತನ ಶರಣಾರ್ಥಿಗಳಾದ ನಾವು ಆ ದೇವನನ್ನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇವೆ; ಅವನು ಶರಣ್ಯ, ಅವನೇ ಶರಣ, ಮತ್ತು ಅವನಿಂದಲೇ ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳ ಭವ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 38

ऋषीणां चैव स्रष्टारं लोकानां च सुरेश्वरं । प्रियार्थं चैव देवानां सर्वस्य जगतः स्थितौ

ಅವನು ಋಷಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ದೇವರ ಈಶ್ವರನು; ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಿಯಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ಥಿತಿರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅವನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 39

कव्यं पितॄणामुचितं सुराणां हव्यमुत्तमं । येन प्रवर्तितं सर् तं नतास्मस्सुरोत्तमं

ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕಾವ್ಯವೂ, ದೇವರಿಗೆ ಪರಮ ಹವ್ಯವೂ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರವರ್ತಿಸಿದ ಆ ದೇವೋತ್ತಮನಿಗೆ ನಾವು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ।

Verse 40

त्रेताग्निना तु यजता देवेन परमेष्ठिना । यथासृष्टिः कृता पूर्वं यज्ञसृष्टिस्तथा पुनः

ಪರಮೇಷ್ಠಿ ದೇವ (ಬ್ರಹ್ಮ) ತ್ರೇತಾಗ್ನಿಗಳಿಂದ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದಾಗ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿ ಆಗಿತೋ ಹಾಗೆಯೇ ಯಜ್ಞದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿ ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 41

तथा ब्रह्माप्यनंतेन लोकानां स्थितिकारिणा । अन्वास्यमानो भगवान्वृद्धोप्यथ च बुद्धिमान्

ಹಾಗೆಯೇ, ವೃದ್ಧನಾದರೂ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಲೋಕಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಧಾರಿಸುವ ಅನಂತನು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 42

यज्ञवाटमचिंत्यात्मा गतस्तत्र पितामहः । धनाढ्यैरृत्विजैः पूर्णं सदस्यैः परिपालितम्

ಅಚಿಂತ್ಯಸ್ವರೂಪನಾದ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆ ಯಜ್ಞವಾಟಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಅದು ಧನಾಢ್ಯ ಋತ್ವಿಜರಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಸಭಾಸದರಿಂದ ಜಾಗರೂಕವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು।

Verse 43

गृहीतचापेन तदा विष्णुना प्रभविष्णुना । दैत्यदानवराजानो राक्षसानां गणाः स्थिताः

ಆಗ ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ಪ್ರಭು ವಿಷ್ಣುವು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದನು; ದೈತ್ಯ-ದಾನವರ ರಾಜರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಗುಂಪುಗಳು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತವು।

Verse 44

आत्मानमात्मना चैव चिंतयामास वै द्रुतं । चिंतयित्वा यथातत्वं यज्ञं यज्ञः सनातनः

ಆಗ ಸನಾತನ ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪನಾದ ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಸ್ವಾತ್ಮದಿಂದಲೇ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತನ್ನನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು. ಯಥಾತತ್ತ್ವವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಅದರ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದನು॥

Verse 45

वरणं तत्र भगवान्कारयामास ऋत्विजाम् । भृग्वाद्या ऋत्विजश्चापि यज्ञकर्मविचक्षणाः

ಅಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ಋತ್ವಿಜರ ವರಣವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದನು. ಭೃಗು ಮೊದಲಾದ ಋತ್ವಿಜರೂ ಯಜ್ಞಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು, ವಿವೇಕಿಗಳು॥

Verse 46

चक्रुर्बह्वृचमुख्यैश्च प्रोक्तं पुण्यं यदक्षरं । शुश्रुवुस्ते मुनिश्रेष्ठा वितते तत्र कर्मणि

ಅವರು ಆ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು; ಬಹ್ವೃಚರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು ಪುಣ್ಯಕರ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಕರ್ಮವು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರು ಅದನ್ನು ಶ್ರವಣ ಮಾಡಿದರು॥

Verse 47

यज्ञविद्या वेदविद्या पदक्रमविदां तथा । घोषेण परमर्षीणां सा बभूव निनादिना

ಅದು ಯಜ್ಞವಿದ್ಯೆ, ವೇದವಿದ್ಯೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಪದಪದವಾಗಿ ಕ್ರಮಪಾಠ ತಿಳಿದವರ ವಿದ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು; ಪರಮರ್ಷಿಗಳ ಘೋಷದಿಂದ ಅದು ಮಹಾ ನಿನಾದವಾಗಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು॥

Verse 48

यज्ञसंस्तरविद्भिश्च शिक्षाविद्भिस्तथा द्विजैः । शब्दनिर्वचनार्थज्ञैः सर्वविद्याविशारदैः

ಯಜ್ಞಸಂಸ್ತರ ವಿಧಿಯನ್ನು ತಿಳಿದವರಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಶಿಕ್ಷಣಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ದ್ವಿಜರಿಂದ; ಶಬ್ದಗಳ ನಿರ್ವಚನ-ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅರ್ಥ ತಿಳಿದವರಿಂದ, ಮತ್ತು ಸರ್ವವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಾರದರಿಂದ॥

Verse 49

मीमांसा हेतुवाक्यज्ञैः कृता नानाविधा मुखे । तत्र तत्र च राजेंद्र नियतान्संशितव्रतान्

ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಹೇತುವಾಕ್ಯ ಹಾಗೂ ತರ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದವರು ನಾನಾವಿಧ ಮಿಮಾಂಸಾ-ವಾದಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮನಿಷ್ಠರು, ದೃಢವ್ರತಿಗಳು, ನಿಯತಾಚಾರಪರರು ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 50

जपहोमपरान्मुख्यान्ददृशुस्तत्रवै द्विजान् । यज्ञभूमौ स्थितस्तस्यां ब्रह्मा लोकपितामहः

ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಜಪ ಮತ್ತು ಹೋಮದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರರಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರನ್ನು ಕಂಡರು; ಮತ್ತು ಆ ಯಜ್ಞಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 51

सुरासुरगुरुः श्रीमान्सेव्यमानः सुरासुरैः । उपासते च तत्रैनं प्रजानां पतयः प्रभुं

ಅಲ್ಲಿ ದೇವಾಸುರಗುರುವಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರಭು ದೇವರೂ ಅಸುರರೂ ಸೇವಿಸುವಂತೆ ಉಪಾಸ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳೂ ಆ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 52

दक्षो वसिष्ठः पुलहो मरीचिश्च द्विजोत्तमः । अंगिरा भृगुरत्रिश्च गौतमो नारदस्तथा

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಅಲ್ಲಿ ದಕ್ಷ, ವಸಿಷ್ಠ, ಪುಲಹ, ಮರೀಚಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಂಗಿರಸ, ಭೃಗು, ಅತ್ರಿ, ಗೌತಮ ಮತ್ತು ನಾರದರೂ ಇದ್ದರು।

Verse 53

विद्यामानमंतरिक्षं वायुस्तेजो जलं मही । शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गंधस्तथैव च

ಅಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆ, ಅಂತರಿಕ್ಷ (ಆಕಾಶ), ವಾಯು, ತೇಜಸ್ಸು (ಅಗ್ನಿ), ಜಲ, ಭೂಮಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ, ರಸ ಮತ್ತು ಗಂಧವೂ ತತ್ತ್ವರূপವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 54

विकृतश्च विकारश्च यच्चान्यत्कारणं महत् । ऋग्यजुः सामाथर्वाख्या वेदाश्चत्वार एव च

ಪ್ರಕಟ ರೂಪವೂ ಅದರ ವಿಕಾರಗಳೂ, ಹಾಗೂ ಇನ್ನಾವುದೇ ಮಹತ್ ಕಾರಣತತ್ತ್ವವಿದ್ದರೂ—ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ವೇದಗಳು ನಾಲ್ಕೇ: ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ, ಅಥರ್ವವೇದ।

Verse 55

शब्दः शिक्षा निरुक्तं च कल्पश्च्छंदः समन्विताः । आयुर्वेद धनुर्वेदौ मीमांसा गणितं तथा

ಶಬ್ದ (ವ್ಯಾಕರಣ), ಶಿಕ್ಷಾ, ನಿರುಕ್ತ, ಕಲ್ಪ, ಛಂದಸ್ಸು—ಇವೆಲ್ಲ ಸೇರಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಆಯುರ್ವೇದ, ಧನುರ್ವೇದ, ಮೀಮಾಂಸಾ ಮತ್ತು ಗಣಿತವೂ।

Verse 56

हस्त्यश्वज्ञानसहिता इतिहाससमन्विताः । एतैरंगैरुपांगैश्च वेदाः सर्वे विभूषिताः

ಆನೆ-ಕುದುರೆಗಳ ಜ್ಞಾನসহಿತವಾಗಿ, ಇತಿಹಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿ—ಈ ಅಂಗ-ಉಪಾಂಗಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳು ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 57

उपासते महात्मानं सहोंकारं पितामहं । तपश्च क्रतवश्चैव संकल्पः प्राण एव च

ಅವರು ಪವಿತ್ರ ಓಂಕಾರಸಹಿತ ಮಹಾತ್ಮ ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ತಪಸ್ಸು, ಕ್ರತುಗಳು (ಯಜ್ಞಕರ್ಮ), ಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣವನ್ನೂ।

Verse 58

एते चान्ये च बहवः पितामहमुपस्थिताः । अर्थो धर्मश्च कामश्च द्वेषो हर्षश्च सर्वदा

ಇವರು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರು ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು—ಅರ್ಥ, ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಹರ್ಷ ಸದಾ।

Verse 59

शुक्रो बृहस्पतिश्चैव संवर्तो बुध एव च । शनैश्चरश्च राहुश्च ग्रहाः सर्वे तथैव च

ಶುಕ್ರ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಸಂವರ್ತ, ಬುಧ; ಹಾಗೆಯೇ ಶನೈಶ್ಚರ ಮತ್ತು ರಾಹು—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಹಗಳೂ ಸಹ (ಅಲ್ಲಿ) ಇವೆ.

