Shloka 18
Adharma’s Short-Lived Prosperity and the Restorative Path of Tīrtha (लोमश–युधिष्ठिर संवादः)
वैशम्पायन उवाच गमने कृतबुद्धि तु पाण्डवं लोमशो<ब्रवीत् | लघुर्भव महाराज लघु: स्वैरं गमिष्यसि,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तीर्थयात्राके लिये जिन्होंने निश्चित विचार कर लिया था, उन पाण्डु-नन्दन युधिष्ठिरसे महर्षि लोमशने कहा--“महाराज! लोकसमूहसे आप हलके हो जाइये--थोड़े ही लोगोंको साथ रखिये; क्योंकि थोड़े संगी-साथी होनेपर आप इच्छानुसार सर्वत्र जा सकेंगे
vaiśampāyana uvāca | gamane kṛtabuddhiṃ tu pāṇḍavaṃ lomaśo 'bravīt | laghur bhava mahārāja laghuḥ svairaṃ gamiṣyasi ||
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಜನಮೇಜಯ! ಪಾಂಡವನು (ಯುಧಿಷ್ಠಿರ) ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿದಾಗ, ಮಹರ್ಷಿ ಲೋಮಶನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಮಹಾರಾಜ! ಹಗುರಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸು—ನಿನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಜನಸಮೂಹವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಕೆಲವೇ ಸಂಗಾತಿಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೋ; ಏಕೆಂದರೆ ಭಾರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನೀನು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸ್ವೈರವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಬಲ್ಲೆ.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches practical restraint: even a king should reduce excess entourage and possessions when pursuing a dharmic goal like pilgrimage. Simplicity increases freedom of movement and reduces social burden, aligning action with purpose.
As Yudhiṣṭhira has decided to depart for a tīrtha-yātrā, the sage Lomaśa advises him to keep a small retinue. Vaiśampāyana narrates this counsel to King Janamejaya.