Adhyaya 12

Verse 1

सुमनोवाच । ऋणसंबंधिनं पुत्रं प्रवक्ष्यामि तवाग्रतः । ऋणं यस्य गृहीत्वा यः प्रयाति मरणं किल

ಸುಮನು ಹೇಳಿದರು—ಋಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುತ್ರನ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿನ್ನ ಮುಂದೆಯೇ ನಾನು ಹೇಳುವೆನು; ಯಾರದೋ ಋಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡವನು ನಿಜವಾಗಿ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಸಂದರ್ಭ.

Verse 2

अर्थदाता सुतो भूत्वा भ्राता चाथ पिता प्रिया । मित्ररूपेण वर्त्तेत अतिदुष्टः सदैव सः

ಅವನು ಧನಕೊಡುವ ಪುತ್ರನಾಗಿ, ಸಹೋದರನಾಗಿ, ಪ್ರಿಯ ತಂದೆಯಾಗಿ ಕೂಡ, ಮಿತ್ರರೂಪದಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ—ಆದರೆ ಅವನು ಸದಾ ಅತಿದುಷ್ಟನೇ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 3

गुणं नैव प्रपश्येत स क्रूरो निष्ठुराकृतिः । जल्पते निष्ठुरं वाक्यं सदैव स्वजनेषु च

ಅವನು ಗುಣವನ್ನು ಕಣ್ಮಾತ್ರವೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಕ್ರೂರನೂ ಕಠೋರಹೃದಯನೂ. ಅವನು ಸದಾ ಕಠೋರ ವಚನಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ವಜನರೊಂದಿಗೆ.

Verse 4

मिष्टंमिष्टं समश्नाति भोगान्भुंजति नित्यशः । द्यूतकर्मरतो नित्यं चौरकर्मणि सस्पृहः

ಅವನು ಮರುಮರು ಸಿಹಿಯಾದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಭುಂಜಿ, ನಿತ್ಯ ಭೋಗವಿಲಾಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಸದಾ ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ, ಕಳ್ಳತನಕರ್ಮಗಳ ಕಡೆ ಲೋಭದಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 5

गृहद्रव्यं बलाद्भुंक्ते वार्यमाणः स कुप्यति । पितरं मातरं चैव कुत्सते च दिनेदिने

ಅವನು ಮನೆಯ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಉಪಭೋಗಿಸುತ್ತಾನೆ; ತಡೆಯಲಾದರೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ದಿನೇದಿನೇ ತಂದೆ ತಾಯಿಯನ್ನೂ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 6

द्रावकस्त्रासकश्चैव बहुनिष्ठुरजल्पकः । एवं भुक्त्वाथ तद्द्रव्यं सुखेन परितिष्ठति

ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವವನು, ಭಯಪಡಿಸುವವನು, ಅನೇಕ ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುವವನು—ಇಂತೆ ದುಷ್ಟಾರ್ಜಿತ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಭುಂಜಿ ನಂತರ ಸುಖವಾಗಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 7

जातकर्मादिभिर्बाल्ये द्रव्यं गृह्णाति दारुणः । पुनर्विवाहसंबंधान्नानाभेदैरनेकधा

ಆ ಕ್ರೂರನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಜಾತಕರ್ಮಾದಿ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳ ನೆಪದಿಂದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೆ ಮರುವಿವಾಹ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ನಾನಾ ಉಪಾಯಗಳ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 8

एवं संजायते द्रव्यमेवमेतद्ददात्यपि । गृहक्षेत्रादिकं सर्वं ममैव हि न संशयः

ಇಂತೆ ಸಂಪತ್ತು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ದಾನ ಮಾಡಿದರೂ (ಅವನು ಭಾವಿಸುವುದು)—‘ಮನೆ, ಹೊಲ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲವೂ ನನ್ನದೇ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।’

Verse 9

पितरं मातरं चैव हिनस्त्येव दिनेदिने । सुखंडैर्मुशलैश्चैव सर्वघातैः सुदारुणैः

ಅವನು ದಿನೇದಿನೇ ತಂದೆಯನ್ನೂ ತಾಯಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಾನೆ—ಮುರಿದ ಮರದ ತುಂಡುಗಳಿಂದ, ಮುಸಳಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಇತರ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರವಾದ ಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 10

मृते तु तस्मिन्पितरि मातर्येवातिनिष्ठुरः । निःस्नेहो निष्ठुरश्चश्चैव जायते नात्र संशयः

ಆ ತಂದೆ ಮೃತನಾದ ಬಳಿಕ ಅವನು ತಾಯಿಯ ಮೇಲೂ ಅತಿನಿಷ್ಠುರನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಸ्नेಹವಿಲ್ಲದ ಕ್ರೂರನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 11

श्राद्धकर्माणि दानानि न करोति कदैव सः । एवंविधाश्च वै पुत्राः प्रभवंति महीतले

ಅವನು ಎಂದಿಗೂ ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ದಾನಗಳನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಇಂತಹ ವಿಧದ ಪುತ್ರರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ।

Verse 12

रिपुं पुत्रं प्रवक्ष्यामि तवाग्रे द्विजपुंगव । बाल्ये वयसि संप्राप्ते रिपुत्वे वर्तते सदा

ಹೇ ದ್ವಿಜಪುಂಗವ! ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ‘ರಿಪು’ ಎಂಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ದಾಟಿ ಯೌವನ ಬಂದಾಗ ಅವನು ಸದಾ ಶತ್ರುತ್ವದಲ್ಲೇ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 13

पितरं मातरं चैव क्रीडमानो हि ताडयेत् । ताडयित्वा प्रयात्येव प्रहस्यैव पुनःपुनः

ಅವನು ಆಟವಾಡುತ್ತಲೇ ತಂದೆ ತಾಯಿಯನ್ನೂ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಹೊಡೆದು ಹೋಗಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 14

पुनरायाति संत्रस्तः पितरं मातरं प्रति । सक्रोधो वर्तते नित्यं कुत्सते च पुनःपुनः

ಭಯಗೊಂಡು ಅವನು ಮತ್ತೆ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಸದಾ ಕೋಪದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅವರನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 15

एवं संवर्तते नित्यं वैरकर्मणि सर्वदा । पितरं मारयित्वा च मातरं च ततः पुनः

ಹೀಗೆ ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ದ್ವೇಷದ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿಯೇ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾನೆ. ತಂದೆಯನ್ನು ಕೊಂದು, ನಂತರ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲೂ ಮುಂದಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 16

प्रयात्येवं स दुष्टात्मा पूर्ववैरानुभावतः । अथातः संप्रवक्ष्यामि यस्माल्लभ्यं भवेत्प्रियम्

ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ದ್ವೇಷದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆ ದುಷ್ಟಾತ್ಮನು ಹೀಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈಗ ಯಾವುದರಿಂದ ಹಿತವು ಲಭಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 17

जातमात्रः प्रियं कुर्याद्बाल्ये लालनक्रीडनैः । वयः प्राप्य प्रियं कुर्यान्मातृपित्रोरनन्तरम्

ಹುಟ್ಟಿದಾಗಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರಿಯನಾಗಬೇಕು, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಟಪಾಟಗಳಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಬೇಕು. ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 18

भक्त्या संतोषयेन्नित्यं तावुभौ परितोषयेत् । स्नेहेन वचसा चैव प्रियसंभाषणेन च

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಬೇಕು. ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಹಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು.