Verse 60

मरुतो विश्वकर्मा च पितरश्चापि भारत । दिवाकरश्च सोमश्च ब्रह्माणं पर्युपासते

ಓ ಭಾರತ! ಮರುತರು, ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ದಿವಾಕರ (ಸೂರ್ಯ) ಮತ್ತು ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ)—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪರ್ಯುಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 61

गायत्री दुर्गतरणी वाणी सप्तविधा तथा । अक्षराणि च सर्वाणि नक्षत्राणि तथैव च

ಗಾಯತ್ರೀ—ದುರ್ಗತಿಯನ್ನು ದಾಟಿಸುವವಳು; ವಾಣಿಯ ಸಪ್ತವಿಧ ರೂಪ; ಎಲ್ಲಾ ಅಕ್ಷರಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ (ಅಲ್ಲಿ) ಇವೆ.

Verse 62

भाष्याणि सर्वशास्त्राणि देहवंति विशांपते । क्षणा लवा मुहूर्ताश्च दिनं रात्रिस्तथैव च

ಓ ವಿಶಾಂಪತೇ! ಭಾಷ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ದೇಹಧಾರಿಗಳಾದ ಜೀವಿಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಲಮಾನದಗಳು—ಕ್ಷಣ, ಲವ, ಮುಹೂರ್ತ—ಮತ್ತು ದಿನ-ರಾತ್ರಿಯೂ (ಅಲ್ಲಿ) ಇವೆ.

Verse 63

अर्द्धमासाश्च मासाश्च क्रतवः सर्व एव च । उपासते महात्मानं ब्रह्माणं दैवतैः सह

ಅರ್ಧಮಾಸಗಳು (ಪಕ್ಷಗಳು) ಮತ್ತು ಮಾಸಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರತುಗಳು (ಯಜ್ಞಗಳು)—ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಮಹಾತ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 64

अन्याश्च देव्यः प्रवरा ह्रीः कीर्तिर्द्युतिरेव च । प्रभा धृतिः क्षमा भूतिर्नीतिर्विद्या मतिस्तथा

ಮತ್ತೂ ಇತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವಿಯರೂ ಇದ್ದರು—ಹ್ರೀ (ಲಜ್ಜೆ), ಕೀರ್ತಿ, ದ್ಯುತಿ; ಪ್ರಭಾ, ಧೃತಿ, ಕ್ಷಮಾ, ಭೂತಿ; ನೀತಿ, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಮತಿ ಸಹ.

Verse 65

श्रुतिः स्मृतिस्तथा क्षांतिः शांतिः पुष्टिस्तथा क्रिया । सर्वाश्चाप्सरसो दिव्या नृत्यगीतविशारदाः

ಶ್ರುತಿ, ಸ್ಮೃತಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ಷಾಂತಿ, ಶಾಂತಿ, ಪುಷ್ಟಿ, ಕ್ರಿಯೆ ಕೂಡ ಇದ್ದರು; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ದಿವ್ಯ ಅಪ್ಸರಸರು ನೃತ್ಯ-ಗೀತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಾರದರು.

Verse 66

उपतिष्ठंति ब्रह्माणं सर्वास्ता देवमातरः । विप्रचित्तिः शिविः शंकुरयःशंकुस्तथैव च

ಆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಮಾತೆಯರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದರು; ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿ, ಶಿವಿ, ಶಂಕು ಮತ್ತು ಅಯಃಶಂಕು ಸಹ ಬಂದರು.

Verse 67

वेगवान्केतुमानुग्रः सोग्रो व्यग्रो महासुरः । परिघः पुष्करश्चैव सांबोश्वपतिरेव च

ವೇಗವಾನ್, ಕೇತುಮಾನ್, ಉಗ್ರ, ಸೋಗ್ರ, ವ್ಯಗ್ರ, ಮಹಾಸುರನೆಂಬ ಮಹಾ ಅಸುರ; ಪರಿಘ, ಪುಷ್ಕರ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಂಬ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಪತಿ ಸಹ (ಬಂದರು).

Verse 68

प्रह्लादोथ बलि कुंभः संह्रादो गगनप्रियः । अनुह्रादो हरिहरौ वराहश्च कुशो रजः

ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಹ್ಲಾದ, ಬಲಿ, ಕುಂಭ, ಸಂಹ್ರಾದ, ಗಗನಪ್ರಿಯ; ಇನ್ನೂ ಅನುಹ್ರಾದ, ಹರಿ-ಹರರು, ವರಾಹ, ಕುಶ, ರಜ ಸಹ (ಉಪಸ್ಥಿತರಾದರು).

Verse 69

योनिभक्षो वृषपर्वा लिंगभक्षोथ वै कुरुः । निःप्रभः सप्रभः श्रीमांस्तथैव च निरूदरः

ಯಾರೋ ಯೋನಿ-ಭಕ್ಷಕನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಯಾರೋ ಗಂಟುಗಳ ಸಂಧಿಯುಳ್ಳ ವೃಷಭವನು; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಲಿಂಗ-ಭಕ್ಷಕನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಹೇ ಕುರು, ಹೀಗೆಯೇ. ಯಾರೋ ಕಾಂತಿಹೀನ, ಯಾರೋ ಕಾಂತಿಮಂತ ಶ್ರೀಮಂತ; ಹಾಗೆಯೇ ಯಾರೋ ಉದರರಹಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 70

एकचक्रो महाचक्रो द्विचक्रः कुलसंभवः । शरभः शलभश्चैव क्रपथः क्रापथः क्रथः

ಏಕಚಕ್ರ, ಮಹಾಚಕ್ರ, ದ್ವಿಚಕ್ರ, ಕುಲಸಂಭವ; ಶರಭ, ಶಲಭ; ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ರಪಥ, ಕ್ರಾಪಥ, ಕ್ರಥ—ಎಂಬ ನಾಮಗಳು.

Verse 71

बृहद्वांतिर्महाजिह्वः शंकुकर्णो महाध्वनिः । दीर्घजिह्वोर्कनयनो मृडकायो मृडप्रियः

ಅವನು ವಿಶಾಲ ಕಟಿಯುಳ್ಳವನು, ಮಹಾಜಿಹ್ವನು, ಶಂಖಸಮಾನ ಕರ್ಣವನು, ಮಹಾಧ್ವನಿಯುಳ್ಳವನು; ದೀರ್ಘಜಿಹ್ವನು, ಅರ್ಕನೇತ್ರನು, ಮೃದುಕಾಯನು, ಮೃಡ (ಶಿವ)ಗೆ ಪ್ರಿಯನು.

Verse 72

वायुर्गरिष्ठो नमुचिश्शम्बरो विज्वरो विभुः । विष्वक्सेनश्चंद्रहर्ता क्रोधवर्द्धन एव च

ವಾಯು, ಗರಿಷ್ಠ, ನಮುಚಿ, ಶಂಬರ, ವಿಜ್ವರ, ವಿಭು; ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನ, ಚಂದ್ರಹರ್ತಾ, ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ರೋಧವರ್ಧನ—ಎಂಬ ನಾಮಗಳು.

Verse 73

कालकः कलकांतश्च कुंडदः समरप्रियः । गरिष्ठश्च वरिष्ठश्च प्रलंबो नरकः पृथुः

ಕಾಲಕ, ಕಲಕಾಂತ, ಕುಂಡದ, ಸಮರಪ್ರಿಯ; ಗರಿಷ್ಠ, ವರಿಷ್ಠ; ಪ್ರಲಂಬ, ನರಕ, ಪೃಥು—ಎಂಬ ನಾಮಗಳು.

Verse 74

इंद्रतापन वातापी केतुमान्बलदर्पितः । असिलोमा सुलोमा च बाष्कलि प्रमदो मदः

ಇಂದ್ರತಾಪನ, ವಾತಾಪೀ, ಕೇತುಮಾನ, ಬಲದರ್ಪಿತ, ಅಸಿಲೋಮಾ, ಸುಲೋಮಾ, ಬಾಷ್ಕಲಿ, ಪ್ರಮದ ಮತ್ತು ಮದ—ಇವು (ಉಲ್ಲೇಖಿತ) ನಾಮಗಳು.

Verse 75

सृगालवदनश्चैव केशी च शरदस्तथा । एकाक्षश्चैव राहुश्च वृत्रः क्रोधविमोक्षणः

ಮತ್ತು (ಅವರಲ್ಲಿ) ಸೃಗಾಲವದನ, ಕೇಶೀ ಹಾಗೂ ಶರದ; ಹಾಗೆಯೇ ಏಕಾಕ್ಷ, ರಾಹು, ವೃತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧ-ವಿಮೋಕ್ಷಣ ಇದ್ದಾರೆ.

