Adhyaya 23

ರಾಮಾಶ್ವಮೇಧ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಚಿಹ್ನಿತ ಯಜ್ಞಾಶ್ವವು ಯಕ್ಷಚಾಮರಸೇವಿತವಾಗಿ, ಶತ್ರುಘ್ನ ಮತ್ತು ಸಹವೀರರ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಬಾಹುವಿನ ವಂಶಸಂಬಂಧಿತ ನಗರದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ದಮನನು ಆ ಅಶ್ವವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬಿಗಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಇದರಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಸಮರಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ದೂತರು ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚಾರರು ಅಶ್ವಗ್ರಹಣದ ವಾರ್ತೆ ತಲುಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಸೇನೆಗಳು ಸಜ್ಜಾಗುತ್ತವೆ. ದಮನ–ಪ್ರತಾಪಾಗ್ರ್ಯರ ನಡುವೆ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ—ಗಜ, ರಥ, ಅಶ್ವ, ಪಾದಾತಿ ದಳಗಳ ನಡುವೆ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಪುರಾಣೀಯ ರಣಕಾವ್ಯಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣನೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದಮನನು ಜ್ವಲಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದರಿಂದ ಪ್ರತಾಪಾಗ್ರ್ಯನು ಕುಸಿದು ಬೀಳುತ್ತಾನೆ, ಅವನವರು ಅವನನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಶತ್ರುಸೇನೆ ಭಂಗವಾಗಿ ಶತ್ರುಘ್ನನ ಕಡೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತದೆ; ದಮನನು ವಿಜಯಿಯಾಗಿ ನಿಂತು ಶತ್ರುಘ್ನನ ಆಗಮನವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮುಂದಿನ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ನೆಲೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.