Verse 19

मृते गुरौ समाज्ञाय स्नेहेन रुदते पुनः । श्राद्धकर्माणि सर्वाणि पिंडदानादिकां क्रियाम्

ಗುರು ಮರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ತಿಳಿದು ಸ्नेಹದಿಂದ ಅವನು ಮರುಮರು ಅಳುತ್ತಾನೆ; ಆದರೂ ಪಿಂಡದಾನಾದಿ ಸಮಸ್ತ ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।

Verse 20

करोत्येव सुदुःखार्तस्तेभ्यो यात्रां प्रयच्छति । ऋणत्रयान्वितः स्नेहाद्भुंजापयति नित्यशः

ತೀವ್ರ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನು ಅವರಿಗೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾನೆ; ಋಣತ್ರಯದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿ ಸ्नेಹದಿಂದ ನಿತ್ಯವೂ ಅವರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 21

यस्माल्लभ्यं भवेत्कांत प्रयच्छति न संशयः । पुत्रो भूत्वा महाप्राज्ञ अनेन विधिना किल

ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ! ಏನು ಬೇಡಿದರೂ ಅದು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ನಿಜಕ್ಕೂ ಈ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನಾದ ಪುತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 22

उदासीनं प्रवक्ष्यामि तवाग्रे प्रिय सांप्रतम् । उदासीनेन भावेन सदैव परिवर्तते

ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ! ಈಗ ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಉದಾಸೀನಭಾವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಉದಾಸೀನಭಾವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದವನು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪರಿವರ್ತನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 23

ददाति नैव गृह्णाति न च कुप्यति तुष्यति । नो वा ददाति संत्यज्य उदासीनो द्विजोत्तम

ಅವನು ಕೊಡದು, ಸ್ವೀಕರಿಸದು; ಕೋಪಗೊಳ್ಳದು, ತೃಪ್ತನಾಗದು. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಕೊಡದು, ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳದು—ಇವನೇ ಉದಾಸೀನನಾದ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ।

Verse 24

तवाग्रे कथितं सर्वं पुत्राणां गतिरीदृशी । यथा पुत्रस्तथा भार्या पिता माताथ बांधवाः

ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಪುತ್ರರ ಗತಿ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಎಲ್ಲವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪುತ್ರನಿಗೆ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ ಪತ್ನಿಗೆ, ತಂದೆಗೆ, ತಾಯಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಂಧುಗಳಿಗೂ ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 25

भृत्याश्चान्ये समाख्याताः पशवस्तुरगास्तथा । गजा महिष्यो दासाश्च ऋणसंबंधिनस्त्वमी

ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಅವಲಂಬಿತರೂ ಕೂಡ ಲೆಕ್ಕಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಪಶುಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು; ಆನೆಗಳು, ಎಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ದಾಸರೂ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಋಣಸಂಬಂಧದಿಂದ ಬಂಧಿತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 26

गृहीतं न ऋणं तेन आवाभ्यां तु न कस्यचित् । न्यासमेवं न कस्यापि कृतं वै पूर्वजन्मनि

ಅವನು ಯಾವುದೇ ಋಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ; ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಯಾರಿಂದಲೂ ಋಣ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಯಾರೂ ನಮ್ಮ ಬಳಿ ನ್ಯಾಸ (ಅಮಾನತ್ತು) ಇಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ.

Verse 27

धारयावो न कस्यापि ऋणं कांत शृणुष्वहि । न वैरमस्ति केनापि पूर्वजन्मनि वै कृतम्

ಪ್ರಿಯೆ, ಕೇಳು—ನಾವು ಯಾರಿಗೂ ಋಣಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ವೈರವೂ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ.

Verse 28

आवाभ्यां हि न विप्रेंद्र न त्यक्तं हि तथापते । एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ त्यज चिंतामनर्थकीम्

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಂದ್ರ, ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ಪತಿಯೂ ತ್ಯಜಿಸಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಶಾಂತಿಗೆ ಹೋಗು, ವ್ಯರ್ಥವಾದ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು.

Verse 29

कस्य पुत्राः प्रिया भार्या कस्य स्वजनबांधवाः । हृतं न चैव कस्यापि नैव दत्तं त्वया पुनः

ಯಾರ ಪುತ್ರರು, ಯಾರ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ, ಯಾರ ಸ್ವಜನ-ಬಂಧುಗಳು? ನಿಜವಾಗಿ ನೀನು ಯಾರದ್ದನ್ನೂ ಕಸಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ; ಮತ್ತೆ ಯಾರಿಗೂ ನಿಜವಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ದಾನ ಮಾಡಿಲ್ಲ।

Verse 30

कथं हि धनमायाति विस्मयं व्रज माधव । प्राप्तव्यमेव यत्रैव भवेद्द्रव्यं द्विजोत्तम

ಧನ ಹೇಗೆ ಬರುತ್ತದೆ? ಓ ಮಾಧವ, ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡಬೇಡ. ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಯಾವ ಧನ ಎಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬೇಕೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅದೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 31

अनायासेन हस्ते हि तस्यैव परिजायते । यत्नेन महता चैव द्रव्यं रक्षति मानवः

ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಆ ಧನ ಅವನ ಕೈಗೆ ಬರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಧನವನ್ನು ಮಹಾ ಯತ್ನದಿಂದಲೇ ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 32

व्रजमानो व्रजत्येव धनं तत्रैव तिष्ठति । एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ जहि चिंतामनर्थकीम्

ಹೋಗುವವನು ಹೋಗಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ; ಧನ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಶಮನವನ್ನು ಪಡೆಯು, ವ್ಯರ್ಥವಾದ ಹಾನಿಕರ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಬಿಡು।

Verse 33

कस्य पुत्राः प्रिया भार्या कस्य स्वजनबांधवाः । कः कस्य नास्ति संसारे असंबंधाद्द्विजोत्तम

ಯಾರ ಪುತ್ರರು, ಯಾರ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ, ಯಾರ ಸ್ವಜನ-ಬಂಧುಗಳು? ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಯಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದವರಾಗುವುದಿಲ್ಲ—ಸಂಬಂಧಗಳು ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ.

Verse 34

महामोहेन संमूढा मानवाः पापचेतसः । इदं गृहमयं पुत्र इमा नार्यो ममैव हि

ಮಹಾಮೋಹದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮರುಳಾದ ಪಾಪಚಿತ್ತ ಮಾನವರು—“ಈ ಮನೆ ನನ್ನದು, ಈ ಪುತ್ರ ನನ್ನದು, ಈ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ನಿಜವಾಗಿ ನನ್ನವರೇ” ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 35

अनृतं दृश्यते कांत संसारस्य हि बंधनम् । एवं संबोधितो देव्या भार्यया प्रियया तदा

“ಓ ಕಾಂತ, ಅನೃತವೇ ಸಂಸಾರದ ಬಂಧನವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವೀಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ ಅವನನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದಳು.