Verse 76

एते चान्ये च बहवो दानवा बलवर्द्धनाः । ब्रह्माणं पर्युपासंत वाक्यं चेदमथोचिरे

ಇವರೂ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ದಾನವರು, ಬಲದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯಾದವರು, ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡುತ್ತ ನಿಂತರು; ನಂತರ ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 77

त्वया सृष्टाः स्म भगवंस्त्रैलोक्यं भवता हि नः । दत्तं सुरवरश्रेष्ठ देवेभ्यधिकाः कृताः

ಹೇ ಭಗವನ್! ನಾವು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು; ನಿಮ್ಮಿಂದಲೇ ಈ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವು ನಮಗೆ ದತ್ತವಾಗಿದೆ. ಹೇ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠ! ನೀವು ನಮ್ಮನ್ನು ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ.

Verse 78

भगवन्निह किं कुर्मो यज्ञे तव पितामह । यद्धितं तद्वदास्माकं समर्थाः कार्यनिर्णये

ಹೇ ಭಗವನ್, ಹೇ ಪಿತಾಮಹ! ಈ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ನಮಗೆ ಹಿತವಾದುದನ್ನು ಹೇಳಿರಿ; ಈ ಕಾರ್ಯದ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ನಾವು ಸಮರ್ಥರು.

Verse 79

किमेभिस्ते वराकैश्च अदितेर्गर्भसंभवैः । दैवतैर्निहतैः सर्वैः पराभूतैश्च सर्वदा

ಅದಿತಿಯ ಗರ್ಭಸಂಭವರಾದ ನಿನ್ನ ಈ ದೀನ ಪುತ್ರರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಈ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲ ಹತರಾಗಿ, ಸದಾ ಪರಾಭವಗೊಂಡವರೇ.

Verse 80

पितामहोसि सर्वेषामस्माकं दैवतैः सह । तव यज्ञसमाप्तौ च पुनरस्मासु दैवतैः

ನೀನು ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಪಿತಾಮಹನು. ನಿನ್ನ ಯಜ್ಞವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾದಾಗ, ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಾ.

Verse 81

श्रियं प्रति विरोधश्च भविष्यति न संशयः । इदानीं प्रेक्षणं कुर्मः सहिताः सर्वदानवैः

ಶ್ರೀಗೆ ವಿರೋಧವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವುದು—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಈಗ ನಾವು ಎಲ್ಲ ದಾನವರೊಡನೆ ಸೇರಿ ಅದನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋಗೋಣ.

Verse 82

पुलस्त्य उवाच । सगर्वं तु वचस्तेषां श्रुत्वा देवो जनार्दनः । शक्रेण सहितः शंभुमिदमाह महायशाः

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರ ಗರ್ವಭರಿತ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ದೇವ ಜನಾರ್ದನನು ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನೊಂದಿಗೆ ಶಂಭು (ಶಿವ)ನಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 83

विघ्नं प्रकर्तुं वै रुद्र आयाता दनुपुंगवाः । ब्रह्मणामंत्रिताश्चेह विघ्नार्थं प्रयतंति ते

ವಿಘ್ನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ರುದ್ರನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ ದನುವಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

Verse 84

अस्माभिस्तु क्षमाकार्या यावद्यज्ञः समाप्यते । समाप्ते तु क्रतावस्मिन्युद्धं कार्यं दिवौकसां

ಯಜ್ಞವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗುವವರೆಗೆ ನಾವು ಕ್ಷಮೆ ಹಾಗೂ ಸಹನೆಯನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಈ ಕ್ರತು ಮುಗಿದ ತಕ್ಷಣ ದೇವತೆಗಳು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು.

Verse 85

यथानिर्दानवा भूमिस्तथा कार्यं त्वया विभो । जयार्थं चेह शक्रस्य भवता च मया सह

ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನವರಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದಂತೆ, ಹೇ ವಿಭೋ, ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೀನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು—ಇಲ್ಲಿ ಶಕ್ರನ ಜಯಾರ್ಥವಾಗಿ—ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ.

Verse 86

द्विजानां परिवेष्टारो मरुतः परिकल्पिताः । दानवानां धनं यच्च गृहीत्वा तद्यजामहे

ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಪರಿಭೋಜನ-ಸೇವೆ ಮಾಡುವ ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿ ಮರುತರು ನಿಯೋಜಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದಾನವರಿಂದ ನಾವು ಪಡೆದ ಧನದಿಂದಲೇ ಈ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತೇವೆ.

Verse 87

अत्रागतेषु विप्रेषु दुःखितेषु जनेष्विह । व्ययं तस्य करिष्यामो दासभावे निवेशिताः

ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಾಗೂ ದುಃಖಿತ ಜನರಿಗಾಗಿ ನಾವು ಸೇವಕಭಾವದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಅವರ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೊರುತ್ತೇವೆ.

Verse 88

वदंतमेवं तं विष्णुं ब्रह्मा वचनमब्रवीत् । एते दनुसुताः क्रुद्धा युष्माकं कोपनेप्सिताः

ವಿಷ್ಣು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ಈ ದನುಸುತರು ಕ್ರುದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ನಿಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ಕೆರಳಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.”

Verse 89

भवता च क्षमा कार्या रुद्रेण सह दैवतैः । कृते युगावसाने तु समाप्तिं चक्रतौ गते

ಕೃತಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲಚಕ್ರವು ಸಮಾಪ್ತಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ರುದ್ರನೊಡನೆ ಇತರ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀವೂ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕು।

Verse 90

मया च प्रेषिता यूयमेते च दनुपुंगवाः । संधिर्वा विग्रहो वापि सर्वैः कार्यस्तदैव हि

ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಇವರು ದಾನವಶ್ರೇಷ್ಠರೂ ಹೌದು; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ತಕ್ಷಣ ಸಂಧಿಯನ್ನಾಗಲಿ ವಿಘ್ರಹವನ್ನಾಗಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 91

पुलस्त्य उवाच । पुनस्तान्दानवान्ब्रह्मा वाक्यमाह स्वयंप्रभुः । दानवैर्न विरोधोत्र यज्ञे मम कथंचन

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಗ ಸ್ವಯಂಪ್ರಭು ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತೆ ಆ ದಾನವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ನನ್ನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ದಾನವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ವಿರೋಧವಾಗಬಾರದು।”

Verse 92

मैत्रभावस्थिता यूयमस्मत्कार्ये च नित्यशः । दानवा ऊचुः । सर्वमेतत्करिष्यामः शासनं ते पितामह

ನೀವು ಮಿತ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿ ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವೂ ನಿರತರಾಗಿರಿ. ದಾನವರು ಹೇಳಿದರು—“ಪಿತಾಮಹನೇ, ನಿಮ್ಮ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ನಾವು ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ।”

Verse 93

अस्माकमनुजा देवा भयं तेषां न विद्यते । पुलस्त्य उवाच । एतच्छुत्वा तदा तेषां परितुष्टः पितामहः

“ದೇವರುಗಳು ನಮ್ಮ ಅನುಜರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ।” ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಆಗ ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಅವರ ಮೇಲೆ ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು।

Verse 94

मुहूर्तं तिष्ठतां तेषामृषिकोटिरुपागता । श्रुत्वा पैतामहं यज्ञं तेषां पूजां तु केशवः

ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನಿಂತಿರುವಾಗಲೇ ಋಷಿಗಳ ಒಂದು ಕೋಟಿ ಸಮೂಹವು ಆಗಮಿಸಿತು. ಪೈತಾಮಹ ಯಜ್ಞದ ವಾರ್ತೆ ಕೇಳಿ ಕೇಶವನು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ಅವರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.

Verse 95

आसनानि ददौ तेषां तदा देवः पिनाकधृत् । वसिष्ठोर्घं ददौ तेषां ब्रह्मणा परिचोदितः

ಆಗ ಪಿನಾಕಧಾರಿ ದೇವ (ಶಿವ) ಅವರು ಅವರಿಗೆ ಆಸನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ವಸಿಷ್ಠರು ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು.

Verse 96

गामर्घं च ततो दत्वा पृष्ट्वा कुशलमव्ययम् । निवेशं पुष्करे दत्वा स्थीयतामिति चाब्रवीत्

ನಂತರ ಅವರು ಗಾಮರ್ಘ್ಯಾದಿ ಗೌರವದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಅವರ ಅವ್ಯಯ ಕುಶಲವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದರು. ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸಿ—“ಇಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿರಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 97

ततस्ते ऋषयः सर्वे जटाजिनधरास्तथा । शोभयंतः सरःश्रेष्ठं गङ्गामिव दिवौकसः

ಆಮೇಲೆ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳು—ಜಟೆ ಮತ್ತು ಅಜಿನ-ವಲ್ಕಲ ಧರಿಸಿ—ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸರೋವರವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರು; ದೇವಲೋಕವಾಸಿಗಳು ಗಂಗೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವಂತೆ.

Verse 98

मुंडाः काषायिणश्चैके दीर्घश्मश्रुधराः परे । विरलैर्दशनैः केचिच्चिपिटाक्षास्तथा परे

ಕೆಲವರು ಮುಂಡಿತರಾಗಿದ್ದರು, ಕೆಲವರು ಕಾಷಾಯವಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ದೀರ್ಘ ಶ್ಮಶ್ರುಧಾರಿಗಳು. ಕೆಲವರಿಗೆ ದಂತಗಳು ವಿರಳ, ಮತ್ತ ಕೆಲವರಿಗೆ ಒಳಗೆ ಕುಸಿದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಇದ್ದವು.

