Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Virāṭa-parva Adhyāya 54 — Missile-Exchange and Tactical Redirection

Arjuna, Aśvatthāman, Karṇa

तं शात्रवाणां गणबाधितारं कर्माणि कुर्वन्तममानुषाणि । शतन्रुंतपः पार्थममृष्यमाण: समार्दयच्छरवर्षेण पार्थम्‌,शत्रुदलके वीरोंका वध करनेवाले कुन्तीनन्दन अर्जुनको इस प्रकार अमानुषिक पराक्रम करते देख शत्रुंतप नामक वीर उनके सामने आया। वह अर्जुनका पराक्रम न सह अपनी बाणवर्षसे पार्थको पीड़ा देने लगा

vaiśampāyana uvāca |

taṃ śātravāṇāṃ gaṇa-bādhitāraṃ karmāṇi kurvantaṃ amānuṣāṇi |

śatruṃtapaḥ pārtham amṛṣyamāṇaḥ samārdhayac chara-varṣeṇa pārtham ||

ಶತ್ರುಸೈನ್ಯಗಳನ್ನು ನುಗ್ಗಿ ನಾಶಮಾಡುವ ಪಾರ್ಥ ಅರ್ಜುನನು ಇಂತಹ ಅಮಾನುಷ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಶತ್ರುಂತಪನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ, ಬಾಣಗಳ ಘನಮಳೆಯ ಮೂಲಕ ಪಾರ್ಥನನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದನು।

तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
शात्रवाणाम्of the enemies
शात्रवाणाम्:
Adhikarana
TypeNoun/Adjective
Rootशात्रव (शत्रु-सम्बन्धिन्)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
गण-बाधितारम्the afflicter/harasser of troops
गण-बाधितारम्:
Karma
TypeNoun (agent)
Rootगणबाधितृ
FormMasculine, Accusative, Singular
कर्माणिdeeds
कर्माणि:
Karma
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Accusative, Plural
कुर्वन्तम्doing
कुर्वन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootकृ (कुर्वत्)
FormMasculine, Accusative, Singular, शतृ (present active participle)
अमानुषाणिsuperhuman, not human
अमानुषाणि:
Karma
TypeAdjective
Rootअमानुष
FormNeuter, Accusative, Plural
शतन्रुंतपःŚatruntapa (enemy-scorcher)
शतन्रुंतपः:
Karta
TypeNoun (proper epithet)
Rootशत्रुंतप
FormMasculine, Nominative, Singular
पार्थम्Pārtha (Arjuna)
पार्थम्:
Karma
TypeNoun (proper)
Rootपार्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
अमृष्यमाणःnot enduring, unable to bear
अमृष्यमाणः:
Karta
TypeVerb
Rootमृष् (अमृष्यमाण)
FormMasculine, Nominative, Singular, शानच् (present middle participle) with negation अ-
समार्दयत्he pained/afflicted
समार्दयत्:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-आ-र्द्/अर्द्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
शर-वर्षेणwith a shower of arrows
शर-वर्षेण:
Karana
TypeNoun
Rootशरवर्ष
FormNeuter, Instrumental, Singular
पार्थम्Pārtha (Arjuna)
पार्थम्:
Karma
TypeNoun (proper)
Rootपार्थ
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Arjuna (Pārtha)
Ś
Śatruṃtapa
A
arrows (śara)

Educational Q&A

The verse highlights the kṣatriya world of tested courage and endurance: extraordinary prowess provokes challenge, and a warrior’s response is to meet strength with strength. Ethically, it frames combat as a contest of valor and resolve rather than mere hatred—though envy and intolerance (amṛṣyamāṇaḥ) can also drive escalation.

Arjuna is displaying overwhelming, almost superhuman battlefield skill against enemy troops. Seeing this, the warrior Śatruṃtapa cannot tolerate Arjuna’s dominance and advances to confront him directly, attacking by pouring a heavy rain of arrows to harry and wound him.