Adhyaya 21

ವ್ಯಾಸರು ಜೈಮಿನಿಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ—ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಶರ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ‘ದಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರರು ಯಾರು?’ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ‘ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ದೇವತೆಗಳು’ ಎಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಶ್ರದ್ಧೆ-ಭಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ಸತ್ಕಾರದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೇಳಿ, ಯಾವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಮಸ್ಕಾರ ಅಯುಕ್ತವೆಂಬ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ ಅನ್ನ-ಜಲ ದಾನದ ಅಪ್ರತಿಮ ಮಹಿಮೆ ವರ್ಣಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಳಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಪಾದೋದಕಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಮಹಾಪಾಪವೂ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ; ಪತಿತನಾದ ಪೂರ್ವರಾಜ ಶಂಖನು ನರಕಭೋಗದ ನಂತರ ಆ ಪುಣ್ಯಫಲದಿಂದ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಉಪದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಲೋಕದ ಹಸಿವು ಕಂಜೂಸಿತನ ಮತ್ತು ಪಿತೃತರ್ಪಣ-ಅರ್ಪಣಗಳ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಪುತ್ರರು ಪಿತೃಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅನ್ನವೂ ನೀರೂ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ವಪ್ನೋಪದೇಶದಿಂದಲೂ ದೃಢಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಪಸಂಹಾರದಲ್ಲಿ—ಅನ್ನ-ಜಲ ದಾನಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ದಾನವಿಲ್ಲ; ಕಾಲನಿಯಮ ಅಥವಾ ಕಠಿಣ ಪಾತ್ರಪರೀಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೂಡ ಅದರ ಫಲ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.