Shloka 1
Adhyāya 6: Kaṅka (Yudhiṣṭhira) Seeks Refuge in Virāṭa’s Assembly
अपर अपर हूँ... अपर-क पा - पाण्डवलोग शव बँधी हुई शाखाकी ओर अँगुलीसे संकेत करके कहते थे--“यह हमारी माता है।' वे अपने आयुधोंकी रक्षा करनेके कारण शमीको ही अपनी माता मानते थे और उसीकी ओर उनका वास्तविक संकेत था। शव- बन्धनके व्याजसे वे अस्त्र-संरक्षणको ही पूर्वजोंद्वारा आचरित कुलधर्म घोषित करते थे। षष्ठो5 ध्याय: युधिष्ठिरद्वारा दुगदिवीकी स्तुति और देवीका प्रत्यक्ष प्रकट होकर उन्हें वर देना वैशम्पायन उवाच विराटनगरं रम्यं गच्छमानो युधिष्ठिर: । अस्तुवन्मनसा देवी दुर्गा त्रिभुवनेश्वरीम्
Vaiśampāyana uvāca | virāṭanagaraṁ ramyaṁ gacchamāno yudhiṣṭhiraḥ | astuvan manasā devīṁ durgāṁ tribhuvaneśvarīm ||
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಪಾಂಡವರು ಶವದಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಕೊಂಬೆಯ ಕಡೆ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಸೂಚಿಸಿ—“ಇವಳೇ ನಮ್ಮ ತಾಯಿ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಯುಧರಕ್ಷಣೆಯ ನಿಮಿತ್ತ ಅವರು ಶಮೀ ವೃಕ್ಷವನ್ನೇ ತಾಯಿಯಾಗಿ ಭಾವಿಸಿ, ನಿಜವಾದ ಸೂಚನೆಯೂ ಅವಳತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಶವಬಂಧನದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಸ್ತ್ರ-ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೇ ಪೂರ್ವಜರು ಆಚರಿಸಿದ ಕುಲಧರ್ಮವೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಆರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ—ವಿರಾಟನ ರಮ್ಯನಗರದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಾರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ತ್ರಿಭುವನೇಶ್ವರಿ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even in political danger and concealment, one should uphold dharma through self-control and seek strength through inner devotion; prayer here functions as ethical steadiness rather than escapism.
As the Pāṇḍavas approach Virāṭa’s city during their incognito year, Yudhiṣṭhira silently offers a hymn to Goddess Durgā, asking for protection and success in maintaining their vow of secrecy.