Verse 36

पुनः प्राह प्रियां भार्यां सुमनां ज्ञानवादिनीम् । सोमशर्मोवाच । सत्यमुक्तं त्वया भद्रे सर्वसंदेहनाशनम्

ನಂತರ ಸೋಮಶರ್ಮನು ಜ್ಞಾನವಚನಗಳನ್ನಾಡುವ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ ಸುಮನಾ ಬಳಿ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು—“ಭದ್ರೇ, ನೀನು ಹೇಳಿದ್ದು ಸತ್ಯ; ಅದು ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.”

Verse 37

तथापि वंशमिच्छंति साधवः सत्यपंडिताः । यथा पुत्रस्य मे चिंता धनस्य च तथा प्रिये

ಆದರೂ ಸತ್ಯಪಂಡಿತರಾದ ಸಾಧುಗಳು ವಂಶವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ನನಗೆ ಪುತ್ರನ ಚಿಂತೆ ಹೇಗಿದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಧನದ ಚಿಂತೆಯೂ ಇದೆ, ಪ್ರಿಯೆ.

Verse 38

येनकेनाप्युपायेन पुत्रमुत्पादयाम्यहम् । सुमनोवाच । पुत्रेण लोकाञ्जयति पुत्रस्तारयते कुलम्

“ಯಾವುದೇ ಉಪಾಯದಿಂದ ನಾನು ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆಯುವೆನು.” ಸುಮನಾ ಹೇಳಿದಳು—“ಪುತ್ರನಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪುತ್ರನು ಕುಲವನ್ನು ತಾರಿಸುತ್ತಾನೆ.”

Verse 39

सत्पुत्रेण महाभाग पिता माता च जंतवः । एकः पुत्रो वरो विद्वान्बहुभिर्निर्गुणैस्तु किम्

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ಸತ್ಪುತ್ರನಿಂದಲೇ ತಂದೆ‑ತಾಯಿ ನಿಜವಾಗಿ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬನೇ ಗುಣವಂತ, ವಿದ್ಯಾವಂತ ಪುತ್ರ ಶ್ರೇಷ್ಠನು—ಗುಣಹೀನ ಅನೇಕ ಪುತ್ರರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?

Verse 40

एकस्तारयते वंशमन्ये संतापकारकाः । पूर्वमेव मया प्रोक्तमन्ये संबंधगामिनः

ಒಬ್ಬನೇ ವಂಶವನ್ನು ತಾರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇತರರು ಮಾತ್ರ ಸಂತಾಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೆಯೇ ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ—ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಕೇವಲ ಸಂಬಂಧ‑ಸಂಗದಿಂದಲೇ ಅನುಸರಿಸುವವರು.

Verse 41

पुण्येन प्राप्यते पुत्रः पुण्येन प्राप्यते कुलम् । सुगर्भः प्राप्यते पुण्यैस्तस्मात्पुण्यं समाचर

ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಪುತ್ರನು ದೊರೆಯುತ್ತಾನೆ; ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಉತ್ತಮ ಕುಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಪುಣ್ಯಗಳಿಂದ ಸುಗರ್ಭ (ಶುಭ ಗರ್ಭ/ಆರೋಗ್ಯ ಸಂತಾನ)ವೂ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸು.

Verse 42

जातस्य मृतिरेवास्ति जन्म एव मृतस्य च । सुजन्म प्राप्यते पुण्यैर्मरणं तु तथैव च

ಜನಿಸಿದವನಿಗೆ ಮರಣ ನಿಶ್ಚಿತ; ಮರಣಿಸಿದವನಿಗೆ ಜನ್ಮವೂ ಧ್ರುವ. ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಸುಜನ್ಮ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಮರಣವೂ ಕರ್ಮಾನುಸಾರ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 43

सुखं धनचयः कांत भुज्यते पुण्यकर्मभिः । सोमशर्मोवाच । पुण्यस्याचरणं ब्रूहि तथा जन्मान्यपि प्रिये

ಹೇ ಕಾಂತೆ! ಸುಖವೂ ಧನಸಂಚಯವೂ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೇ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತವೆ. ಸೋಮಶರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಪ್ರಿಯೆ, ಪುಣ್ಯಾಚರಣೆಯ ವಿಧಿಯನ್ನು ಹೇಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಫಲವನ್ನೂ.

Verse 44

सुपुण्यः कीदृशो भद्रे वद पुण्यस्य लक्षणम् । सुमनोवाच । आदौ पुण्यं प्रवक्ष्यामि यथा पुण्यं श्रुतं मया

ಹೇ ಭದ್ರೇ, ಮಹಾಪುಣ್ಯವಂತನು ಹೇಗಿರುತ್ತಾನೆ? ಪುಣ್ಯದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೇಳು. ಸುಮನಾ ಹೇಳಿದರು—ಮೊದಲು ನಾನು ಪುಣ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ನಾನು ಕೇಳಿದಂತೆ.

Verse 45

पुरुषो वाथवा नारी यथा नित्यं च वर्तते । यथा पुण्यैः समाप्नोति कीर्तिं पुत्रान्प्रियान्धनम्

ಪುರುಷನಾಗಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಲಿ—ಯಾರು ನಿತ್ಯ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೋ, ತಮ್ಮ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಕೀರ್ತಿ, ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಧನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 46

पुण्यस्य लक्षणं कांत सर्वमेव वदाम्यहम् । ब्रह्मचर्येण सत्येन मखपंचकवर्तनैः

ಹೇ ಕಾಂತ, ಪುಣ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಿಂದ, ಸತ್ಯದಿಂದ, ಮತ್ತು ಪಂಚಮಖ (ಐದು ಯಜ್ಞಕರ್ತವ್ಯ) ಆಚರಣೆಯಿಂದ.

Verse 47

दानेन नियमैश्चापि क्षमाशौचेन वल्लभ । अहिंसया सुशक्त्या च अस्तेयेनापि वर्तनैः

ದಾನದಿಂದಲೂ ನಿಯಮಪಾಲನೆಯಿಂದಲೂ, ಹೇ ವಲ್ಲಭ; ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ಶೌಚದಿಂದ; ಅಹಿಂಸೆಯಿಂದ, ದೃಢಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಸ್ತೇಯ (ಕಳ್ಳತನವಿಲ್ಲದ) ಆಚರಣೆಯಿಂದಲೂ.

Verse 48

एतैर्दशभिरंगैस्तु धर्ममेवं प्रपूरयेत् । संपूर्णो जायते धर्मो ग्रासैर्भोगो यथोदरे

ಈ ಹತ್ತು ಅಂಗಗಳಿಂದ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕವಲು ಕವಲಾಗಿ ಪೋಷಣ/ಭೋಗ ಪೂರ್ಣವಾಗುವಂತೆ, ಧರ್ಮವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 49

धर्मं सृजति धर्मात्मा त्रिविधेनैव कर्मणा । तस्य धर्मः प्रसन्नात्मा पुण्यमेवं तु प्रापयेत्

ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ತ್ರಿವಿಧ ಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೇ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸೃಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಸನ್ನ ಹಾಗೂ ಶುದ್ಧ ಹೃದಯನಿಗೆ ಆ ಧರ್ಮವೇ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 50

यं यं चिंतयते प्राज्ञस्तं तं प्राप्नोति दुर्लभम् । सोमशर्मोवाच । कीदृङ्मूर्तिस्तु धर्मस्य कान्यंगानि च भामिनि

ಪ್ರಾಜ್ಞನು ಯಾವದನ್ನು ಯಾವದನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅದು ದುರ್ಳಭವಾದರೂ ಅದನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಸೋಮಶರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭಾಮಿನಿ, ಧರ್ಮದ ರೂಪ ಹೇಗಿದೆ? ಅದರ ಅಂಗಗಳು ಯಾವುವು?

