Adhyaya 114
Bhumi KhandaAdhyaya 11431 Verses

Adhyaya 114

Nahusha’s Challenge to Hunda and the Mustering of Battle

ಕುಂಜಲನು ಕೇಳಿ ತಂದ ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ಕೇಳಿದ ದೈತ್ಯಾಧಿಪತಿ ಹುಂಡನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿದನು. ಇಲ್ಲಿ ‘ಶಿವನ ಪುತ್ರಿ’ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಂಭೆಯೊಂದಿಗೆ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ ಪುರುಷ ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ವೇಗವಂತ ದೂತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಲಘುದಾನವನು ನಹುಷನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವನ ಪರಿಚಯ, ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಹುಂಡನನ್ನು ಏಕೆ ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು. ನಹುಷನು ತಾನು ರಾಜ ಆಯುರ್ಬಲಿಯ ಪುತ್ರ, ದೈತ್ಯನಾಶಕನೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು. ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಂಡನು ಅವನನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ರಂಭೆಯ ತಪಸ್ಸು ಹುಂಡವಧದ ಸಾಧನೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ದೂತನು ಹಿಂದಿರುಗಿ ನಹುಷನ ಸವಾಲು ಹಾಗೂ ಕಠೋರ ವಚನಗಳನ್ನು ಹುಂಡನಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದಾಗ ಹುಂಡನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಬೆಳೆದ ‘ರೋಗ’ದಂತೆ ಈ ಉಪದ್ರವವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಚತುರಂಗ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಮಾವೇಶಗೊಳಿಸಿ, ಇಂದ್ರಸಮಾನ ರಥಬಲದೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ದೇವತೆಗಳು ಆಕಾಶದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿರಲು ಶಸ್ತ್ರವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ; ನಹುಷನು ಧನುರ್ಗರ್ಜನೆ ಮತ್ತು ಭಯಂಕರ ನಾದದಿಂದ ದಾನವರ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಮುರಿದುಹಾಕುತ್ತಾನೆ.

Shlokas

Verse 1

कुंजल उवाच । अथ ते दानवाः सर्वे हुंडस्य परिचारकाः । नहुषस्यापि संवादं रंभया तु यथाश्रुतम्

ಕುಂಜಲನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ ಹುಂಡನ ಪರಿಚಾರಕರಾದ ಆ ಎಲ್ಲಾ ದಾನವರು, ರಂಭೆಯೊಂದಿಗೆ ನಹುಷನ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನೂ ಯಥಾಶ್ರುತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು.

Verse 2

आचचक्षुश्च दैत्येंद्रं हुंडं सर्वं सुभाषितम् । तमाकर्ण्य स चुक्रोध दूतं वाक्यमथाब्रवीत्

ದೂತನು ದೈತ್ಯೇಂದ್ರ ಹುಂಡನಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸುವಚನಗಳಿಂದ ತಿಳಿಸಿದನು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಕೋಪಗೊಂಡು, ನಂತರ ದೂತನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 3

गच्छ वीर ममादेशाज्जानीहि पुरुषं हि तम् । संभाषते तया सार्द्धं पुरुषः शिवकन्यया

“ವೀರನೇ, ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹೋಗಿ ಆ ಪುರುಷನು ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದು ಬಾ. ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಶಿವಕನ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಭಾಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.”

Verse 4

स्वामिनिर्देशमाकर्ण्य जगाम लघुदानवः । विविक्ते नहुषं वीरमिदं वचनमब्रवीत्

ಸ್ವಾಮಿಯ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಚುರುಕು ದಾನವನು ಹೊರಟನು. ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ವೀರನಾದ ನಹುಷನಿಗೆ ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 5

रथेन साश्वसूतेन दिव्येन परितिष्ठति । धनुषा दिव्यबाणैस्तु सभायां हि भयंकरः

ಅಶ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರಥಿಯೊಡನೆ ದಿವ್ಯ ರಥದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಧನುಸ್ಸು ಹಾಗೂ ದಿವ್ಯ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಭಯಂಕರನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 6

कस्य केन तु कार्येण प्रेषितः केन वैभवान् । अनया रंभया तेऽद्य अन्यया शिवकन्यया

ನಿನ್ನನ್ನು ಯಾರು, ಯಾವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾರೆ? ಮತ್ತು ಯಾರ ವೈಭವಬಲದಿಂದ, ಓ ಮಹಿಮಾನ್ವಿತನೇ—ಇಂದು ಈ ರಂಭೆಯಿಂದಲೋ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೋ ಶಿವಕನ್ಯೆಯಿಂದಲೋ?

Verse 7

किमुक्तं तत्स्फुटं सर्वं कथयस्व ममाग्रतः । हुंडस्य देवमर्दस्य न बिभेति भवान्कथम्

ಏನು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳು. ದೇವಮರ್ದಕ ಹೂಂಡನನ್ನು ನೀನು ಹೇಗೆ ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ?

Verse 8

एतन्मे सर्वमाचक्ष्व यदि जीवितुमिच्छसि । सत्वरं गच्छ मा तिष्ठ दुःसहो दानवाधिपः

ನೀನು ಬದುಕಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನನಗೆ ಹೇಳು. ತಕ್ಷಣ ಹೋಗು, ನಿಲ್ಲಬೇಡ; ದಾನವಾಧಿಪತಿ ಸಹಿಸಲಾರದವನು.

Verse 9

नहुष उवाच । योऽसावायुर्बली राजा सप्तद्वीपाधिपः प्रभुः । तस्य मां तनयं विद्धि सर्वदैत्यविनाशनम्

ನಹುಷನು ಹೇಳಿದರು— ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಪರಾಕ್ರಮಿ ರಾಜ ಆಯುರ್ಬಲಿ ಪ್ರಭು; ನನ್ನನ್ನು ಅವನ ಪುತ್ರನೆಂದು ತಿಳಿ—ನಾನು ಸರ್ವ ದೈತ್ಯವಿನಾಶಕನು.

Verse 10

नहुषं नाम विख्यातं देवब्राह्मणपूजकम् । हुंडेनापहृतं बाल्ये स्वामिना तव दानव

ನಹುಷ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನು ದೇವರುಗಳನ್ನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ಪೂಜಿಸುವವನು. ಓ ದಾನವ! ನಿನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ ಹೂಂಡನು ಅವನನ್ನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಅಪಹರಿಸಿದ್ದನು.

Verse 11

सेयं कन्या शिवस्यापि दैत्येनापहृता पुरा । घोरं तपश्चरत्येषा हुंडस्यापि वधाय च

ಇವಳೇ ಆ ಕನ್ಯೆ, ಶಿವನಿಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವಳು; ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬ ದೈತ್ಯನು ಅವಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದನು. ಈಗ ಅವಳು ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ—ಹೂಂಡನ ವಧಕ್ಕಾಗಿ ಸಹ.

Verse 12

योहमादौ हृतो बालस्त्वया यः सूतिकागृहात् । दास्या अपि करे दत्तः सूदस्यापि दुरात्मना

ನಾನೇ ಆ ಬಾಲಕನು; ನೀನು ಮೊದಲು ಸೂತಿಕಾಗೃಹದಿಂದ ಅಪಹರಿಸಿದವನು. ಆ ದುರಾತ್ಮನಾದ ಸೂದನು ನನ್ನನ್ನು ದಾಸಿಯ ಕೈಗೂ ಒಪ್ಪಿಸಿ, ಅಡುಗೆಗಾರನ ಕೈಗೂ ಸಹ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 13

वधार्थं श्रूयतां पाप सोहमद्य समागतः । अस्यापि हुंडदैत्यस्य दुष्टस्य पापकर्मणः

ಕೇಳು, ಓ ಪಾಪಿ! ನಾನು ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ವಧಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ—ಪಾಪಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಈ ದುಷ್ಟ ಹುಂಡ ದೈತ್ಯನನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಲು.

Verse 14

अन्यांश्च दानवान्घोरान्नयिष्ये यमसादनम् । मामेवं विद्धि पापिष्ठ एवं कथय दानवम्

ಇನ್ನೂ ಇತರ ಭೀಕರ ದಾನವರನ್ನೂ ನಾನು ಯಮಸದನಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವೆ. ಓ ಮಹಾಪಾಪಿ, ನನ್ನನ್ನು ಹೀಗೆಯೇ ತಿಳಿ; ಈ ಮಾತನ್ನು ದಾನವನಿಗೆ ಹೇಳು.

Verse 15

एवमाकर्ण्य तत्सर्वं नहुषस्य महात्मनः । गत्वा हुंडं स दुष्टात्मा आचचक्षेऽस्य भाषितम्

ಮಹಾತ್ಮ ನಹುಷನು ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ದುಷ್ಟಾತ್ಮನು ಹುಂಡನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ನಹುಷನ ವಚನಗಳನ್ನು ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು.

Verse 16

निशम्य तन्मुखात्तूर्णं चुक्रोध दितिजेश्वरः । कस्मात्सूदेन पापेन तया दास्या न घातितः

ಅವನ ಬಾಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ದಿತಿಜೇಶ್ವರನು ಕೋಪಗೊಂಡನು—“ಆ ಪಾಪಿ ಸೂದನು ಆ ದಾಸಿಯನ್ನು ಏಕೆ ಕೊಲ್ಲಲಿಲ್ಲ?”

Verse 17

सोयं वृद्धिं समायातो मया व्याधिरुपेक्षितः । अथैनं घातयिष्यामि अनया शिवकन्यया

ನಾನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ ಈ ರೋಗ ಈಗ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಈ ಶಿವಕನ್ಯೆಯ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ನಾನು ಸಂಹರಿಸುವೆನು.

Verse 18

आयोः पुत्रं खलं युद्धे बाणैरेभिः शिलाशितैः । एवं सचिंतयित्वा तु सारथिं वाक्यमब्रवीत्

“ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಈ ಶಿಲಾ-ಮುಖ್ಯ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆಯುವಿನ ದುಷ್ಟ ಪುತ್ರನನ್ನು ನಾನು ಹೊಡೆಯುವೆನು.” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ, ಅವನು ಸಾರಥಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 19

स्यंदनं योजयस्व त्वं तुरगैः साधुभिः शिवैः । सेनाध्यक्षं समाहूय इत्युवाच समातुरः

“ಉತ್ತಮ ಹಾಗೂ ಶುಭ ಅಶ್ವಗಳಿಂದ ರಥವನ್ನು ಜೋಡಿಸು. ಸೇನಾಧ್ಯಕ್ಷನನ್ನು ಕರೆ”—ಎಂದು ಅವನು ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು.

Verse 20

सज्जतां मम सैन्यं त्वं शूरान्नागान्प्रकल्पय । सारोहैस्तुरगान्योधान्पताकाच्छत्रचामरैः

ನೀನು ನನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸು; ಶೂರರನ್ನು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಜಗಳನ್ನು ಸಾಲುಗೊಳಿಸು; ಹಾಗೆಯೇ ಅಶ್ವಾರೋಹ ಯೋಧರನ್ನು ಧ್ವಜ, ಛತ್ರ, ಚಾಮರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸು.

Verse 21

चतुरंगबलं मेऽद्य योजयस्व हि सत्वरम् । एवमाकर्ण्य तत्तस्य हुंडस्यापि ततो लघुः

“ಇಂದು ನನ್ನ ಚತುರಂಗ ಸೇನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಯೋಜಿಸು.” ಎಂದು ಕೇಳಿದ ಹೂಂಡನೂ ಕೂಡ ಕೂಡಲೇ ಚುರುಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರತನಾದನು.

Verse 22

सेनाध्यक्षो महाप्राज्ञः सर्वं चक्रे यथाविधि । चतुरंगेन तेनासौ बलेन महता वृतः

ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನಾದ ಸೇನಾಧ್ಯಕ್ಷನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಮಾಡಿದನು; ಮತ್ತು ಅವನು ಆ ಮಹತ್ತಾದ ಚತುರಂಗ ಬಲದಿಂದ ಸರ್ವತಃ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು।

Verse 23

जगाम नहुषं वीरं चापबाणधरं रणे । इंद्रस्य स्यंदने युक्तं सर्वशस्त्रभृतां वरम्

ಅವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಧನುಸ್ಸು-ಬಾಣ ಧರಿಸಿದ ವೀರ ನಹುಷನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು—ಇಂದ್ರನ ರಥದಲ್ಲಿ ಆರೂಢನಾಗಿ—ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನು।

Verse 24

उद्यंतं समरे वीरं दुरापं देवदानवैः । पश्यंति गगने देवा विमानस्था महौजसः

ಸಮರದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಆ ವೀರನನ್ನು—ದೇವ-ದಾನವರಿಗೂ ದುರಾಪನಾದವನನ್ನು—ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನಸ್ಥರಾದ ಮಹೌಜಸ್ವಿ ದೇವರುಗಳು ನೋಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 25

तेजोज्वालासमाकीर्णं द्वितीयमिव भास्करम् । सूत उवाच । अथ ते दानवाः सर्वे ववृषुस्तं शरोत्तमैः

ತೇಜೋಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವನು ಎರಡನೆಯ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅನಂತರ ಆ ದಾನವರೆಲ್ಲರು ಅವನ ಮೇಲೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಸಿದರು।

Verse 26

खड्गैः पाशैर्महाशूलैः शक्तिभिस्तु परश्वधैः । युयुधुः संयुगे तेन नहुषेण महात्मना

ಅವರು ಖಡ್ಗಗಳು, ಪಾಶಗಳು, ಮಹಾಶೂಲಗಳು, ಶಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಶುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆ ಮಹಾತ್ಮ ನಹುಷನೊಂದಿಗೆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದರು।

Verse 27

संरब्धा गर्जमानास्ते यथा मेघा गिरौ तथा । तद्विक्रमं समालोक्य आयुपुत्रः प्रतापवान्

ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದು, ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಗರ್ಜಿಸುವ ಮೇಘಗಳಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿದರು. ಆ ವಿಕ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಿ ಪ್ರತಾಪವಂತನಾದ ಆಯುಪುತ್ರನು ತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 28

इंद्रायुधसमं चापं विस्फार्य स गुणस्वरम् । वज्रस्फोटसमः शब्दश्चापस्यापि महात्मनः

ಅವನು ಇಂದ್ರಾಯುಧದಂತೆ ಇರುವ ಆ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಎಳೆದು ತಣಿಸಿದನು; ಅದರ ತಂತಿಯಿಂದ ಗಂಭೀರ ಗುಣಸ್ವರ ಹೊರಟಿತು. ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಧನುಸ್ಸಿನ ಶಬ್ದವೂ ವಜ್ರಸ್ಫೋಟದಂತೆ ಇತ್ತು.

Verse 29

नहुषेण कृतो विप्रा दानवानां भयप्रदः । महता तेन घोषेण दानवाः प्रचकंपिरे

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ! ನಹುಷನು ಮಾಡಿದ ಮಹಾಘೋಷವು ದಾನವರಿಗೆ ಭಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಆ ಭಾರೀ ನಾದದಿಂದ ದಾನವರು ನಡುಗಿದರು.

Verse 30

कश्मलाविष्टहृदया भग्नसत्वा महाहवे

ಮಹಾಹವದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೃದಯಗಳು ವಿಷಾದದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ, ಅವರ ಧೈರ್ಯ ಭಂಗವಾಯಿತು; ರಣಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ ದೀನಮುಖರಾದರು.

Verse 114

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने चतुर्दशाधिकशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಪದ್ಮಪುರಾಣದ ಭೂಮಿಖಂಡದಲ್ಲಿ—ವೇನೋಪಾಖ್ಯಾನ, ಗುರುತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ, ಚ್ಯವನಚರಿತ್ರ ಮತ್ತು ನಹುಷಾಖ್ಯಾನ ಎಂಬ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ—ನೂರ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.