Adhyaya 46

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಶೇಷ–ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನ ಸಂವಾದದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ರಾಮಾಶ್ವಮೇಧ ಚಕ್ರದ ಘಟನೆಯು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀರಾಮನು ಆಗಮಿಸಿದಾಗ ಶತ್ರುಘ್ನನು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹನುಮಂತನ ಸನ್ನಿಧಿ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಭಾವವನ್ನು ಉಕ್ಕಿಸಿ, ರಾಮನು ಭಕ್ತರ ರಕ್ಷಕನೆಂಬುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಸ್ತೋತ್ರಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮಪುರುಷನು ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಅತೀತನಾಗಿದ್ದರೂ ಸೃಷ್ಟಿ–ಸ್ಥಿತಿ–ಪ್ರಳಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವನೆಂದು, ಜೊತೆಗೆ ಶಿವಸಂಬಂಧಿತ ತ್ರಿಕಾರ್ಯ ಭಾಷೆಯೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಕಾಂಡಗಳ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ ಕಥೆ ಸಮನ್ವಯೋಪದೇಶದ ಕಡೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಪಾರ್ವತಿಯ ಉಪದೇಶವಾಗಿ—ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ನೋಡುವುದು ನರಕಫಲದಾಯಕ; ಅವರ ಏಕತ್ವವೇ ಪರಮತತ್ತ್ವ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿವನು ವೀರಮಣಿ ರಾಜನನ್ನೂ ಅವನ ಪುತ್ರರನ್ನೂ ಪುನರ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿ ರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ರಾಜನು ರಾಜ್ಯತ್ಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಶ್ವಮೇಧದ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ರತ್ನರಥದಿಂದ ರಾಮನು ಅಂತರ್ಧಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಲೀಲಾಶ್ರವಣವು ಸಂಸಾರಶೋಕವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಉಪಸಂಹಾರ।