Shloka 13

Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)

Devanagari script

दृष्टद्वारो लभेद्‌ द्रष्टं राजस्वेषु न विश्वसेत्‌ । तदेवासनमन्विच्छेद्‌ यत्र नाभिपतेत्‌ पर:,राजासे मिलना हो, तो पहले द्वारपालसे मिलकर राजाको सूचना देनी चाहिये और मिलनेके लिये उनकी आज्ञा मँगा लेनी चाहिये। इन राजाओंपर पूर्ण विश्वास कभी न करे। अपने लिये वही आसन पसंद करे, जिसपर दूसरा कोई बैठनेवाला न हो

Transliteration

dṛṣṭa-dvāro labhed draṣṭuṁ rāja-sveṣu na viśvaset | tad evāsanam anvicched yatra nābhipatet paraḥ ||

Translation

ರಾಜನನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾದರೆ ಮೊದಲು ದ್ವಾರಪಾಲನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿಸಿ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ನಂತರವೇ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಬೇಕು. ರಾಜರ ಮೇಲೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಂಬಿಕೆ ಇಡಬಾರದು. ತನ್ನಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಬಂದು ಹಕ್ಕು ಹೇಳದ, ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳದ ಆಸನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Word by Word

• {'dṛṣṭa-dvāraḥ': 'having met/seen the doorkeeper

• after approaching the gatekeeper', 'labhet': 'should obtain

• should secure', 'draṣṭum': 'to see

• to have an audience (with the king)', 'rāja-sveṣu': 'in/among kings

• regarding kings', 'na viśvaset': 'should not trust

• should not rely fully', 'tad eva': 'that alone

• only that', 'āsanam': 'seat

• place to sit', 'anvicchet': 'should seek

• should choose', 'yatra': 'where

• in which place', 'na abhipatet': 'does not fall upon

• does not come to (i.e., is not claimed/occupied)', 'paraḥ': 'another person

Speaker

धौग्य उवाच

Characters & Entities

• धौम्य (Dhaumya)
• द्वारपाल (doorkeeper/gatekeeper)
• राजा (king)