Verse 99

बृहत्तनूदराः केपि केकराक्षास्तथापरे । दीर्घकर्णा विकर्णाश्च कर्णैश्च त्रुटितास्तथा

ಕೆಲವರ ದೇಹವೂ ಹೊಟ್ಟೆಯೂ ಅತಿವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದವು; ಕೆಲವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ವಕ್ರವಾಗಿಯೂ ವಿಕೃತವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದವು. ಕೆಲವರಿಗೆ ದೀರ್ಘ ಕಿವಿಗಳು, ಕೆಲವರಿಗೆ ವಿಕೃತ ಕಿವಿಗಳು, ಮತ್ತ ಕೆಲವರಿಗೆ ಹರಿದು‑ಮುರಿದ ಕಿವಿಗಳು ಇದ್ದವು.

Verse 100

दीर्घफाला विफालाश्च स्नायुचर्मावगुंठिताः । निर्गतं चोदरं तेषां मुनीनां भावितात्मनां

ಕೆಲವರಿಗೆ ದೀರ್ಘ ಫಾಲಗಳು (ನೇಗಿಲಿನ ಮುನೆ) ಇದ್ದವು, ಕೆಲವರಿಗೆ ಫಾಲವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಅವರು ಸ್ನಾಯು ಮತ್ತು ಚರ್ಮದಿಂದ ಆವೃತರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಭಾವಿತಾತ್ಮ ಮುನಿಗಳ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರಗೆ ಉಬ್ಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು.

Verse 101

दृष्ट्वा तु पुष्करं तीर्थं दीप्यमानं समंततः । तीर्थलोभान्नरव्याघ्र तस्य तीरे व्यवस्थिताः

ಆದರೆ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪುಷ್ಕರ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಕಂಡು, ಹೇ ನರవ్యಾಘ್ರ, ತೀರ್ಥಲಾಲಸೆಯಿಂದ ಅವರು ಅದರ ತೀರದಲ್ಲಿ ನಿಂತರು.

Verse 102

वालखिल्या महात्मानो ह्यश्मकुट्टास्तथापरे । दंतोलूखलिनश्चान्ये संप्रक्षालास्तथापरे

ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ವಾಲಖಿಲ್ಯರು ಇದ್ದರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ‘ಅಶ್ಮಕುಟ್ಟ’ರೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಕೆಲವರು ‘ದಂತೋಲೂಖಲಿನ’ರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು; ಮತ್ತ ಕೆಲವರು ‘ಸಂಪ್ರಕ್ಷಾಲ’ರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 103

वायुभक्षा जलाहाराः पर्णाहारास्तथापरे । नाना नियमयुक्ताश्च तथा स्थंडिलशायिनः

ಕೆಲವರು ವಾಯುಭಕ್ಷಕರು, ಕೆಲವರು ಜಲಾಹಾರಿಗಳು, ಮತ್ತ ಕೆಲವರು ಪರ್ಣಾಹಾರಿಗಳು; ಕೆಲವರು ನಾನಾ ನಿಯಮ‑ವ್ರತಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರು, ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವರು ಬರಿದಾದ ನೆಲದಲ್ಲೇ ಶಯನಿಸುವವರು.

Verse 104

सरस्यस्मिन्मुखं दृष्ट्वा सुरूपास्याः क्षणादभुः । किमेतदिति चिंत्याथ निरीक्ष्य च परस्परम्

ಆ ಸರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆ ಸುರೂಪಿಣಿಯ ಮುಖವನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಮೋಹಿತರಾಗಿ ಗೊಂದಲಗೊಂಡರು. ‘ಇದೇನು?’ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ನೋಡಿದರು.

Verse 105

अस्मिंस्तीर्थे दर्शनेन मुखस्येह सुरूपता । मुखदर्शनमित्येव नाम कृत्वा तु तापसाः

ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮುಖದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲೇ ಸುರೂಪತೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ‘ಮುಖದರ್ಶನ’ ಎಂಬ ನಾಮವಿಟ್ಟರು.

Verse 106

स्नाता नियमयुक्ताश्च सुरूपास्ते तदाभवन् । देवपुत्रोपमा जाता अनौपम्य गुणान्विताः

ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ನಿಯಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದ ಅವರು ಆಗ ಸುಂದರರೂಪಿಗಳಾದರು. ದೇವಪುತ್ರರಂತೆ ಆಗಿ, ಅಪ್ರತಿಮ ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರಾದರು.

Verse 107

शोभमाना नरश्रेष्ठ स्थिताः सर्वे वनौकसः । यज्ञोपवीतमात्रेण व्यभजंस्तीर्थमंजसा

ಹೇ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ! ಎಲ್ಲ ವನವಾಸಿ ಋಷಿಗಳು ದೀಪ್ತಿಯಿಂದ ನಿಂತಿದ್ದರು; ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಧರಿಸಿ/ಸರಿಪಡಿಸಿ ಅವರು ಆ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ ಗುರುತಿಸಿದರು.

Verse 108

जुह्वतश्चाग्निहोत्राणि चक्रुश्च विविधाः क्रियाः । चिंतयंतो हि राजेंद्र तपसा दग्धकिल्बिषाः

ಅವರು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ವಿಧವಿಧವಾದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು. ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಾಪಗಳು ದಗ್ಧವಾದುದರಿಂದ ಅವರು ಧ್ಯಾನ-ಚಿಂತನೆಗೆ ಲೀನರಾದರು.

Verse 109

न यास्यामो परं तीर्थं ज्येष्ठभावेत्विदं सरः । ज्येष्ठपुष्करमित्येव नाम चक्रुर्द्विजातयः

ನಾವು ಬೇರೆ ಯಾವ ತೀರ್ಥಕ್ಕೂ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಜ್ಯೇಷ್ಠತ್ವದಿಂದ ಈ ಸರೋವರವೇ ಪರಮಶ್ರೇಷ್ಠ. ಆದ್ದರಿಂದ ದ್ವಿಜರು ಇದಕ್ಕೆ ‘ಜ್ಯೇಷ್ಠ-ಪುಷ್ಕರ’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು.

Verse 110

तत्र कुब्जान्बहून्दृष्ट्वा स्थितांस्तीर्थसमीपतः । बभूवुर्विस्मितास्तत्र जना ये च समागताः

ಅಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥದ ಸಮೀಪ ನಿಂತಿದ್ದ ಅನೇಕ ಕುಬ್ಜರನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡರು.

Verse 111

दत्वा दानं द्विजातिभ्यो भांडानि विविधानि च । श्रुत्वा सरस्वतीं प्राचीं स्नातुकामा द्विजागताः

ದ್ವಿಜರಿಗೆ ದಾನವನ್ನೂ ನಾನಾವಿಧ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿ, ಪೂರ್ವಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸ್ನಾನಕಾಮನೆಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು.

Verse 112

सरस्वतीतीर्थवरा नानाद्विजगणैर्युता । बदरेंगुदकाश्मर्य प्लक्षाश्वत्थविभीतकैः

ಸರಸ್ವತೀದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥವು ನಾನಾ ದ್ವಿಜಗಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಬದರಿ, ಇಂಗುದ, ಕಾಶ್ಮರ್ಯ, ಪ್ಲಕ್ಷ, ಅಶ್ವತ್ಥ ಮತ್ತು ವಿಭೀತಕ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 113

पौलोमैश्च पलाशैश्च करीरैः पीलुभिस्तथा । सरस्वतीतीर्थरुहैर्धन्वनैः स्यंदनैस्तथा

ಆ ಪ್ರದೇಶವು ಪೌಲೋಮ, ಪಲಾಶ, ಕರೀರ, ಪೀಲು ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದಲೂ, ಸರಸ್ವತೀ ತೀರ್ಥಗಳ ಸುತ್ತ ಬೆಳೆಯುವ ಅರಣ್ಯಸಸ್ಯಗಳಿಂದಲೂ, ಧನ್ವವೆನಿಸುವ ಒಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದಲೂ, ಸ್ಯಂದನ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 114

कपित्थैः करवीरैश्च बिल्वैराम्लातकैस्तथा । अतिमुक्तकपंडैश्च पारिजातैश्च शोभिता

ಅದು ಕಪಿತ್ಥ, ಕರವೀರ, ಬಿಲ್ವ, ಆಮ್ಲಾತಕ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದಲೂ, ಅತಿಮುಕ್ತಕ ಲತೆಗಳಿಂದಲೂ, ಪಾರಿಜಾತ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 115

कदंबवनभूयिष्ठा सर्वसत्वमनोरमा । वाय्वंबुफलपर्णादैर्दंतोलूखलिकैरपि

ಕದಂಬ ವನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಸರ್ವ ಸತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ ಮನೋಹರವಾಗಿದ್ದು; ವಾಯು, ಜಲ, ಫಲ, ಎಲೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ದಂತಧಾವನ ಕಡ್ಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಉಖಳಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು।

Verse 116

तथाश्मकुट्टमुख्यैश्च वरिष्ठैर्मुनिभिर्वृता । स्वाध्यायघोषसंघुष्टा मृगयूथशताकुला

ಅದೇ ರೀತಿ ಅಶ್ಮಕುಟ್ಟ ಪ್ರಮುಖರಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು; ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಘೋಷದಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿ, ಜಿಂಕೆಗಳ ನೂರಾರು ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು।

