Adhyaya 17

Verse 1

सोमशर्मोवाच । सर्वं देवि समाख्यातं धर्मसंस्थानमुत्तमम् । कथं पुत्रमहं विंद्यां सर्वज्ञं गुणसंयुतम्

ಸೋಮಶರ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ! ನೀನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧರ್ಮಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೀಯೆ. ನಾನು ಸರ್ವಜ್ಞನೂ ಗುಣಸಂಪನ್ನನೂ ಆದ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಲಿ?

Verse 2

वद त्वं मे महाभागे यदि जानासि सुव्रते । दानधर्मादिकं भद्रे परत्रेह न संशयः

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗೆ, ಹೇ ಸುವ್ರತೇ! ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ನನಗೆ ಹೇಳು. ಹೇ ಭದ್ರೇ! ದಾನ, ಧರ್ಮ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಫಲ ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 3

सुमनोवाच । वसिष्ठं गच्छ धर्मज्ञं तं प्रार्थय महामुनिम् । तस्मात्प्राप्स्यसि वै पुत्रं धर्मज्ञं धर्मवत्सलम्

ಸುಮನಾ ಹೇಳಿದರು—ಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ವಸಿಷ್ಠನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಆ ಮಹಾಮುನಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸು. ಅವನಿಂದ ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಧರ್ಮಜ್ಞನೂ ಧರ್ಮವತ್ಸಲನೂ ಆದ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.

Verse 4

सूत उवाच । एवमुक्ते तया वाक्ये सोमशर्मा द्विजोत्तमः । एवं करिष्ये कल्याणि तव वाक्यं न संशयः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಅವಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನಾದ ಸೋಮಶರ್ಮನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು—ಹೇ ಕಲ್ಯಾಣಿ! ನಾನು ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ನಿನ್ನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 5

एवमुक्त्वा जगामाशु सोमशर्मा द्विजोत्तमः । वसिष्ठं सर्ववेत्तारं दिव्यं तं तपतां वरम्

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನಾದ ಸೋಮಶರ್ಮನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸರ್ವಜ್ಞನೂ ದಿವ್ಯನೂ ತಪಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಸಿಷ್ಠನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.

Verse 6

गंगातीरे स्थितं पुण्यमाश्रमस्थं द्विजोत्तमम् । तेजोज्वालासमाकीर्णं द्वितीयमिव भास्करम्

ಗಂಗಾತೀರದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಆಶ್ರಮವಾಸಿಯಾದ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದನು; ತೇಜೋಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ಎರಡನೆಯ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು।

Verse 7

राजमानं महात्मानं ब्रह्मण्यं च द्विजोत्तमम् । भक्त्या प्रणम्य विप्रेशं दंडवच्च पुनः पुनः

ಆ ರಾಜಮಾನ ಮಹಾತ್ಮ, ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನಾದ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ ವಿಪ್ರೇಶನಿಗೆ ಅವನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪುನಃ ಪುನಃ ದಂಡವತ್ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು।

Verse 8

तमुवाच महातेजा ब्रह्मसूनुरकल्मषः । उपाविशासने पुण्ये सुखेन सुमहामते

ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಕಲ್ಮಷರಹಿತ ಬ್ರಹ್ಮಸೂನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಓ ಸుమಹಾಮತೇ, ಈ ಪುಣ್ಯಾಸನದಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ಕೂತುಕೊಳ್ಳು।”

Verse 9

एवमुक्त्वा स योगींद्रः पुनः प्राह तपोधनम् । गृहे पुत्रेषु ते वत्स दारभृत्येषु सर्वदा

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಯೋಗೀಂದ್ರನು ಮತ್ತೆ ತಪೋಧನನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ವತ್ಸ, ಸದಾ ನಿನ್ನ ಗೃಹದಲ್ಲಿ, ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ, ಪತ್ನಿ ಹಾಗೂ ಭೃತ್ಯರಲ್ಲಿ…”

Verse 10

क्षेममस्ति महाभाग पुण्यकर्मसु चाग्निषु । निरामयोसि चांगेषु धर्मं पालयसे सदा

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ನಿನ್ನ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ಷೇಮವಿದೆಯೇ? ನೀನು ಸರ್ವಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಾಮಯನಾಗಿದ್ದು, ಸದಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೀಯೇ?

Verse 11

एवमुक्त्वा महाप्राज्ञः पुनः प्राह सुशर्मणम् । किं करोमि प्रियं कार्यं सुप्रियं ते द्विजोत्तम

ಇಂತೆ ಹೇಳಿ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನು ಮತ್ತೆ ಸುಶರ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ನಾನು ಯಾವ ಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲಿ? ನಿನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುಪ್ರಿಯವಾದುದು ಯಾವುದು?”

Verse 12

एवं संभाषितं विप्रं विरराम स कुंभजः । तस्मिन्नुक्ते महाभागे वसिष्ठे मुनिपुंगवे

ಇಂತೆ ವಿಪ್ರನನ್ನು ಸಂಭಾಷಿಸಿ ಕುಂಭಜ ಮುನಿ (ಅಗಸ್ತ್ಯ) ಮೌನನಾದನು. ಅದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಬಳಿಕ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತ ಮುನಿಪುಂಗವ ವಸಿಷ್ಠ (ಮುಂದೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು).

Verse 13

स होवाच महात्मानं वसिष्ठं तपतां वरम् । भगवञ्छ्रूयतां वाक्यं सुप्रसन्नेन चेतसा

ಆಗ ಅವನು ತಪಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ಭಗವನ್! ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಸನ್ನಚಿತ್ತದಿಂದ ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.”

Verse 14

यदि मे सुप्रियं कार्यं त्वयैव मुनिपुंगव । मम प्रश्नार्थसंदेहं विच्छेदय द्विजोत्तम

ಹೇ ಮುನಿಪುಂಗವ! ನೀನೇ ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ, ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ನನ್ನ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸು.

Verse 15

दारिद्र्यं केन पापेन पुत्रसौख्यं कथं नहि । एतन्मे संशयं तात कस्मात्पापाद्वदस्व मे

“ಯಾವ ಪಾಪದಿಂದ ದಾರಿದ್ರ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ? ಪುತ್ರಸೌಖ್ಯ ಏಕೆ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ? ಹೇ ತಾತ! ಇದೇ ನನ್ನ ಸಂಶಯ—ಯಾವ ಪಾಪದಿಂದ ಇದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ನನಗೆ ಹೇಳು.”

Verse 16

महामोहेन संमुग्धः प्रियया बोधितो द्विज । तयाहं प्रेषितस्तात तव पार्श्वं समातुरः

ಮಹಾಮೋಹದಿಂದ ಸಂಮೂಢನಾದ ನನ್ನನ್ನು ನನ್ನ ಪ್ರಿಯೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿದಳು. ಓ ದ್ವಿಜಾ! ಅವಳೇ ನನ್ನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾಳೆ, ತಾತ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

Verse 17

इति श्रीपद्मपुराणेभूमिखंडेएंद्रे सुमनोपाख्यानेसप्तदशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಪದ್ಮಪುರಾಣದ ಭೂಮಿಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಇಂದ್ರವಿಷಯಕ ‘ಸುಮನೋಪಾಖ್ಯಾನ’ ಎಂಬ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.

Verse 18

वसिष्ठ उवाच । पुत्रा मित्राण्यथ भ्राता अन्ये स्वजनबांधवाः । पंचभेदास्तु संभेदात्पुरुषस्य भवंति ते

ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು—ಪುತ್ರರು, ಮಿತ್ರರು, ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ವಜನ-ಬಂಧುಗಳು; ಅವರ ಭೇದದಿಂದ ಪುರುಷನಿಗೆ ಐದು ವಿಭಾಗಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 19

ते ते सुमनया प्रोक्ताः पूर्वमेव तवाग्रतः । ऋणसंबंधिनः सर्वे ते कुपुत्रा द्विजोत्तम

ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಸుమನಾಳು ನಿನ್ನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲೇ ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ. ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಆ ಕುಪುತ್ರರೆಲ್ಲರೂ ಋಣಸಂಬಂಧದಿಂದ ಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 20

पुत्रस्य लक्षणं पुण्यं तवाग्रे प्रवदाम्यहम् । पुण्यप्रसक्तो यस्यात्मा सत्यधर्मरतः सदा

ಈಗ ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಪುಣ್ಯವಂತ ಪುತ್ರನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಯಾವನ ಆತ್ಮ ಪುಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದು, ಸದಾ ಸತ್ಯಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ರತನಾಗಿರುತ್ತಾನೋ.

Verse 21

शुद्धिविज्ञानसंपन्नस्तपस्वी वाग्विदां वरः । सर्वकर्मसुसंधीरो वेदाध्ययनतत्परः

ಅವನು ಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವಿವೇಕದಿಂದ ಸಂಪನ್ನ ತಪಸ್ವಿ, ವಾಗ್ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಎಲ್ಲ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಧೀರ-ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ವೇದಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸದಾ ತತ್ಪರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 22

स सर्वशास्त्रवेत्ता च देवब्राह्मणपूजकः । याजकः सर्वयज्ञानां दाता त्यागी प्रियंवदः

ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು, ದೇವರುಗಳನ್ನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ಪೂಜಿಸುವವನು. ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳ ಯಾಜಕ, ದಾನಿ, ತ್ಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವನು.

Verse 23

विष्णुध्यानपरो नित्यं शांतो दांतः सुहृत्सदा । पितृमातृपरोनित्यं सर्वस्वजनवत्सलः

ಅವನು ನಿತ್ಯ ವಿಷ್ಣುಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರ, ಶಾಂತ, ದಮನಶೀಲ ಮತ್ತು ಸದಾ ಹಿತೈಷಿ. ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಸ್ವಜನರನ್ನೂ ಆತ್ಮಸಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುವವನು.

Verse 24

कुलस्य तारको विद्वान्कुलस्य परिपोषकः । एवं गुणैश्च संयुक्तः सपुत्रः सुखदायकः

ವಿದ್ವಾನ್ ಪುತ್ರನು ಕುಲದ ತಾರಕನೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕನೂ, ವಂಶವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಉಳಿಸುವವನೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಇಂತಹ ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಆ ಪುತ್ರನೇ ಸುಖದಾಯಕನು.

Verse 25

अन्ये संबंधसंयुक्ताः शोकसंतापदायकाः । एतादृशेन किं कार्यं फलहीनेन तेन च

ಇತರೆ ಸಂಬಂಧಗಳು ‘ಬಂಧ’ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಅವು ಶೋಕ ಮತ್ತು ಸಂತಾಪವನ್ನೇ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಫಲವಿಲ್ಲದ ಅಂಥ ಬಂಧದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?

Verse 26

आयांति यांति ते सर्वे तापं दत्वा सुदारुणम् । पुत्ररूपेण ते सर्वे संसारे द्विजसत्तम

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತಾ ಅತ್ಯಂತ ದಾರುಣ ತಾಪವನ್ನು ನೀಡಿ ಪೀಡಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪುತ್ರರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಟರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 27

पूर्वजन्मकृतं पुण्यं यत्त्वया परिपालितम् । तत्सर्वं हि प्रवक्ष्यामि श्रूयतामद्भुतं पुनः

ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನೀನು ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ನೀನೇ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡ ಪುಣ್ಯವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಈಗ ಹೇಳುವೆನು; ಮತ್ತೆ ಈ ಅದ್ಭುತ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 28

वसिष्ठ उवाच । भवाञ्छूद्रो महाप्राज्ञ पूर्वजन्मनि नान्यथा । कृषिकर्त्ता ज्ञानहीनो महालोभेन संयुतः

ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶೂದ್ರನೇ, ಬೇರೆಲ್ಲ; ನೀನು ಕೃಷಿಕರ್ಮಿ, ಜ್ಞಾನಹೀನ, ಮಹಾಲೋಭದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೆ।

Verse 29

एकभार्या सदा द्वेषी बहुपुत्रो ह्यदत्तवान् । धर्मं नैव विजानासि सत्यं नैव परिश्रुतम्

ಒಬ್ಬ ಹೆಂಡತಿ ಇದ್ದರೂ ನೀನು ಸದಾ ದ್ವೇಷಿ; ಅನೇಕ ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರೂ ನೀನು ದಾನಶೀಲನಲ್ಲ. ಧರ್ಮವನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿಯದೆ, ಸತ್ಯವನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಶ್ರವಿಸಿಲ್ಲ।

Verse 30

दानं नैव त्वया दत्तं शास्त्रं नैव प्रतिश्रुतम् । कृता नैव त्वया तीर्थे यात्रा चैव महामते

ನೀನು ದಾನವನ್ನು ಏನೂ ನೀಡಿಲ್ಲ; ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಶ್ರವಿಸಿಲ್ಲ, ಅವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಹೇ ಮಹಾಮತೇ, ನೀನು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ।

Verse 31

एवं कृतं त्वया विप्र कृषिमार्गं पुनः पुनः । पशूनां पालनं सर्व गवां चैव द्विजोत्तम

ಹೇ ವಿಪ್ರ, ನೀನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕೃಷಿಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೀ; ಹಾಗೆಯೇ ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಸಮಸ್ತ ಪಶುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೋವುಗಳ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೀ।

Verse 32

महिषीणां तथाऽश्वानां पालनं च पुनः पुनः । एवं पू र्वंकृतं कर्म त्वयैव द्विजसत्तम

ನೀನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಮಹಿಷಿಗಳನ್ನೂ ಅಶ್ವಗಳನ್ನೂ ಪಾಲಿಸಿ ಕಾಪಾಡಿದ್ದೀ. ಹೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ, ಇದೇ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೀನು ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಡಿದ್ದೀ।

Verse 33

विपुलं च धनं तद्वल्लोभेन परिसंचितम् । तस्य व्ययं सुपुण्येन न कृतं तु त्वया कदा

ಅದೇ ರೀತಿ ಅಪಾರ ಧನವನ್ನು ನೀನು ಲೋಭದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದೀ; ಆದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಜವಾದ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಎಂದಿಗೂ ವ್ಯಯಿಸಿಲ್ಲ।

Verse 34

पात्रे दानं न दत्तं तु दृष्ट्वा दुर्बलमेव च । कृपां कृत्वा न दत्तं तु भवता धनमेव च

ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರನನ್ನು ಕಂಡರೂ ನೀನು ದಾನ ನೀಡಲಿಲ್ಲ; ದುರ್ಬಲನನ್ನು ಕಂಡರೂ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಕರುಣೆ ಉಂಟಾದರೂ ನೀನು ನಿನ್ನ ಧನವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನೀಡಲಿಲ್ಲ।

Verse 35

गोमहिष्यादिकं सर्वं पशूनां संचितं त्वया । विक्रीय च धनं विप्र संचितं विपुलं त्वया

ಗೋವು, ಮಹಿಷಿ ಮೊದಲಾದ ಸಮಸ್ತ ಪಶುಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದೀ; ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಅವನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಿ ಅಪಾರ ಧನವನ್ನೂ ನೀನು ಸಂಚಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದೀ।

Verse 36

तक्रं घृतं तथा क्षीरं विक्रयित्वा ततो दधि । दुष्कालं चिंतितं विप्र मोहितो विष्णुमायया

ಮಜ್ಜಿಗೆ, ತುಪ್ಪ, ಹಾಲು ಹಾಗೂ ನಂತರ ಮೊಸರನ್ನೂ ಮಾರಿಬಿಟ್ಟು, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅವನು ದುರ್ಭಿಕ್ಷದ ಭಯದಿಂದ ಚಿಂತಿತನಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದನು।

Verse 37

कृतं महार्घमेवात्र अन्नं ब्राह्मणसत्तम । निर्दयेन त्वया दानं न दत्तं तु कदाचन

ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸತ್ತಮ, ಇಲ್ಲಿ ದುಬಾರಿ ಅನ್ನವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಯಿತು; ಆದರೆ ನೀನು ನಿರ್ದಯನಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ದಾನ ನೀಡಲಿಲ್ಲ।

Verse 38

देवानां पूजनं विप्र भवता न कृतं कदा । प्राप्य पर्वाणि विप्रेभ्यो द्रव्यं न च समर्पितम्

ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನೀನು ಎಂದಿಗೂ ದೇವತೆಗಳ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಲ್ಲ; ಪರ್ವದಿನಗಳು ಬಂದಾಗಲೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 39

श्राद्धंकालंतुसंप्राप्यश्रद्धयानकृतंत्वया । भार्या वदति ते साध्वी दिनमेनं समागतम्

ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲ ಬಂದರೂ ನೀನು ಅದನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಸಾಧ್ವೀ ಪತ್ನಿ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ—“ಇಂದು ಆ ದಿನವೇ ಬಂದಿದೆ।”

Verse 40

श्वशुरस्य श्राद्धकालः श्वश्र्वाश्चैव महामते । त्वं श्रुत्वा तद्वचस्तस्या गृहं त्यक्त्वा पलायसे

“ಓ ಮಹಾಮತೇ, ಇದು ನಿನ್ನ ಮಾವನ ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲ, ಅತ್ತೆಯದೂ ಸಹ. ಆದರೂ ಅವಳ ಮಾತು ಕೇಳಿ ನೀನು ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿ ಹೋಗುತ್ತೀಯೆ।”

Verse 41

धर्ममार्गं न दृष्टं ते श्रुतं नैव कदा त्वया । लोभो मातापिता भ्राता लोभः स्वजनबांधवाः

ನೀನು ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನೋಡಿಲ್ಲ, ಕೇಳಿಲ್ಲವೂ. ನಿನಗೆ ಲೋಭವೇ ತಾಯಿ-ತಂದೆ, ಲೋಭವೇ ಸಹೋದರ; ಲೋಭವೇ ನಿನ್ನ ಸ್ವಜನ-ಬಂಧುಗಳು.

Verse 42

पालितं लोभमेवैकं त्यक्त्वा धर्मं सदैव हि । तस्माद्दुःखी भवाञ्जातो दरिद्रेणातिपीडितः

ನೀನು ಸದಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಲೋಭವನ್ನೇ ಒಂದಾಗಿ ಪೋಷಿಸಿದ್ದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ದುಃಖಿತನಾಗಿ ದಾರಿದ್ರ್ಯದಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದೆ.

Verse 43

दिनेदिने महातृष्णा हृदये ते प्रवर्द्धते । यदायदा गृहे द्रव्यं वृद्धिमायाति ते तदा

ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾತೃಷ್ಣೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ; ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಧನವು ಯಾವಾಗ ಯಾವಾಗ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೋ, ಆಗಾಗ ಆ ತೃಷ್ಣೆಯೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

Verse 44

तृष्णया दह्यमानस्तु तया त्वं वह्निरूपया । रात्रौ वा सुप्रसुप्तस्तु निश्चितो हि प्रचिंतसि

ಅಗ್ನಿರೂಪವಾದ ಆ ತೃಷ್ಣೆಯಿಂದ ದಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ನೀನು, ರಾತ್ರಿ ಗಾಢನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಹ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅದನ್ನೇ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುತ್ತೀ.

Verse 45

दिनं प्राप्य महामोहैर्व्यापितोसि सदैव हि । सहस्रं लक्षं मे कोटिः कदा अर्बुदमेव च

ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ನೀನು ಸದಾ ಮಹಾಮೋಹದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವೆ—‘ಸಾವಿರ, ಲಕ್ಷ, ಕೋಟಿ; ನನಗೆ ಅರ್ಭುದವೂ ಯಾವಾಗ ಸಿಗುತ್ತದೆ?’ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುತ್ತೀ.

Verse 46

भविष्यति कदा खर्वो निखर्वश्चाथ मे गृहे । एवं सहस्रं लक्षं च कोटिरर्बुदमेव च

ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ಖರ್ವವೂ ನಿಖರ್ವವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಹಸ್ರ, ಲಕ್ಷ, ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಬುದ ಪ್ರಮಾಣದ ಧನವು ಉಂಟಾಗುವುದು?

Verse 47

खर्वो निखर्वः संजातस्तृष्णा नैव प्रगच्छति । तव कायं परित्यज्य वृद्धिमायाति सर्वदा

ಖರ್ವ-ನಿಖರ್ವವಾದರೂ ತೃಷ್ಣೆ ಎಂದಿಗೂ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಮೇಲೂ ಅದು ಸದಾ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತದೆ.

Verse 48

नैव दत्तं हुतं विप्र भुक्तं नैव कदा त्वया । खनितं भूमिमध्ये तु क्षिप्तं पुत्रानजानते

ಓ ವಿಪ್ರನೇ! ನೀ ದಾನವನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಹೋಮವನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಎಂದಿಗೂ ಭೋಗಿಸಲಿಲ್ಲ; ಭೂಮಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತೋಡಿ ಹೂತುಬಿಟ್ಟೆ—ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ತಿಳಿಯದು.

Verse 49

अन्यमेवमुपायं तु द्रव्यागमनकारणात् । कुरुषे सर्वदा विप्र लोकान्पृच्छसि बुद्धिमान्

ಧನಾಗಮನದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನೀ ಸದಾ ಇಂತಹ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೀ, ಓ ವಿಪ್ರನೇ; ಬುದ್ಧಿವಂತನಾಗಿಯೂ ಜನರನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ ತಿರುಗುತ್ತೀ.

Verse 50

खनित्रमंजनं वादं धातुवादमतः परम् । पृच्छमानो भ्रमस्येकस्तृष्णया परिमोहितः

ಅವನು ಗಣಿಖನನ, ಅಂಜನ (ಸುರಮೆ), ವಾದವಿವಾದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಧಾತುವಾದದ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ ಇದ್ದನು; ಒಬ್ಬನೇ ಅಲೆದು ತೃಷ್ಣೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೋಹಿತನಾದನು.

Verse 51

स्पर्शंचिंतयसेनित्यंकल्पान्सिद्धिप्रदायकान् । प्रवेशं विवराणां तु चिंतमानः सु पृच्छसि

ನೀನು ನಿತ್ಯವೂ ಸ್ಪರ್ಶಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಸಿದ್ಧಿಪ್ರದಾಯಕ ಕಲ್ಪಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತೀಯೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವಿವರ/ರಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮನಸಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೀಯೆ॥

Verse 52

तृष्णानलेन दग्धेन सुखं नैव प्रगच्छसि । तृष्णानलेन संदीप्तो हाहाभूतो विचेतनः

ತೃಷ್ಣೆಯ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ದಗ್ಧನಾಗಿ ನೀನು ಸುಖವನ್ನು ಏನೂ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಆಸೆಯ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉರಿದು ‘ಹಾಯ್! ಹಾಯ್!’ ಎಂದು ಅಚೇತನನಾಗುತ್ತೀಯೆ॥

Verse 53

एवं मुग्धोसि विप्रेंद्र गतस्त्वं कालवश्यताम् । दारापुत्रेषु तद्द्रव्यं पृच्छमानेषु वै त्वया

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನೀನು ಮೋಹಿತನಾಗಿ ಕಾಲದ ವಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದೆ. ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಆ ಧನದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲಾರದೆ ಹೋದೆ॥

Verse 54

कथितं नैव वृत्तांतं प्राणांस्त्यक्त्वा गतो यमम् । एवं सर्वं मया ख्यातं वृत्तांतं तव पूर्वकम्

ಅವನು ಯಾವುದೇ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ; ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಯಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು. ಹೀಗೆ ನಿನ್ನ ಪೂರ್ವವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾನು ತಿಳಿಸಿದೆನು॥

Verse 55

अनेन कर्मणा विप्र निर्धनोसि दरिद्रवान् । संसारे यस्य सत्पुत्रा भक्तिमंतः सदैव हि

ಹೇ ವಿಪ್ರ! ಈ ಕರ್ಮದಿಂದ ನೀನು ನಿರ್ಧನನಾಗಿ ದರಿದ್ರನಾದೆ. ಆದರೂ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸತ್ಪುತ್ರರು ಸದಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತಾರೆ॥

Verse 56

सुशीला ज्ञानसंपन्नाः सत्यधर्मरताः सदा । संभवंति गृहे तस्य यस्य विष्णुः प्रसीदति

ಯಾರ ಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರುತ್ತಾನೋ, ಆ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಸದಾ ಸುಶೀಲರು, ಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನರು, ಸತ್ಯಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು ಜನಿಸಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 57

धनं धान्यं कलत्रं तु पुत्रपौत्रमनंतकम् । स भुंक्ते मर्त्यलोके वै यस्य विष्णुः प्रसन्नवान्

ಯಾರ ಮೇಲೆ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಮತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧನ, ಧಾನ್ಯ, ಪತ್ನಿ ಹಾಗೂ ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರರ ಅನಂತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 58

विना विष्णोः प्रसादेन दारापुत्रान्न चाप्नुयात् । सुजन्म च कुलं विप्र तद्विष्णोः परमं पदम्

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪ್ರಸಾದವಿಲ್ಲದೆ ಪತ್ನಿ-ಪುತ್ರರು ದೊರೆಯರು; ಹಾಗೆಯೇ ಸುಜನ್ಮವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುಲವೂ ದೊರೆಯದು, ಹೇ ವಿಪ್ರ—ಇದೇ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮ ಪದ।