Shloka 109
Tīrtha-yātrā: Phalaśruti and Sacred Geography from Lohitya to Prayāga
Pulastya’s Instruction
ततो नैमिषकुण्जं च समासाद्य कुरूद्धह | ऋषय : किल राजेन्द्र नैमिषेयास्तपस्विन:,कुरुश्रेष्ठ! तत्पश्चात् नैमिषकुठ्जकी यात्रा करे। राजेन्द्र! कहते हैं, नैमिषारण्यके निवासी तपस्वी ऋषि पहले कभी तीर्थयात्राके प्रसंगसे कुरुक्षेत्रमें गये थे। भरतश्रेष्ठ] उसी समय उन्होंने सरस्वतीकुंजका निर्माण किया था (वही नैमिषकुंज कहलाता है)
tato naimiṣakuñjaṃ ca samāsādya kurūddhaha | ṛṣayaḥ kila rājendra naimiṣeyās tapasvinaḥ ||
ನಂತರ, ಹೇ ಕೌರವವಂಶದ ದಹಕನೇ, ಅವನು ‘ನೈಮಿಷಕುಂಜ’ ಎಂಬ ವನಕುಂಜವನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ರಾಜೇಂದ್ರ! ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದ ತಪಸ್ವಿ ಋಷಿಗಳು ಒಮ್ಮೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ನಿಮಿತ್ತ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸರಸ್ವತಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಕುಂಜವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ‘ನೈಮಿಷಕುಂಜ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.
घुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
Sacred places gain and retain sanctity through the tapas and conduct of righteous sages; pilgrimage is portrayed as a dharmic act that connects communities to remembered holy geography and reinforces ethical tradition.
The speaker describes arriving at Naimiṣakuñja and reports a tradition: ascetic sages from Naimiṣāraṇya once visited Kurukṣetra on pilgrimage and established a sacred grove on the Sarasvatī, which became known as Naimiṣakuñja.