Verse 117

अहिंसैर्धर्मपरमैस्तथा चातीव शोभिता । सुप्रभा कांचनाख्या च प्राची नंदा विशालका

ಅಹಿಂಸೆಯಿಂದಲೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪರಮವೆಂದು ಧರಿಸುವ ಭಾವದಿಂದಲೂ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು; ‘ಸುಪ್ರಭಾ’, ‘ಕಾಂಚನಾ’ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಪ್ರಾಚೀ’, ‘ನಂದಾ’, ‘ವಿಶಾಲಕಾ’ ಎಂಬ ನಾಮಗಳೂ ಇದ್ದವು।

Verse 118

स्रोतोभिः पंचभिस्तत्र वर्तते पुष्करे नदी । पितामहस्य सदसि वर्त्तमाने महीतले

ಅಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಆ ನದಿ ಐದು ಪ್ರವಾಹಗಳಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ—ಭೂಮಿತಲದಲ್ಲಿ, ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಮಾನವಾಗಿರುವಂತೆ।

Verse 119

वितते यज्ञवाटे तु स्वागतेषु द्विजादिषु । पुण्याहघोषैर्विततैर्देवानां नियमैस्तथा

ಯಜ್ಞವಾಟ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಸಿದ್ಧವಾದಾಗ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಯಥೋಚಿತ ಸ್ವಾಗತ-ಸತ್ಕಾರ ನೆರವೇರಿದಾಗ, ಪುಣ್ಯಾಹಘೋಷಗಳು ನಿನದಿಸಿತು; ದೇವತೆಗಳ ನಿಯತ ನಿಯಮವಿಧಾನಗಳೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು।

Verse 120

देवेषु चैव व्यग्रेषु तस्मिन्यज्ञविधौ तथा । तत्र चैव महाराज दीक्षिते च पितामहे

ದೇವತೆಗಳೂ ವ್ಯಗ್ರರಾಗಿದ್ದು, ಆ ಯಜ್ಞವಿಧಾನ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ—ಹೇ ಮಹಾರಾಜ—ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ದೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 121

यजतस्तस्य सत्रेण सर्वकामसमृद्धिना । मनसा चिंतिता ह्यर्था धर्मार्थकुशलास्तथा

ಸರ್ವಕಾಮಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಆ ಸತ್ರಯಜ್ಞವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೇನು ಯೇನು ಚಿಂತಿಸಿದನೋ ಅವೆಲ್ಲವೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದೊರಕಿದವು; ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕುಶಲತೆ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧಿ ಲಭಿಸಿತು।

Verse 122

उपतिष्ठंति राजेंद्र द्विजातींस्तत्र तत्र ह । जगुश्च देवगंधर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः

ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಸೇವಾಪೂರ್ವಕ ಉಪಸ್ಥಾನ ನಡೆಯಿತು; ದೇವಗಂಧರ್ವರು ಗಾನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಾ ಗಣಗಳು ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿದರು।

Verse 123

वादित्राणि च दिव्यानि वादयामासुरंजसा । तस्य यज्ञस्य संपत्या तुतुषुदेर्वता अपि

ಅವರು ಸುಲಭವಾಗಿ ದಿವ್ಯ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ವಾದಿಸಿದರು. ಆ ಯಜ್ಞದ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಿಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳೂ ತೃಪ್ತರಾಗಿ ಪ್ರಸನ್ನರಾದರು।

Verse 124

विस्मयं परमं जग्मुः किमु मानुषयोनयः । वर्तमाने तथा यज्ञे पुष्करस्थे पितामहे

ಅವರು ಪರಮ ವಿಸ್ಮಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು; ಮಾನವಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ! ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಯಜ್ಞವು ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 125

अब्रुवन्नृषयो भीष्म तदा तुष्टास्सरस्वतीम् । सुप्रभां नाम राजेंद्र नाम्ना चैव सरस्वतीम्

ಆಗ, ಹೇ ಭೀಷ್ಮ, ಸಂತುಷ್ಟರಾದ ಋಷಿಗಳು ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಅವಳ ಹೆಸರು ಸುಪ್ರಭಾ; ಅವಳು ‘ಸರಸ್ವತಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು।”

Verse 126

ते दृष्ट्वा मुनयः सर्वे वेगयुक्तां सरस्वतीम् । पितामहं भासयंतीं क्रतुं ते बहु मेनिरे

ವೇಗದಿಂದ ಸಾಗುತ್ತಾ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಎಲ್ಲ ಮುನಿಗಳು ಮಹಾ ಕ್ರತು (ಯಜ್ಞಕರ್ಮ) ಆರಂಭವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು।

Verse 127

एवमेषा सरिच्छ्रेष्ठा पुष्करेषु सरस्वती । पितामहार्थं सम्भूता तुष्ट्यर्थं च मनीषिणाम्

ಹೀಗೆ ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ಸರಸ್ವತಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದಳು—ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕಾರ್ಯಾರ್ಥಕ್ಕೂ, ಜ್ಞಾನಿಗಳ ತೃಪ್ತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೂ।

Verse 128

पुण्यस्य पुण्यताकारि पंचस्रोतास्सरस्वती । सुप्रभा नाम राजेंन्द्र नाम्ना चैव सरस्वती

ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಈ ಸರಸ್ವತಿ ಪುಣ್ಯಸ್ವರೂಪಿಣಿ ಹಾಗೂ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವಳು; ಅವಳು ಪಂಚಸ್ರೋತಾ ನದಿ. ಅವಳ ಹೆಸರು ಸುಪ್ರಭಾ; ‘ಸರಸ್ವತಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದಲೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ।

Verse 129

यत्र ते मुनयश्शान्ता नानास्वाध्यायवादिनः । ते समागत्य ऋषयस्सस्मरुर्वै सरस्वतीम्

ಅಲ್ಲಿ ಶಾಂತಸ್ವಭಾವದ ಮುನಿಗಳು—ವಿವಿಧ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಗಳ ಪಾಠಕರು ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತರು—ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ಋಷಿಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸರಸ್ವತೀ ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರು।

Verse 130

साभिध्याता महाभागा ऋषिभिः सत्रयाजिभिः । समास्थिता दिशं पूर्वां भक्तिप्रीता महानदी

ಸತ್ರಯಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಋಷಿಗಳಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಆವಾಹಿತಳಾದ ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ಮಹಾನದಿಯು, ಅವರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟಳಾಗಿ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಗೊಂಡಳು।

Verse 131

प्राची पूर्वावहा नाम्ना मुनिवंद्या सरस्वती । इदमन्यन्महाराज शृण्वाश्चर्यवरं भुवि

ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹರಿಯುವ, ‘ಪೂರ್ವಾವಹಾ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಮುನಿಗಳಿಂದ ವಂದಿತ ಸರಸ್ವತೀ. ಈಗ, ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಅತ್ಯಾಶ್ಚರ್ಯಕರ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 132

क्षतो मंकणको विप्रः कुशाग्रेणेति नः श्रुतम् । क्षतात्किल करे तस्य राजन्शाकरसोस्रवत्

ನಾವು ಕೇಳಿದಂತೆ, ಮಂಕಣಕನೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಕುಶದ ಅಗ್ರದಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡನು. ಓ ರಾಜನ್, ಅವನ ಕೈಯ ಆ ಗಾಯದಿಂದ ಕಬ್ಬಿನ ಸಿಹಿರಸವೇ ಹರಿದುಬಂದಿತಂತೆ।

Verse 133

स वै शाकरसं दृष्ट्वा हर्षाविष्टः प्रनृत्तवान् । ततस्तस्मिन्प्रनृत्ते तु स्थावरं जंगमं च यत्

ಆ ಸಿಹಿಯಾದ ಶರ್ಕರಾರಸವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಹರ್ಷಾವೇಶದಿಂದ ನೃತ್ಯಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದನು. ಅವನು ಹೀಗೆ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮವೆನ್ನುವ ಎಲ್ಲವೂ (ಅದರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ) ಚಲಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು।

Verse 134

प्रानृत्यत जगत्सर्वं तेजसा तस्य मोहितम् । शक्रादिभिस्सुरै राजन्नृषिभिश्च तपोधनैः

ಅವನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನೃತ್ಯಮಾಡಿತು, ಓ ರಾಜನೇ. ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಮೊದಲಾದ ದೇವರುಗಳೂ ತಪೋಧನ ಋಷಿಗಳೂ ಇದನ್ನು ಕಂಡರು.

Verse 135

विज्ञप्तस्तत्र वै ब्रह्मा नायं नृत्येत्तथा कुरु । आदिष्टो ब्रह्मणा रुद्र ऋषेरर्थे नराधिप

ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ವಿನಂತಿಸಲಾಯಿತು—‘ಇವನು ಹೀಗೆ ನೃತ್ಯಿಸಬಾರದು; ಹಾಗೆ ಮಾಡು’ ಎಂದು. ಬ್ರಹ್ಮನ ಆದೇಶದಿಂದ, ಓ ನರಾಧಿಪನೇ, ರುದ್ರನು ಋಷಿಯ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 136

नायं नृत्येद्यथा भीम तथा त्वं वक्तुमर्हसि । गत्वा रुद्रो मुनिं दृष्ट्वा हर्षाविष्टमतीव हि

“ನೀನು ಹೇಳುವಂತೆ ಭೀಕರವಾಗಿ ಇವನು ನೃತ್ಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹಾಗೆ ಹೇಳುವುದು ನಿನಗೆ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ.” ಏಕೆಂದರೆ ರುದ್ರನು ಮುನಿಯನ್ನು ಹೋಗಿ ಕಂಡು ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷದಿಂದ ಆವಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 137

भो भो विप्रर्षभ त्वं हि नृत्यसे केन हेतुना । नृत्यमानेन भवता जगत्सर्वं च नृत्यति

“ಓ ಓ, ವಿಪ್ರರ್ಷಭನೇ! ನೀನು ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ನೃತ್ಯಿಸುತ್ತಿರುವೆ? ನೀನು ನೃತ್ಯಿಸಿದಾಗ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತೂ ನೃತ್ಯಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.”

Verse 138

तेनायं वारितः प्राह नृत्यन्वै मुनिसत्तमः । मुनिरुवाच । किं न पश्यसि मे देव कराच्छाकरसोस्रवत्

ಅವನು ತಡೆದರೂ ನೃತ್ಯಿಸುತ್ತಲೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಹೇಳಿದನು. ಮುನಿ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ದೇವಾ! ನನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಕಬ್ಬಿನ ರಸ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೀನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವೇ?”

Verse 139

तं तु दृष्ट्वाप्र नृत्तोहं हर्षेण महतावृतः । तं प्रहस्याब्रवीद्देवो मुनिं रागेण मोहितम्

ಅವರನ್ನು ಕಂಡು ನಾನು ದಂಡವತ್ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮಹಾ ಹರ್ಷದಿಂದ ಆವೃತನಾದೆ. ಆಗ ದೇವರು ನಗುತ್ತಾ ರಾಗದಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದ ಆ ಮುನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 140

अहं न विस्मयं विप्र गच्छामीह प्रपश्य मां । एवमुक्तो मुनिश्रेष्ठो महादेवेन कौरव

“ಹೇ ವಿಪ್ರ! ನಾನು ಯಾವುದೋ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಟುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ—ಇಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡು.” ಎಂದು ಮಹಾದೇವನು ಹೇಳಿದಾಗ, ಹೇ ಕೌರವ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಪ್ರಭಾವಿತನಾದನು.

Verse 141

ध्यायमानस्तदा कोयं प्रतिषिद्धोस्मि येन हि । अंगुल्यग्रेण राजेंद्र स्वांगुष्ठस्ताडितस्तथा

ನಾನು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿದ್ದಾಗ, ನನ್ನನ್ನು ಯಾರು ತಡೆದರು? ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಬೆರಳಿನ ತುದಿಯಿಂದ ನನ್ನದೇ ಅಂಗುಷ್ಟವು ಆಗ ಹೊಡೆತ ಪಡೆದಿತು.

Verse 142

ततो भस्मक्षताद्राजन्निर्गतं हिमपांडुरं । तद्दृष्ट्वा व्रीडितश्चासौ प्राह तत्पादयोः पतन्

ನಂತರ, ಹೇ ರಾಜನ್, ಭಸ್ಮಕ್ಷತದಿಂದ ಹಿಮದಂತೆ ಪಾಂಡುರವಾದುದು ಹೊರಬಂತು. ಅದನ್ನು ಕಂಡು ಅವನು ಲಜ್ಜಿತನಾಗಿ, ಅವರ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 143

नान्यद्देवादहं मन्ये रुद्रात्परतरं महत् । चराचरस्य जगतो गतिस्त्वमसि शूलधृत्

ರುದ್ರನಿಗಿಂತ ಮಹತ್ತರನಾದ ಬೇರೆ ದೇವನನ್ನು ನಾನು ಎಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೇ ಶೂಲಧರ, ಚರಾಚರ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಪರಮಗತಿಯೂ ಆಶ್ರಯವೂ ನೀನೇ.

Verse 144

त्वया सृष्टमिदं सर्वं वदंतीह मनीषिणः । त्वामेव सर्वं विशति पुनरेव युगक्षये

ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಈ ಸಮಸ್ತವೂ ನಿನ್ನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ; ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಪುನಃ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 145

देवैरपि न शक्यस्त्वं परिज्ञातुं मया कुतः । त्वयि सर्वे च दृश्यन्ते सुरा ब्रह्मादयोपि ये

ದೇವರೂ ಸಹ ನಿನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾರರು; ಹಾಗಿರಲು ನಾನು ಹೇಗೆ? ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ—ದೇವತೆಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳೂ ಸಹ।

Verse 146

सर्वस्त्वमसि देवानां कर्ता कारयिता च यः । त्वत्प्रसादात्सुराः सर्वे भवंतीहाकुतोभयाः

ನೀನೇ ಸರ್ವಸ್ವ; ದೇವತೆಗಳ ಕರ್ತನೂ, ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವವನೂ ನೀನೇ. ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಭಯರಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 147

एवं स्तुत्वा महादेवमृषिश्च प्रणतोब्रवीत् । भगवंस्त्वत्प्रसादेन तपो न क्षीयते त्विह

ಹೀಗೆ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಋಷಿಯು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ಭಗವನ್, ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.”

Verse 148

ततो देवः प्रीतमनास्तमृषिं पुनरब्रवीत् । तपस्ते वर्द्धतां विप्र मत्प्रसादात्सहस्रधा

ಆಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಮನಸ್ಸಾದ ದೇವನು ಆ ಋಷಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ವಿಪ್ರ, ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಸಹಸ್ರಪಟ್ಟು ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ.”

Verse 149

प्राचीमेवेह वत्स्यामि त्वया सार्द्धमहं सदा । सरस्वती महापुण्या क्षेत्रे चास्मिन्विशेषतः

ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುವೆನು. ಸರಸ್ವತಿ ಮಹಾಪುಣ್ಯಮಯಿ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ।

Verse 150

न तस्य दुर्लर्भं किंचिदिह लोके परत्र च । सरस्वत्युत्तरे तीरे यस्त्यजेदात्मनस्तनुम्

ಸರಸ್ವತಿಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿ ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸುವವನಿಗೆ ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವುದೂ ದುರ್ಲಭವಲ್ಲ।

Verse 151

प्राचीतटे जाप्यपरो न चेह म्रियते पुनः । आप्लुतो वाजिमेधस्य फलमाप्स्यति पुष्कलं

ಪೂರ್ವ ತೀರದಲ್ಲಿ ಜಪನಿಷ್ಠನಾದವನು ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮರಣ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಸಮಾನವಾದ ಸಮೃದ್ಧ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 152

नियमैश्चोपवासैश्च कर्शयन्देहमात्मनः । जलाहारो वायुभक्षः पर्णाहारश्च तापसः

ನಿಯಮಗಳೂ ಉಪವಾಸಗಳೂ ಮೂಲಕ ತಪಸ್ವಿಗಳು ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಕೃಶಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ—ಕೆಲವರು ಜಲಾಹಾರಿಗಳು, ಕೆಲವರು ವಾಯುಭಕ್ಷಕರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಪರ್ಣಾಹಾರದಿಂದ ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 153

तथा स्थंडिलशायी च ये चान्ये नियमाः पृथक् । करोति यो द्विजश्रेष्ठो नियमांस्तान्व्रतानि च

ಅದೇ ರೀತಿ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನು ಸ್ಥಂಡಿಲಶಾಯಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ವಿಭಿನ್ನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನು, ಆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ವ್ರತರೂಪವಾಗಿಯೂ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 154

स याति शुद्धदेहश्च ब्रह्मणः परमं पदं । तस्मिंस्तीर्थे तु यैर्दत्तं तिलमात्रं तु कांचनं

ಅವನು ಶುದ್ಧದೇಹನಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳಷ್ಟಾದರೂ ಚಿನ್ನದ ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಸಹ ಮಹಾಪುಣ್ಯ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 155

मेरुदानसमं तत्स्यात्पुरा प्राह प्रजापतिः । तस्मिंस्तीर्थे तु ये श्राद्धं करिष्यंति हि मानवाः

ಹಿಂದೆ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಹೇಳಿದರು—ಇದು ಮೇರುದಾನಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವ ಮಾನವರು…

Verse 156

एकविंशकुलोपेताः स्वर्गं यास्यंति ते नराः । पितॄणां च शुभं तीर्थं पिंडेनैकेन तर्पिताः

ಆ ಪುರುಷರು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಕುಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಒಂದೇ ಪಿಂಡದಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಇದು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಶುಭ ತೀರ್ಥಕರ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 157

ब्रह्मलोकं गमिष्यंति स्वपुत्रेणेह तारिताः । भूयश्चान्नं न चेच्छंति मोक्षमार्गं व्रजंति ते

ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪುತ್ರನಿಂದ ಉದ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರು ಅನ್ನವನ್ನು ಇನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 158

प्राचीनत्वं सरस्वत्या यथा भूतं शृणुष्व तत् । सरस्वती पुरा प्रोक्ता देवैः सर्वैः सवासवैः

ಸರಸ್ವತಿಯ ಪ್ರಾಚೀನ ವೃತ್ತಾಂತವು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ನಡೆದಂತೆ ಕೇಳು. ಹಿಂದೆ ವಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದರು.

Verse 159

तटं त्वया प्रयातव्यं प्रतीच्यां लवणोदधेः । वडवाग्निमिमं नीत्वा समुद्रे निक्षिपस्व ह

ನೀನು ಲವಣಸಮುದ್ರದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು; ಈ ವಡವಾಗ್ನಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಕ್ಷೇಪಿಸು.

Verse 160

एवं कृते सुराः सर्वे भवंति भयवर्जिताः । अन्यथा वाडवाग्निस्तु दहते स्वेन तेजसा

ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಭಯವಿಲ್ಲದವರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ವಾಡವಾಗ್ನಿ ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ದಹಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 161

तस्माद्रक्षस्व विबुधानेतस्मादचिराद्भयात् । मातेव भव सुश्रोणि सुराणामभयप्रदा

ಆದುದರಿಂದ ಈ ಸಮೀಪದ ಭಯದಿಂದ ದೇವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ಓ ಸುಶ್ರೋಣಿ, ತಾಯಿಯಂತೆ ಇದ್ದು ದೇವರಿಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡು.

Verse 162

एवमुक्ता तु सा देवी विष्णुना प्रभविष्णुना । आह नाहं स्वतंत्रास्मि पिता मे व्रियतां स्वराट्

ಪ್ರಭವಿಷ್ಣುವಾದ ವಿಷ್ಣು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ದೇವಿ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು—“ನಾನು ಸ್ವತಂತ್ರಳಲ್ಲ; ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಂದೆ ಸ್ವರಾಟ್ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಿ.”

Verse 163

तदाज्ञाकारिणी नित्यं कुमारीह धृतव्रता । पित्रादेशाद्विना नाहं पदमेकमपि क्वचित्

ನಾನು ಸದಾ ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವಳು; ಇಲ್ಲಿ ವ್ರತಧಾರಿಣಿ ಕುಮಾರಿಯಾಗಿ ಇರುವೆ. ತಂದೆಯ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನೂ ಇಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 164

गच्छामि तस्मात्कोप्यन्य उपायश्चिंत्यतामहो । तदाशयं विदित्वाहुस्ते समेत्य पितामहं

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಹೊರಡುತ್ತೇನೆ; ಅಯ್ಯೋ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೋ ಉಪಾಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಲಿ. ಅವನ ಆಶಯವನ್ನು ತಿಳಿದು ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು.

Verse 165

नान्येन शक्यते नेतुं वडवाग्निः पितामह । अदृष्टदोषाम्मुक्त्वैकां कुमारीं तनयां तव

ಓ ಪಿತಾಮಹ! ವಡವಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೋಷರಹಿತವಾದ ನಿಮ್ಮ ಒಬ್ಬ ಕನ್ಯಾ ಪುತ್ರಿಯನ್ನೇ (ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ) ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು.

Verse 166

सरस्वतीं समानीय कृत्वांके वरवर्णिनीं । शिरस्याघ्रायसस्नेहमुवाचाथसरस्वतीम्

ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಕರೆದು, ಆ ಸುಂದರ ವರ್ಣಿನಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ. ಸ्नेಹದಿಂದ ಅವಳ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಘ್ರಾಣಿಸಿ, ನಂತರ ಸರಸ್ವತಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 167

मां च देवि सुराः प्राहुः स त्वं ब्रूहि यशस्विनीम् । नीत्वा विनिक्षिपेदेनं बाडवं लवणांबुनि

ದೇವಿ! ದೇವತೆಗಳು ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು—‘ಓ ಯಶಸ್ವಿನಿ, ನೀ ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳು; ಈ ಬಾಡವವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಲವಣಾಂಬುವಿನಲ್ಲಿ (ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ) ಹಾಕಿಬಿಡು.’

Verse 168

पितुर्वाक्यं हि तच्छ्रुत्वा वियुक्ता कुररी यथा । पित्रा तदैव सा कन्या रुरुदे दीनमानसा

ತಂದೆಯ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಕನ್ಯೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಅತ್ತಳು—ಜೋಡಿಯಿಂದ ವಿಯೋಗಗೊಂಡ ಕುರರೀ ಪಕ್ಷಿಯಂತೆ. ತಂದೆಯ ಮುಂದೆ ಅವಳ ಮನಸ್ಸು ದುಃಖದಿಂದ ದೀನವಾಯಿತು.

Verse 169

शोभते तन्मुखं तस्याः शोकबाष्पाविलेक्षणं । सितं विकसितं तद्वत्पद्मं तोयकणोक्षितम्

ಶೋಕಬಾಷ್ಪದಿಂದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮಸುಕಾದರೂ ಅವಳ ಮುಖವು ಶೋಭಿಸಿತು—ಜಲಕಣಗಳಿಂದ ಸಿಂಚಿತವಾಗಿ ಅರಳಿದ ಶುಭ್ರ ಪದ್ಮದಂತೆ।

Verse 170

तत्तथाविधमालोक्य पितामहपुरस्सराः । विबुधाः शोकभावस्य सर्वे वशमुपागताः

ಅವನನ್ನು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು, ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಶೋಕಭಾವದ ವಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು।

Verse 171

संस्तभ्य हृदयं तस्याः शोकसंतापितं तदा । पितामहस्तामुवाच मा रोदीर्नास्ति ते भयम्

ಆಗ ಶೋಕಸಂತಾಪದಿಂದ ದಗ್ಧವಾದ ಅವಳ ಹೃದಯವನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿ ಪಿತಾಮಹನು ಹೇಳಿದರು—“ಅಳಬೇಡ; ನಿನಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ.”

Verse 172

मान लाभश्च भविता तव देवानुभावतः । नीत्वा क्षारोदमध्ये तु क्षिपस्व ज्वलनं सुते

ದೇವಾನುಭಾವದಿಂದ ನಿನಗೆ ಮಾನವೂ ಲಾಭವೂ ಉಂಟಾಗುವುದು; ಮಗಳೇ, ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕ್ಷಾರಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಸೆದುಬಿಡು।

Verse 173

एवमुक्ता तु सा बाला बाष्पाकुलितलोचना । प्रणम्य पद्मजन्मानं गच्छाम्युक्तवती तु सा

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಬಾಲೆ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪದ್ಮಜ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ—“ನಾನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು।

Verse 174

मा भैरुक्ता पुनस्तैस्तु पित्रा चापि तथैव सा । त्यक्त्वा भयं हृष्टमनाः प्रयातुं समवस्थिता

ಮತ್ತೆ ಅವರು ಅವಳಿಗೆ—“ಭಯಪಡಬೇಡ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು; ತಂದೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳಿದರು. ಭಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಹರ್ಷಿತಮನದಿಂದ ಅವಳು ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಳಾಗಿ ನಿಂತಳು।

Verse 175

तस्याः प्रयाणसमये शंखदुंदुभिनिस्वनैः । मंगलानां च निर्घोषैर्जगदापूरितं शुभैः

ಅವಳ ಪ್ರಯಾಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಂಖ-ದುಂದುಭಿಗಳ ನಿನಾದಗಳಿಂದಲೂ, ಮಂಗಳಘೋಷಗಳ ಶುಭಧ್ವನಿಗಳಿಂದಲೂ ಜಗತ್ತು ತುಂಬಿ ಹೋಯಿತು।

Verse 176

सितांबरधराधन्या सितचंदनमंडिता । शरदंबुजसच्छाय तारहारविभूषिता

ಆ ಧನ್ಯಳಾದವಳು ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಬಿಳಿ ಚಂದನದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು; ಶರದ್ಕಾಲದ ಕಮಲದಂತೆ ಕాంతಿಮಯವಾಗಿ, ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಿಂದ ವಿಭೂಷಿತಳಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 177

संपूर्णचंद्रवदना पद्मपत्रायतेक्षणा । शुभां कीर्तिं सुरेशस्य पूरयंती दिशो दश

ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತ ಮುಖವಿಟ್ಟು, ಕಮಲಪತ್ರದಂತ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಅವಳು, ದೇವೇಶನ ಶುಭಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹರಡಿ ದಶದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಸಿದಳು।

Verse 178

स्वतेजसा तद्धृदयान्निःसृता भासयज्जगत् । अनुव्रजन्ती तां गंगा तयोक्ता वरवर्णिनी

ತನ್ನ ಸ್ವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನ ಹೃದಯದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ ಅವಳು ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಯಗೊಳಿಸಿದಳು। ಅವಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಗಂಗೆಯೂ ಸಾಗಿತು; ಆಗ ಆ ವರವರ್ಣಿನಿಯನ್ನು ಅವನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದನು।

Verse 179

द्रक्ष्यामि त्वां पुनरहं प्रयासि कुत्र मे सखि । एवमुक्ता तु सा गंगा प्रोवाच मधुरां गिरम्

“ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಾಣುವೆನು; ಹೇ ಸಖಿ, ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ದೇವೀ ಗಂಗೆಯು ಮಧುರ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು।

Verse 180

यदैवायास्यसि प्राचीं दिशं मां पश्यसे शुभे । विबुधैस्त्वं परिवृता दर्शनं तव संश्रये

ಹೇ ಶುಭೆ! ನೀನು ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಿ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡುವೆಯೋ, ಆಗ ದೇವಗಣಗಳಿಂದ ಪರಿವೃತಳಾದ ನಾನು ನಿನಗೆ ನನ್ನ ದರ್ಶನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವೆನು; ನಿನ್ನ ದರ್ಶನದಲ್ಲೇ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ।

Verse 181

उदङ्मुखी तदा भूत्वा त्यज शोकं शुचिस्मिते । अहं चोदङ्मुखी पुण्या त्वं तु प्राची सरस्वति

ಆಗ ಉತ್ತರಮುಖಿಯಾಗಿ ನಿಂತು ಶೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು, ಹೇ ಶುಚಿಸ್ಮಿತೆ! ಈ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಾನೂ ಉತ್ತರಮುಖಿಯಾಗಿರುವೆನು; ಆದರೆ ನೀನು, ಸರಸ್ವತಿ, ಪೂರ್ವಮುಖಿಯಾಗಿರು।

Verse 182

तत्र क्रतुशतं पुण्यं स्नानदानेन सुव्रते । श्राद्धदाने तथा नित्यं पितॄणां दत्तमक्षयम्

ಹೇ ಸುವ್ರತೇ! ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ-ದಾನಗಳಿಂದ ನೂರು ಯಜ್ಞಗಳ ಸಮಾನ ಪುಣ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ನಿತ್ಯ ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ದಾನ ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 183

ये करिष्यंति मनुजा विमुक्तास्त्ते ऋणैस्त्रिभिः । मोक्षमार्गं गमिष्यंति विचारो नात्र विद्यते

ಯಾರು ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸುವರೋ, ಅವರು ಮೂರು ಋಣಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತರಾಗುವರು; ಅವರು ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವರು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 184

तामुवाच ततो गंगा पुनर्दर्शनमस्तु ते । गच्छ स्वमालयं भद्रे स्मर्तव्याहं त्वयानघे

ಆಗ ಗಂಗೆಯು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು— “ನಿನಗೆ ನನ್ನ ಪುನರ್ದರ್ಶನವಾಗಲಿ. ಓ ಭದ್ರೇ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಧಾಮಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ಓ ಅನಘೇ, ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸು.”

Verse 185

यमुनापि तथैवं सा गायत्री च मनोरमा । सावित्र्या सहिताः सर्वाः सखीं संप्रैषयंस्तथा

ಹಾಗೆಯೇ ಯಮುನೆಯೂ, ಮನೋಹರ ಗಾಯತ್ರಿಯೂ—ಸಾವಿತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ—ಎಲ್ಲರೂ ಆಗ ತಮ್ಮ ಸಖಿಯನ್ನು ದೂತಿಯಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದರು.

Verse 186

ततो विसृज्य तान्देवान्नदी भूत्वा सरस्वती । उत्तंकस्याश्रमपद उद्भूता सा मनस्विनी

ನಂತರ ಆ ದೇವರನ್ನು ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಿ, ಸರಸ್ವತಿ ನದಿರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ದೃಢಮನಸ್ಸಿನವಳಾಗಿ ಉತ್ತಂಕನ ಆಶ್ರಮಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು.

Verse 187

अधस्तात्प्लक्षवृक्षस्य अवरोप्य च तां तनुम् । अवतीर्णा महाभागा देवानां पश्यतां तदा

ಆಗ ಪ್ಲಕ್ಷವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ ಆ ದೇಹವನ್ನು ಇಳಿಸಿ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ದೇವತೆಗಳು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಅವತರಿಸಿದಳು.

Verse 188

विष्णुरूपस्तरुः सोत्र सर्वदेवैस्तु वंदितः । संसेव्यश्च द्विजैर्नित्यं फलहेतोर्महोदयः

ಇಲ್ಲಿ ಈ ವೃಕ್ಷವೇ ವಿಷ್ಣುಸ್ವರೂಪ; ಸರ್ವ ದೇವರಿಂದ ವಂದಿತ. ಮಹತ್ತರ ಫಲಪ್ರದವಾದ ಇದನ್ನು ಫಲಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ದ್ವಿಜರು ನಿತ್ಯ ಸೇವಿಸಬೇಕು.

Verse 189

अनेकशाखाविततश्चतुर्मुख इवापरः । तत्कोटरकुटीकोटि प्रविष्टानां द्विजन्मनाम्

ಅನೇಕ ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದ ಆ ವೃಕ್ಷವು ಮತ್ತೊಂದು ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆಯೇ ತೋಚಿತು. ಅದರ ಕೊಟರಗಳು ಹಾಗೂ ಕುಟೀರಸಮಾನ ಖಾಲಿತನಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯ ದ್ವಿಜರು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದರು.

Verse 190

श्रूयंते विविधा वाचः सुराणां रक्तचेतसाम् । वनस्पतिरपुष्पोपि पुष्पितश्चोपलक्ष्यते

ರಕ್ತಚೇತಸರಾದ ದೇವತೆಗಳ ವಿವಿಧ ವಾಣಿಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುಷ್ಪರಹಿತವಾದ ವೃಕ್ಷವೂ ಪುಷ್ಪಿತವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 191

जातीचंपकवत्पुष्पैः शाखालग्नैः शुकैः शुभैः । केतकीभिः सुरभिभिरशोभत सरिद्वरा

ಶ್ರೇಷ್ಠ ನದಿ, ಶಾಖೆಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಶುಭ ಶುಕಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದಲೂ, ಜಾತಿ-ಚಂಪಕದಂತ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದಲೂ, ಸುಗಂಧಿತ ಕೇತಕೀ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದಲೂ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ ಶೋಭಿಸಿತು.

Verse 192

कोकिलाभिस्स मालेव फेनकैः पुष्पितेव सा । हरेणेव यथा गंगा प्लक्षेणैव हि सा तथा

ಕೋಕಿಲಗಳಿಂದ ಅವಳು ಮಾಲೆಯಂತೆ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ, ನುರೆಯಂತ ಶ್ವೇತ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಪುಷ್ಪಿತಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದಳು. ಗಂಗೆಯು ಹರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಅವಳೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪ್ಲಕ್ಷವೃಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಳು.

Verse 194

एवमुक्तेन सा तेन प्रत्युक्ता विष्णुना तदा । न ते दाहभयं त्याज्यस्त्वयायं वह्निराट्स्वयम्

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಅವಳಿಗೆ ವಿಷ್ಣುವು ಆಗ ಉತ್ತರಿಸಿದನು—“ದಹನಭಯವನ್ನು ನೀನು ಬಿಡಬೇಡ; ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಈ ಅಗ್ನಿರಾಜನು ಸ್ವಯಂ ಇಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.”

Verse 195

पश्चिमं सागरं नेतुं वाडवज्वलनं शुभे । एवं क्रमेण गच्छंत्या तदापं प्राप्स्यते शुभे

ಹೇ ಶುಭೇ! ವಾಡವಜ್ವಲನವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಾಗಿದರೆ, ಆಗ ನೀನು ಆ ಜಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ, ಹೇ ಶುಭೇ।

Verse 196

ततस्तं शातकुंभस्थं कृत्वासौ वडवानलं । समर्पयत गोविंदः सरस्वत्या महोदरे

ನಂತರ ಗೋವಿಂದನು ಆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ವಡವಾನಲವೆಂದು ರೂಪಿಸಿ, ಚಿನ್ನದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಸರಸ್ವತಿಯ ಮಹೋದರದಲ್ಲಿ (ಗಹನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ) ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು।

Verse 197

सा तं गृहीत्वा सुश्रोणी प्रतीच्यभिमुखी ययौ । अंतर्द्धानेन संप्राप्ता पुष्करं सा महानदी

ಆ ಸುಶ್ರೋಣಿ ಅವನನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹೊರಟಳು; ಅಂತರ್ಧಾನವಾಗಿ ಆ ಮಹಾನದಿಯು ಪುಷ್ಕರವನ್ನು ತಲುಪಿತು।

Verse 198

मर्यादापर्वते तस्मिन्संभूता विमला सरित् । पुष्करारण्यं विपुलं सुरसिद्धनिषेवितम्

ಆ ಮર્યಾದಾಪರ್ವತದಿಂದ ವಿಮಲಾ ಎಂಬ ನಿರ್ಮಲ ಸರಿತ್ ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಅಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳೂ ಸಿದ್ಧರೂ ಸೇವಿಸುವ ವಿಶಾಲ ಪುಷ್ಕರಾರಣ್ಯವಿತ್ತು।

Verse 199

पितामहेन यत्रासीद्यज्ञसत्रं निषेवितम् । सिध्यर्थं मुनिमुख्यानामागतासौ महानदी

ಯಲ್ಲಿ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಯಜ್ಞಸತ್ರವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಸೇವಿಸಿದ್ದನೋ, ಅಲ್ಲಿ ಮುನಿಮುಖ್ಯರ ಸಿದ್ಧ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಆ ಮಹಾನದಿಯು ಬಂದು ಸೇರಿತು।

Verse 200

येषु तत्र कृतो होमः कुंडेष्वासीद्विरिंचिना । तानि सर्वाणि संप्लाव्य तोयेनाप्युद्गता हि सा

ಅಲ್ಲಿ ವಿರಿಂಚಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಹೋಮ ಮಾಡಿದ ಅಗ್ನಿಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ, ಆಕೆ ಜಲದಿಂದ ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಳುಗಿಸಿ ನಿಜವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು.

Verse 201

तत्र क्षेत्रे महापुण्या पुष्करे सा तथोत्थिता । तेन तत्पूरणं प्रोक्तं वायुना जगदायुषा

ಆ ಮಹಾಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು; ಆದಕಾರಣ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಾಣಸ್ವರೂಪನಾದ ವಾಯು ಆ ಪುರಾಣವನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸಿದನು.