Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

शमीवृक्षस्थायुधप्रकाशनम् / Revelation and Identification of the Weapons on the Śamī Tree

जब वह भयसे आतुर होकर अपनी सुध-बुध खोने लगा तब अर्जुनने उससे कहा --“शत्रुनाशन! यदि तुम्हें शत्रुओंके साथ युद्ध करनेका उत्साह नहीं है तो चलो; मैं उनसे युद्ध करूँगा। तुम मेरे घोड़ोंकी बागडोर सँभालो ।। प्रयाह्मेतद्‌ रथानीकं मद्वाहुबलरक्षित: । अप्रधृष्यतमं घोर गुप्तं वीरैर्महारथै:,“तुम मेरे बाहुबलसे सुरक्षित हो इस रथ-सेनाकी ओर चलो, जो महारथी वीरोंसे सुरक्षित, घोर एवं अत्यन्त दुर्धर्ष है

vaiśampāyana uvāca | yadā sa bhayenāturo bhūtvā sva-sudhi-buddhiṃ jahau tadārjunaḥ tam uvāca— “śatru-nāśana! yadi te śatrubhiḥ saha yuddhe utsāho nāsti, tarhi āgaccha; aham eva taiḥ saha yotsye. tvaṃ mama aśvānāṃ bāgḍorāṃ dhāraya. prayāma etad rathānīkaṃ mad-bāhu-bala-rakṣitaḥ; apradhṛṣyatamaṃ ghoraṃ guptaṃ vīrair mahārathaiḥ.”

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ಭಯದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟು ಮೋಹವಶವಾಗಿ ಚೇತನೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದಾಗ, ಅರ್ಜುನನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಶತ್ರುನಾಶನ! ಶತ್ರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ನಿನಗೆ ಉತ್ಸಾಹವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಬಾ; ನಾನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ನನ್ನ ಕುದುರೆಗಳ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಡಿಸು. ಬಾ, ನನ್ನ ಭುಜಬಲದಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾದ ಆ ರಥಸೈನ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ನಾವು ಸಾಗೋಣ—ಅದು ಭೀಕರ, ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಧರ್ಷ, ಮತ್ತು ವೀರ ಮಹಾರಥಿಗಳಿಂದ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು।”

प्रयाह्मlet us two go forth
प्रयाह्म:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु √या)
Formलोट् (imperative), 1st, dual
एतत्this
एतत्:
Karma
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formneuter, accusative, singular
रथानीकम्chariot-host, chariot-division
रथानीकम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ + अनीक
Formneuter, accusative, singular
मद्वाहुबलरक्षितम्protected by my arm-strength
मद्वाहुबलरक्षितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमद् + बाहुबल + रक्षित (√रक्ष्)
Formneuter, accusative, singular
अप्रधृष्यतमम्most unassailable
अप्रधृष्यतमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअप्रधृष्य (from √धृष्) + तमप्
Formneuter, accusative, singular
घोरम्terrible
घोरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootघोर
Formneuter, accusative, singular
गुप्तम्guarded, protected
गुप्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootगुप्त (from √गुप्)
Formneuter, accusative, singular
वीरैःby heroes
वीरैः:
Karana
TypeNoun
Rootवीर
Formmasculine, instrumental, plural
महारथैःby great chariot-warriors
महारथैः:
Karana
TypeNoun
Rootमहा + रथ
Formmasculine, instrumental, plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Arjuna
U
Uttara (the fearful charioteer/prince implied by context)
E
enemies (Kaurava forces implied)
H
horses
R
reins
C
chariot
R
rathānīka (chariot-host/army)