Verse 51

प्रीत्या कथय मे कांते श्रोतुं श्रद्धा प्रवर्तते । सुमनोवाच । लोके धर्मस्य वै मूर्तिः कैर्दृष्टा न द्विजोत्तम

ಓ ಕಾಂತೆ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನನಗೆ ಹೇಳು; ಕೇಳಲು ನನ್ನ ಶ್ರದ್ಧೆ ಜಾಗೃತವಾಗಿದೆ. ಸುಮನಾ ಹೇಳಿದಳು—ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಯಾರು ನೋಡಿದ್ದಾರೆ?

Verse 52

अदृश्यवर्त्मा सत्यात्मा न दृष्टो देवदानवैः । अत्रिवंशे समुत्पन्नो अनसूयात्मजो द्विजः

ಅವನ ಮಾರ್ಗ ಅദೃಶ್ಯ, ಅವನ ಸ್ವಭಾವ ಸತ್ಯ; ದೇವ-ದಾನವರಿಗೂ ಅವನು ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅತ್ರಿವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ, ಅನಸೂಯೆಯ ದ್ವಿಜ ಪುತ್ರನು ಅವನು.

Verse 53

तेन दृष्टो महाधर्मो दत्तात्रेयेण वै सदा । द्वावेतौ तु महात्मानौ कुर्वाणौ तप उत्तमम्

ಅವನ ಮೂಲಕವೇ ದತ್ತಾತ್ರೇಯನು ಸದಾ ಮಹಾಧರ್ಮವನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು. ಈ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾತ್ಮರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 54

धर्मेण वर्तमानौ तौ तपसा च बलेन च । इंद्राधिकेन रूपेण प्रशस्तेन भविष्यतः

ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿ, ಇಂದ್ರನಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವಾದ ಪ್ರಶಸ್ತ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುವರು।

Verse 55

दशवर्षसहस्रं तौ यावत्तु वनसंस्थितौ । वायुभक्षौ निराहारौ संजातौ शुभदर्शनौ

ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅವರು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು; ವಾಯುವನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ, ನಿರಾಹಾರಿಗಳಾಗಿ, ಶುಭ-ತೇಜಸ್ವಿ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದರು।

Verse 56

दशवर्षसहस्रं तु तावत्कालं तपोर्जितम् । सुसाध्यमानयोश्चैव तत्र धर्मः प्रदृश्यते

ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಸಂಚಿತವಾಯಿತು; ಸಾಧನೆಗಳು ಸುಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು।

Verse 57

पंचाग्निः साध्यते द्वाभ्यां तावत्कालं द्विजोत्तम । त्रिकालं साधितं तावन्निराहारं कृतं तथा

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿಂದ ಪಂಚಾಗ್ನಿ ತಪಸ್ಸು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ತ್ರಿಕಾಲ ವ್ರತವೂ ಸಿದ್ಧವೆಂದು, ನಿರಾಹಾರವೂ ಮಾಡಿದಂತೆ ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 58

जलमध्ये स्थितौ तावद्दत्तात्रेयो यतिस्तथा । दुर्वासास्तु मुनिश्रेष्ठस्तपसा चैव कर्षितः

ಆಗ ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಜಲಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಯತಿಯಾದ ದತ್ತಾತ್ರೇಯನೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದನು; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ದುರ್ವಾಸನೂ ಉಪಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 59

धर्मं प्रति स धर्मात्मा चुक्रोध मुनिपुंगवः । क्रुद्धे सति महाभाग तस्मिन्मुनिवरे तदा

ಧರ್ಮವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು, ಮುನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮುನಿಪುಂಗವನು, ಕ್ರೋಧಗೊಂಡನು. ಓ ಮಹಾಭಾಗ! ಆ ಮುನಿವರನು ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ, ಆಗ…

Verse 60

अथ धर्मः समायातः स्वरूपेण च वै तदा । ब्रह्मचर्यादिभिर्युक्तस्तपोभिश्च स बुद्धिमान्

ಆಮೇಲೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮನು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು. ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಾದಿ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂಪನ್ನನಾಗಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 61

सत्यं ब्राह्मणरूपेण ब्रह्मचर्यं तथैव च । तपस्तु द्विजवर्योस्ति दमः प्राज्ञो द्विजोत्तमः

ಸತ್ಯವೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಸ್ವರೂಪ; ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನ ಲಕ್ಷಣ ತಪಸ್ಸು; ಪ್ರಾಜ್ಞನಾದ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನ ಲಕ್ಷಣ ದಮ—ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ.

Verse 62

नियमस्तु महाप्राज्ञो दानमेव तथैव च । अग्निहोत्रिस्वरूपेण ह्यात्रेयं हि समागताः

ಮತ್ತು ನಿಯಮ—ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ—ಹಾಗೆಯೇ ದಾನವೂ; ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಿಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ, ಆತ್ರೇಯ ಋಷಿಗಳ ರೂಪವಾಗಿ, ಸಮಾಗಮಗೊಂಡಿವೆ।

Verse 63

क्षमा शांतिस्तथा लज्जा चाहिंसा च ह्यकल्पना । एताः सर्वाः समायाताः स्त्रीरूपास्तु द्विजोत्तम

ಕ್ಷಮೆ, ಶಾಂತಿ, ಲಜ್ಜೆ, ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ನಿರಕಲ್ಪನೆ—ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸ್ತ್ರೀರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಗಮಗೊಂಡಿವೆ।

Verse 64

बुद्धिः प्रज्ञा दया श्रद्धा मेधा सत्कृति शांतयः । पंचयज्ञास्तथा पुण्याः सांगा वेदास्तु ते तदा

ಬುದ್ಧಿ, ಪ್ರಜ್ಞೆ, ದಯೆ, ಶ್ರದ್ಧೆ, ಮೇಧೆ, ಸತ್ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ—ಅವು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿನಗೇ ಸೇರಿದ್ದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಪುಣ್ಯಕರ ಪಂಚಮಹಾಯಜ್ಞಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗಸಹಿತ ವೇದಗಳೂ।

Verse 65

स्वस्वरूपधराश्चैव ते सर्वे सिद्धिमागताः । अग्न्याधानादयः पुण्या अश्वमेधादयस्तथा

ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಅಗ್ನ್ಯಾಧಾನಾದಿ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಅಶ್ವಮೇಧಾದಿ ಯಜ್ಞಗಳೂ ಫಲಪ್ರದವಾಗಿ ಸಫಲವಾದವು।

Verse 66

रूपलावण्यसंयुक्ताः सर्वाभरणभूषिताः । दिव्यमाल्यांबरधरा दिव्यगंधानुलेपनाः

ಅವರು ರೂಪ-ಲಾವಣ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತರು, ಸರ್ವಾಭರಣಗಳಿಂದ ಭೂಷಿತರಾಗಿದ್ದು, ದಿವ್ಯ ಮಾಲೆ-ಅಂಬರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ದಿವ್ಯ ಸುಗಂಧಗಳಿಂದ ಅನುಲೇಪಿತರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 67

किरीटकुंडलोपेता दिव्याभरणभूषिताः । दीप्तिमंतः सुरूपास्ते तेजोज्वालाभिरावृताः

ಅವರು ಕಿರೀಟ-ಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರು, ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ಭೂಷಿತರಾಗಿದ್ದು, ದೀಪ್ತಿಮಂತರೂ ಸುರೂಪರೂ ಆಗಿದ್ದರು—ತೇಜಸ್ಸಿನ ಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ಸರ್ವತೋಮುಖವಾಗಿ ಆವೃತರು।

Verse 68

एवं धर्मः समायातः परिवारसमन्वितः । यत्र तिष्ठति दुर्वासाः क्रोधनः कालवत्तथा

ಹೀಗೆ ಧರ್ಮನು ತನ್ನ ಪರಿವಾರದೊಡನೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು; ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಧಸ್ವರೂಪನಾದ ದುರ್ವಾಸನು ಕಾಲದಂತೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ।

Verse 69

धर्म उवाच । कस्मात्कोपः कृतो विप्र भवांस्तपस्समन्वितः । क्रोधो हि नाशयेच्छ्रेयस्तप एव न संशयः

ಧರ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಪ್ರ! ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ನೀನು ಏಕೆ ಕೋಪಗೊಂಡೆ? ಕೋಪವು ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ; ತಪಸ್ಸೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ।

Verse 70

सर्वनाशकरस्तस्मात्क्रोधं तत्र विवर्जयेत् । स्वस्थो भव द्विजश्रेष्ठ उत्कृष्टं तपसः फलम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಕೋಪವು ಸರ್ವನಾಶಕರವಾದುದರಿಂದ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ಸ್ವಸ್ಥನಾಗಿ, ಸಂಯಮದಿಂದಿರು; ಶಾಂತಿಯೇ ತಪಸ್ಸಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಫಲ।

Verse 71

दुर्वासा उवाच । भवान्को हि समायात एतैर्द्विजवरैः सह । सप्त नार्यः प्रतिष्ठंति सुरूपाः समलंकृताः

ದುರ್ವಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜವರರೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ನೀನು ಯಾರು? ಮತ್ತು ಸುಂದರರೂಪದಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾದ ಈ ಏಳು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಇಲ್ಲಿ ಏಕೆ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ?

Verse 72

कथयस्व ममाग्रे त्वं विस्तरेण महामते । धर्म उवाच । अयं ब्राह्मणरूपेण सर्वतेजः समन्वितः

“ಹೇ ಮಹಾಮತೇ! ನನ್ನ ಮುಂದೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು.” ಧರ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—“ಇವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಸರ್ವತೇಜಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಸಮನ್ವಿತನು.”

Verse 73

दंडहस्तः सुप्रसन्नः कमंडलुधरस्तथा । तवाग्रे ब्रह्मचर्योयं सोयं पश्य समागतः

ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡ ಹಿಡಿದು, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ಕಮಂಡಲುವನ್ನು ಧರಿಸಿ—ಈ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಇದ್ದಾನೆ; ನೋಡು, ಇವನೇ ಇಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದ್ದಾನೆ।

Verse 74

अन्यं पश्यस्व वै त्वं च दीप्तिमंतं द्विजोत्तम । कपिलं पिंगलाक्षं च सत्यमेनं द्विजोत्तम

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ನೀನು ಈ ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನೂ ನೋಡು—ಅವನು ದೀಪ್ತಿಮಂತನು, ಕಪಿಲವರ್ಣನು, ಪಿಂಗಲ ನೇತ್ರಗಳವನು. ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ನೀನು ಕಾಣುವಂತೆ ಅವನು ನಿಜವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದಾನೆ.

Verse 75

तादृशं पश्य धर्मात्मन्वैश्वदेवसमप्रभम् । यत्तपो हि त्वया विप्र सर्वदेवसमाश्रितम्

ಹೇ ಧರ್ಮಾತ್ಮ! ವೈಶ್ವದೇವಗಣದ ಸಮಪ್ರಭೆಯಂತಿರುವ ಅಂಥ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ನೋಡು. ಹೇ ವಿಪ್ರ! ನೀನು ಆಚರಿಸಿದ ತಪಸ್ಸು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳ ಆಶ್ರಯದಿಂದ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 76

एतं पश्य महाभाग तव पार्श्वसमागतम् । प्रसन्नवाग्दीप्तियुक्तः सर्वजीवदयापरः

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ನಿನ್ನ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡು—ಅವನು ಪ್ರಸನ್ನ ವಾಣಿ ಮತ್ತು ದೀಪ್ತ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಸರ್ವಜೀವಿಗಳ ಮೇಲಿನ ದಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 77

दम एव तथायं ते यः पोषयति सर्वदा । जटिलः कर्कशः पिंगो ह्यतितीव्रो महाप्रभुः

ನಿಜಕ್ಕೂ ಇದೇ ದಮ (ಆತ್ಮಸಂಯಮ) ನಿನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಜಟಿಲನು, ಕರ್ಕಶನು, ಪಿಂಗಲವರ್ಣನು, ಅತಿತೀವ್ರನು, ಮಹಾಪ್ರಭು.

Verse 78

नाशको हि स पापानां खड्गहस्तो द्विजोत्तम । अभिशांतो महापुण्यो नित्यक्रियासमन्वितः

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಅವನು ಪಾಪಗಳ ನಾಶಕನು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದವನು. ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಂತನಾಗಿ, ಮಹಾಪುಣ್ಯವಂತನಾಗಿ, ನಿತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 79

नियमस्तु समायातस्तव पार्श्वे द्विजोत्तम । अनिर्मुक्तो महादीप्तः शुद्धस्फटिकसन्निभः

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ನಿಯಮನು ನಿನ್ನ ಪಾರ್ಶ್ವಕ್ಕೆ ಸಮಾಯಾತನಾಗಿದ್ದಾನೆ—ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಶುದ್ಧ ಸ್ಫಟಿಕಸನ್ನಿಭನು।

Verse 80

पयःकमंडलुकरो दंतकाष्ठधरो द्विजः । शौच एष समायातो भवतः सन्निधाविह

ಪಾಲಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಮಂಡಲುವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ದಂತಕಾಷ್ಠವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಆ ದ್ವಿಜನು ಶೌಚಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ।

Verse 81

अतिसाध्वी महाभागा सत्यभूषणभूषिता । सर्वभूषणशोभांगी शुश्रूषेयं समागता

ಅವಳು ಅತಿಸಾಧ್ವಿ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ, ಸತ್ಯವೇ ಆಭರಣವೆಂದು ಭೂಷಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಸರ್ವ ಶುಭಾಭರಣಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಶುಶ್ರೂಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಗತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ।

Verse 82

अतिधीरा प्रसन्नांगी गौरी प्रहसितानना । पद्महस्ता इयं धात्री पद्मनेत्रा सुपद्मिनी

ಅವಳು ಅತಿಧೀರಾ, ಪ್ರಸನ್ನಾಂಗಿಯು, ಗೌರಿವರ್ಣೆಯು, ಪ್ರಹಸಿತಾನನೆಯು. ಈ ಧಾತ್ರೀ ಪದ್ಮಹಸ್ತಾ, ಪದ್ಮನೇತ್ರಾ, ಸುಪದ್ಮಿನಿ.

Verse 83

दिव्यैराभरणैर्युक्ता क्षमा प्राप्ता द्विजोत्तम । अतिशांता सुप्रतिष्ठा बहुमंगलसंयुता

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾದ ಕ್ಷಮಾ ಪ್ರಾಪ್ತಳಾದಳು—ಅತಿಶಾಂತ, ಸುಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ, ಮತ್ತು ಬಹುಮಂಗಳಗುಣಸಂಯುತಳಾದಳು।

Verse 84

दिव्यरत्नकृता शोभा दिव्याभरणभूषिता । तव शांतिर्महाप्राज्ञ ज्ञानरूपा समागता

ದಿವ್ಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಶೋಭೆಯಿಂದಲೂ, ದಿವ್ಯ ಆಭರಣಗಳಿಂದಲೂ ಭೂಷಿತಳಾಗಿ—ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ—ನಿನ್ನ ಶಾಂತಿ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದೆ।

Verse 85

परोपकारकरणा बहुसत्यसमाकुला । मितभाषा सदैवासौ अकल्पा ते समागता

ಅವರು ಪರೋಪಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ, ಅನೇಕ ಸತ್ಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದವರು; ಸದಾ ಮಿತಭಾಷಿಗಳು—ಆ ನಿರ್ದೋಷಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾಗಮಿಸಿದರು।

Verse 86

प्रसन्ना सा क्षमायुक्ता सर्वाभरणभूषिता । पद्मासना सुरूपा सा श्यामवर्णा यशस्विनी

ಅವಳು ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿ, ಕ್ಷಮೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿ, ಸರ್ವ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಭೂಷಿತಳಾಗಿದ್ದಳು. ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನಳಾಗಿ, ಸುರೂಪಿಣಿ—ಶ್ಯಾಮವರ್ಣಳಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿನಿಯಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 87

अहिंसेयं महाभागा भवंतं तु समागता । तप्तकांचनवर्णांगी रक्तांबरविलासिनी

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ಈ ದೇವಿ ಅಹಿಂಸೆ ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದಾಳೆ—ತಪ್ತ ಕಾಂಚನದಂತೆ ಕಾಂತಿಯುತ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ರಕ್ತಾಂಬರದಲ್ಲಿ ಶೋಭಿಸುವಳು।

Verse 88

सुप्रसन्ना सुमंत्रा च यत्र तत्र न पश्यति । ज्ञानभावसमाक्रांता पुण्यहस्ता तपस्विनी

ಅವಳು ಸದಾ ಸುಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿ, ಸುಮಂತ್ರಿತಳಾಗಿ ಇರುತ್ತಾಳೆ; ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನಭಾವದಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತಳಾಗಿ, ಪುಣ್ಯಹಸ್ತಳಾದ ಆ ತಪಸ್ವಿನಿ ತಲ್ಲೀನಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ।

Verse 89

मुक्ताभरणशोभाढ्या निर्मला चारुहासिनी । इयं श्रद्धा महाभाग पश्य पश्य समागता

ಮುತ್ತಿನ ಆಭರಣಗಳ ಕాంతಿಯಿಂದ ಶೋಭಿತಳಾಗಿ, ನಿರ್ಮಲಳೂ ಮಧುರಹಾಸಿನಿಯೂ ಆಗಿ—ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ನೋಡು ನೋಡು; ಇದು ಶ್ರದ್ಧೆಯೇ ಸ್ವಯಂ ಆಗಮಿಸಿದೆ.

Verse 90

बहुबुद्धिसमाक्रांता बहुज्ञानसमाकुला । सुभोगासक्तरूपा सा सुस्थिता चारुमंगला

ಅವಳು ಅಪಾರ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣಳಾಗಿ, ಬಹು ವಿಧ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಳಾಗಿ; ಸುಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಳಾದರೂ ಸುಸ್ಥಿತ—ಸುಂದರ ಮಂಗಳರೂಪಿಣಿ ಆಗಿದ್ದಳು.

Verse 91

सर्वेष्टध्यानसंयुक्ता लोकमाता यशस्विनी । सर्वाभरणशोभाढ्या पीनश्रोणि पयोधरा

ಸರ್ವ ಇಷ್ಟಗಳ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನಳಾದ ಯಶಸ್ವಿನೀ ಲೋಕಮಾತೆ—ಎಲ್ಲ ಆಭರಣಗಳ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿ—ಪೀನ ಶ್ರೋಣಿಯೂ ಪೂರ್ಣ ಪಯೋಧರಳೂ ಆಗಿದ್ದಳು.

Verse 92

गौरवर्णा समायाता माल्यवस्त्रविभूषिता । इयं मेधा महाप्राज्ञ तवैव परिसंस्थिता

ಗೌರವರ್ಣಳಾಗಿ ಅವಳು ಆಗಮಿಸಿದಳು, ಮಾಲ್ಯ-ವಸ್ತ್ರ-ಆಭರಣಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತಳಾಗಿ. ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ಇದು ಮೇಧೆ—ನಿನಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಳಾಗಿದೆ.

Verse 93

हंसचंद्रप्रतीकाशा मुक्ताहारविलंबिनी । सर्वाभरणसंभूषा सुप्रसन्ना मनस्विनी

ಹಂಸ-ಚಂದ್ರರಂತೆ ಕాంతಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ಮುತ್ತಿನ ವಿಲಂಬಿತ ಹಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಸರ್ವ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಸಂಭೂಷಿತಳಾಗಿ—ಅತೀ ಪ್ರಸನ್ನಳೂ ಮಹಾಮನಸ್ಕಳೂ ಆಗಿದ್ದಳು.

Verse 94

श्वेतवस्त्रेण संवीता शतपत्रं शयेकृतम् । पुस्तककरा पंकजस्था राजमाना सदैव हि

ಶ್ವೇತವಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿಯಾಗಿ, ಶತದಳ ಪದ್ಮದ ಮೇಲೆ ಶಯನರೂಪವಾಗಿ ವಿರಾಜಿಸಿ; ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಪದ್ಮಾಸನಸ್ಥಳಾಗಿ ಅವಳು ಸದಾ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾಳೆ।

Verse 95

एषा प्रज्ञा महाभाग भाग्यवंतं समागता । लाक्षारससमावर्णा सुप्रसन्ना सदैव हि

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ಈ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಭಾಗ್ಯವಂತನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಸೇರಿದೆ; ಲಾಕ್ಷಾರಸವರ್ಣಸಮಾನವಾಗಿ, ಅವಳು ಸದಾ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ।

Verse 96

पीतपुष्पकृतामाला हारकेयूरभूषणा । मुद्रिका कंकणोपेता कर्णकुंडलमंडिता

ಹಳದಿ ಹೂವಿನ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಹಾರ ಮತ್ತು ಕೇಯೂರಗಳಿಂದ ಭೂಷಿತಳಾಗಿ; ಉಂಗುರಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಕಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿ, ಕರ್ಣಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 97

पीतेन वाससा देवी सदैव परिराजते । त्रैलोक्यस्योपकाराय पोषणायाद्वितीयका

ಹಳದಿ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿಯಾದ ದೇವಿ ಸದಾ ಮಹಾಶೋಭೆಯಿಂದ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾಳೆ; ತ್ರಿಲೋಕದ ಹಿತ ಮತ್ತು ಪೋಷಣಾರ್ಥ ಅವಳು ಅಪ್ರತಿಮಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ।

Verse 98

यस्याः शीलं द्विजश्रेष्ठ सदैव परिकीर्तितम् । सेयं दया सु संप्राप्ता तव पार्श्वे द्विजोत्तम

ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಯಾರ ಶೀಲವು ಸದಾ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೋ—ಅದೇ ದಯೆ ಈಗ ನಿಜವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇರಿದೆ, ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ।

Verse 99

इयं वृद्धा महाप्राज्ञ भावभार्या तपस्विनी । मम माता द्विजश्रेष्ठ धर्मोहं तव सुव्रत

ಈ ವೃದ್ಧೆ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞೆ—ಪತಿವ್ರತೆ, ತಪಸ್ವಿನಿ. ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಇವಳು ನನ್ನ ತಾಯಿ; ಓ ಸುವ್ರತ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಧರ್ಮ.

Verse 100

इति ज्ञात्वा शमं गच्छ मामेवं परिपालय । दुर्वासा उवाच । यदि धर्मः समायातो मत्समीपं तु सांप्रतम्

ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಹೋಗಿ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಪಾಲಿಸು. ದುರ್ವಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಧರ್ಮನು ಈಗ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನನ್ನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರೆ…

Verse 101

एतन्मे कारणं ब्रूहि किं ते धर्म करोम्यहम् । धर्म उवाच । कस्मात्क्रुद्धोसि विप्रेन्द्र किमेतैर्विप्रियं कृतम्

ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು; ನಿನಗಾಗಿ ನಾನು ಯಾವ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಲಿ? ಧರ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ನೀನು ಏಕೆ ಕೋಪಗೊಂಡೆ? ಇವರು ನಿನಗೆ ಏನು ಅಪ್ರಿಯ ಮಾಡಿದರು?

Verse 102

तन्मे त्वं कारणं ब्रूहि दुर्वासो यदि मन्यसे । दुर्वासा उवाच । येनाहं कुपितो देव तदिदं कारणं शृणु

ಓ ದುರ್ವಾಸಾ, ನಿನಗೆ ಯುಕ್ತವೆನಿಸಿದರೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳು. ದುರ್ವಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ದೇವಾ, ನಾನು ಕೋಪಗೊಂಡ ಕಾರಣ ಇದೇ; ಕೇಳು.

Verse 103

दमशौचैः सुसंक्लेशैः शोधितं कायमात्मनः । लक्षवर्षप्रमाणं वै तपश्चर्या मया कृता

ದಮ ಮತ್ತು ಶೌಚದಿಂದ, ಘೋರ ಸಂಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿ, ನಾನು ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಶುದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡೆ. ನಿಜವಾಗಿ ನಾನು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ತಪಶ್ಚರ್ಯೆ ಮಾಡಿದೆ.

Verse 104

एवं पश्यसि मामेवं दया तेन प्रवर्तते । तस्मात्क्रुद्धोस्मि तेद्यैव शापमेवं ददाम्यहम्

ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನೋಡುವುದರಿಂದ ನನ್ನೊಳಗೆ ದಯೆ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೂ ಇಂದಿಗೂ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ನಾನು ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಆದಕಾರಣ ಈಗ ನಿನಗೆ ಈ ಶಾಪವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ।

Verse 105

एवं श्रुत्वा तदा तस्य तमुवाच महामतिः । धर्म उवाच । मयि नष्टे महाप्राज्ञ लोको नाशं समेष्यति

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಮಹಾಮತಿ ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಧರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ! ನಾನು ನಾಶವಾದರೆ ಈ ಲೋಕವು ವಿನಾಶವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ।

Verse 106

दुःखमूलमहं तात निकर्शामि भृशं द्विज । सौख्यं पश्चादहं दद्मि यदि सत्यं न मुंचति

ಹೇ ತಾತ, ಹೇ ದ್ವಿಜ! ನಾನು ದುಃಖದ ಮೂಲವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಿತ್ತುಹಾಕುತ್ತೇನೆ; ನಂತರ ಅವನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಿಡದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಸೌಖ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ।

Verse 107

पापोयं सुखमूलस्तु पुण्यं दुःखेन लभ्यते । पुण्यमेवं प्रकुर्वाणः प्राणी प्राणान्विमुंचति

ಪಾಪವು ಸುಖದಲ್ಲಿ ಬೇರುಹಾಕಿದೆ; ಪುಣ್ಯವು ದುಃಖದಿಂದಲೇ ಲಭ್ಯ. ಹೀಗೆ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿ ಕೊನೆಗೆ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 108

महत्सौख्यं ददाम्येवं परत्र च न संशयः । दुर्वासा उवाच । सुखं येनाप्यते तेन परं दुःखं प्रपद्यते

“ಈ ರೀತಿ ನಾನು ಮಹಾಸೌಖ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.” ದುರ್ವಾಸನು ಹೇಳಿದನು—“ಯಾವುದರಿಂದ ಸುಖ ದೊರೆಯುವುದೋ, ಅದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಪರಮ ದುಃಖವೂ ಬರುತ್ತದೆ.”

Verse 109

तत्तु मर्त्यः परित्यज्य अन्येनापि प्रभुज्यते । तत्सुखं को विजानाति निश्चयं नैव पश्यति

ಮರ್ತ್ಯನು ಆ ಧನ/ವಸ್ತುವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಭೋಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಸುಖವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರು ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು? ಇಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವೇ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 110

तच्छ्रेयो नैव पश्यामि अन्याय्यं हि कृतं तव । येन कायेन क्रियते भुज्यते नैव तत्सुखम्

ನನಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ನೀನು ಮಾಡಿದುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅನ್ಯಾಯ. ಯಾವ ದೇಹದಿಂದ ಕರ್ಮ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೋ, ಅದು ಅಧರ್ಮವಾದರೆ ಅದರ ಸುಖವನ್ನು ಆ ಕರ್ತನು ನಿಜವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲಾರನು.

Verse 111

अन्येन क्रियते क्लेशमन्येनापि प्रभुज्यते । तत्सुखं को विजानाति चान्यायं धर्ममेव वा

ಕ್ಲೇಶವನ್ನು ಒಬ್ಬನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ, ಫಲವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಭೋಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಆ ಸುಖವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರು ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು? ಇದು ಅನ್ಯಾಯವೇ ಅಥವಾ ಧರ್ಮವೇ—ಯಾರು ನಿರ್ಣಯಿಸುವರು?

Verse 112

अन्येन क्रियते क्लेशमन्येनापि सुखं पुनः । भुनक्ति पुरुषो धर्म तत्सर्वं श्रेयसा युतम्

ಕ್ಲೇಶವು ಒಬ್ಬರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಸುಖವು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಂದ; ಆದರೂ ಧರ್ಮಫಲವನ್ನು ಆ ಪುರುಷನೇ ಸ್ವತಃ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವೆಲ್ಲವೂ ತನ್ನ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 113

पुण्यं चैव अनेनापि अनेन फलमश्नुते । क्रियमाणं पुनः पुण्यमन्येन परिभुज्यते

ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯವೂ ಸಂಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನೇ ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಪುಣ್ಯವನ್ನೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಅಪಹರಿಸಿ ಭೋಗಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 114

तत्सर्वं हि सुखं प्रोक्तं यत्तथा यस्य लक्षणम् । धर्मशास्त्रोदितं चैव कृतं सर्वत्र नान्यथा

ಯಾವುದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದೋ ಅದೇ ಸುಖಕರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಿದಂತೆ ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು—ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.

