Shloka 35
Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)
नचोष्ठी न भुजौ जानू न च वाक्यं समाक्षिपेत् । सदा वातं च वाचं च छीवन॑ चाचरेच्छनै:,राजाके समक्ष अपने दोनों हाथ, ओठ और घुटनोंको व्यर्थ न हिलावे; बकवाद न करे। सदा शनैः:-शनै: बोले। धीरेसे थूके और दूसरोंको पता न चले, इस प्रकार अधोवायु छोड़े
na coṣṭhī na bhujau jānū na ca vākyaṃ samākṣipet | sadā vātaṃ ca vācaṃ ca chīvanaṃ cācarec chanaiḥ ||
ಧೌಮ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ತುಟಿಗಳು, ಭುಜಗಳು, ಮೊಣಕಾಲುಗಳನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಕದಲಿಸಬಾರದು; ಮಾತಿನ ಮಧ್ಯೆ ತೂರಿ ಮಾತು ಎಸೆಯಬಾರದು, ವ್ಯರ್ಥ ಪ್ರಲಾಪವೂ ಮಾಡಬಾರದು. ಸದಾ ಮಿತವಾಗಿ ಮೃದು ವಚನ ಮಾತನಾಡಬೇಕು; ಉಗುಳುವುದೂ, ವಾಯು ತ್ಯಾಗವೂ ನಿಧಾನವಾಗಿ, ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾಗಿ, ಇತರರಿಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.
धौग्य उवाच
Educational Q&A
Cultivate restraint in body and speech before authority: avoid restless gestures, avoid impulsive or idle talk, and maintain quiet, discreet bodily conduct—an ethic of self-mastery and respect.
Dhaumya is instructing proper behavior in a royal setting, laying down norms of decorum—how one should sit, speak, and conduct oneself in the king’s presence.