Shloka 16
Kāmyake Arjuna-viyogaḥ — The Pandavas’ despondency in Kāmyaka during Arjuna’s absence
अर्थास्तस्योपपत्स्यन्ते धन्यतां च गमिष्यति । जो राजा नलके इस महान् चरित्रका वर्णन करेंगे अथवा निरन्तर सुनेंगे, उन्हें दरिद्रता नहीं प्राप्त होगी। उनके सभी मनोरथ सिद्ध होंगे और वे संसारमें धन्य हो जायँगे ।। १५३ || इतिहासमिमं श्रुत्वा पुराणं शश्व॒दुत्तमम्,इस प्राचीन एवं उत्तम इतिहासका सदा ही श्रवण करके मनुष्य पुत्र, पौत्र, पशु तथा मानवोंमें श्रेष्ठता प्राप्त कर लेता है। साथ ही वह नीरोग और प्रसन्न होता है, इसमें संशय नहीं है
bṛhadaśva uvāca | arthās tasyopapatsyante dhanyatāṃ ca gamiṣyati | yo rājā nalake (nalasya) imaṃ mahān caritraṃ varṇayiṣyati athavā nirantaraṃ śroṣyati, tasya daridratā na prāpsyati | tasya sarve manorathāḥ siddhyanti, sa ca loke dhanyo bhavati || itihāsam imaṃ śrutvā purāṇaṃ śaśvad uttamam, manuṣyaḥ putra-pautrān paśūṃś ca prāpnoti, manuṣyeṣu ca śreṣṭhatāṃ labhate | sa ca nīrogaḥ prasannaś ca bhavati, atra na saṃśayaḥ ||
ಬೃಹದಶ್ವನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನಿಗೆ ಸಂಪತ್ತು ತಾನಾಗಿಯೇ ದೊರೆಯುವುದು; ಅವನು ಧನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವನು. ನಲನ ಈ ಮಹಾಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ರಾಜನಾಗಲಿ, ಅದನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೇಳುವ ರಾಜನಾಗಲಿ ದಾರಿದ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗನು. ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಅಭಿಲಾಷೆಗಳು ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುವವು; ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನು ಧನ್ಯನೆಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಡುವನು. ಈ ಪ್ರಾಚೀನವೂ ಸದಾ ಶ್ರೇಷ್ಠವೂ ಆದ ಪವಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೇಳಿ ಮನುಷ್ಯನು ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರರನ್ನು, ಪಶುಸಂಪತ್ತಿನ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಜನರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಆರೋಗ್ಯವಂತನಾಗಿ ಹರ್ಷಚಿತ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
बृहदश्च उवाच
Educational Q&A
The verse presents a phalaśruti: sustained listening to or narrating the exemplary story of Nala is said to generate auspicious results—prosperity, fulfillment of aims, social esteem, health, and mental cheer—highlighting the ethical and formative power of sacred narrative (itihāsa) when approached with regularity and reverence.
Bṛhadaśva, while recounting the Nala episode within the Vana Parva, pauses to state the promised fruits of hearing or reciting this ancient account. This functions as a traditional endorsement of the narrative’s authority and as encouragement for kings and listeners to keep the story in circulation.