Verse 115

येन कायेन कुर्वंति तेन दुःखं सहन्ति ते । परत्र तेन भुंजंति अनेनापि तथैव च

ಯಾವ ದೇಹದಿಂದ ಅವರು ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅದೇ ದೇಹದಿಂದಲೇ ಅವರು ದುಃಖವನ್ನು ಸಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ಸಾಧನದಿಂದ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ.

Verse 116

इति ज्ञात्वा स धर्मात्मा भवान्समवलोकयेत् । यथा चौरा महापापाः स्वकायेन सहंति ते

ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ನೀವು—ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಗಿ—ಇದನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು; ಮಹಾಪಾಪಿಗಳಾದ ಕಳ್ಳರು ತಮ್ಮದೇ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ದಂಡ-ದುಃಖವನ್ನು ಸಹಿಸುವಂತೆ.

Verse 117

दुःखेन दारुणं तीव्रं तथा सुखं कथं नहि । धर्म उवाच । येन कायेन पापाश्च संचरन्ति हि पातकम्

“ದಾರುಣವೂ ತೀವ್ರವೂ ಆದ ದುಃಖ ಇರುವಂತೆ, ಸುಖವೂ ಏಕೆ ಇರಬಾರದು?” ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಧರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—“ಯಾವ ದೇಹದಿಂದ ಪಾಪಿಗಳು ಪಾತಕವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೋ (ಅದೇ ಕಾರಣ).”

Verse 118

तेन पीडां सहंत्येव पातकस्य हि तत्फलम् । दंडमेकं परं दृष्टं धर्मशास्त्रेषु पंडितैः

ಅದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರು ಪೀಡೆಯನ್ನು ಸಹಿಸುತ್ತಾರೆ—ಅದೇ ಪಾತಕದ ಫಲ. ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರು ದಂಡವನ್ನೇ ಏಕೈಕ ಪರಮ ಶೋಧನೋಪಾಯವೆಂದು ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ.

Verse 119

तं धर्मपूर्वकं विद्धि एतैर्न्यायैस्त्वमेव हि । दुर्वासा उवाच । एवं न्यायं न मन्येहं तथैव शृणु धर्मराट्

ಇದು ಧರ್ಮಪೂರ್ವಕವೆಂದು ತಿಳಿ; ಈ ನ್ಯಾಯಗಳಿಂದ ನಿಜವಾಗಿ ನೀನೇ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತೀಯ. ದುರ್ವಾಸನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂತಹ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ನಾನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೂ, ಹೇ ಧರ್ಮರಾಜ, ಮುಂದೂ ಕೇಳು.

Verse 120

शापत्रयं प्रदास्यामि क्रुद्धोहं तव नान्यथा । धर्म उवाच । यदा क्रुद्धो महाप्राज्ञ मामेव हि क्षमस्व च

ನಾನು ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ; ನಿನಗೆ ತ್ರಿವಿಧ ಶಾಪವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ—ಇನ್ನೊಂದು ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ. ಧರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ನೀವು ಕೋಪಗೊಂಡಾಗಲೂ ನನಗೆ ಕ್ಷಮೆ ದಯಪಾಲಿಸಿ.

Verse 121

नैव क्षमसि विप्रेंद्र दासीपुत्रं हि मां कुरु । राजानं तु प्रकर्तव्यं चांडालं च महामुने

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ನೀವು ಇದನ್ನು ಸಹಿಸಬೇಡಿ; ನನ್ನನ್ನು ದಾಸೀಪುತ್ರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಡಿ. ಹೇ ಮಹಾಮುನಿ, ರಾಜನನ್ನೇ ಚಾಂಡಾಲನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 122

प्रसादसुमुखो विप्र प्रणतस्य सदैव हि । दुर्वासाश्च ततः क्रुद्धो धर्मं चैव शशाप ह

ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಪ್ರಣಾಮಿಸಿ ಶರಣಾದವನಿಗೆ ಅವನು ಸದಾ ಪ್ರಸನ್ನಮುಖನಾಗಿ ಕರುಣೆಯಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ದುರ್ವಾಸನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಧರ್ಮನನ್ನೇ ಶಪಿಸಿದನು.

Verse 123

दुर्वासा उवाच । राजा भव त्वं धर्माद्य दासीपुत्रश्च नान्यथा । गच्छ चांडालयोनिं च धर्म त्वं स्वेच्छया व्रज

ದುರ್ವಾಸನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂದಿನಿಂದ, ಹೇ ಧರ್ಮ, ನೀನು ರಾಜನಾಗು; ಆದರೆ ದಾಸೀಪುತ್ರನಾಗಿಯೇ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಚಾಂಡಾಲ ಯೋನಿಗೆ ಹೋಗು; ಹೇ ಧರ್ಮ, ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗು.

Verse 124

एवं शापत्रयं दत्त्वा गतोसौ द्विजसत्तमः । अनेनापि प्रसंगेन दृष्टो धर्मः पुरा किल

ಹೀಗೆ ತ್ರಿವಿಧ ಶಾಪವನ್ನು ನೀಡಿ ಆ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮನು ಹೊರಟುಹೋದನು. ಇದೇ ಪ್ರಸಂಗದಿಂದ, ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 125

सोमशर्मोवाच । धर्मस्तु कीदृशो जातस्तेन शप्तो महात्मना । तद्रूपं तस्य मे ब्रूहि यदि जानासि भामिनि

ಸೋಮಶರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು— ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಂದ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಧರ್ಮವು ಯಾವ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದನು? ಓ ಭಾಮಿನಿ, ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಅವನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.

Verse 126

सुमनोवाच । भरतानां कुले जातो धर्मो भूत्वा युधिष्ठिरः । विदुरो दासीपुत्रस्तु अन्यं चैव वदाम्यहम्

ಸುಮನಾ ಹೇಳಿದಳು— ಭರತಕುಲದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮನೇ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಾಗಿ ಜನ್ಮವನ್ನಪ್ಪಿದನು. ವಿದುರನು ದಾಸೀಪುತ್ರನು; ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ವಿಷಯವನ್ನೂ ನಾನು ಹೇಳುವೆ.

Verse 127

यदा राजा हरिश्चंद्रो विश्वामित्रेण कर्षितः । तदा चांडालतां प्राप्तः स हि धर्मो महामतिः

ರಾಜಾ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನಿಂದ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಕರ್ಷಿತನಾದಾಗ, ಅವನು ಚಾಂಡಾಲತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಓ ಮಹಾಮತೇ, ಅದೂ ನಿಜವಾಗಿ ಧರ್ಮವೇ.

Verse 128

एवं कर्मफलं भुक्तं धर्मेणापि महात्मना । दुर्वाससो हि शापाद्वै सत्यमुक्तं तवाग्रतः

ಹೀಗೆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಧರ್ಮನೂ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು. ದುರ್ವಾಸನ ಶಾಪದಿಂದ, ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ನಿಜವೆಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು.