Shloka 3
Arjuna Honored in Indra’s Court; Lomāśa’s Audience; Indra’s Disclosure of Lineage and Mission
Book 3, Chapter 45
Devanagari script
यथार्चितो गृहीतास्त्रो विद्यया मन्नियोगत: । तथा त्वया विधाततयं स्त्रीषु संगविशारद:,/ !/ +कि ५ // 4 (४ गा 'जैसे अस्त्रविद्या सीख लेनेके पश्चात् अर्जुनको मेरी आज्ञासे तुमने संगीतविद्याद्वारा सम्मानित किया है, उसी प्रकार वे स्त्रीसंगविशारद हो सकें, ऐसा प्रयत्न करो”
Translation
“ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ನನ್ನ ಆದೇಶದಿಂದ ನೀನು ವಿದ್ಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವನು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ನಿಪುಣನಾಗುವಂತೆ ನೀನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡು.”
Word by Word
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
अर्चितःhonoured
अर्चितः:
TypeAdjective
Rootअर्च्
FormMasculine, Nominative, Singular, kta (past passive participle)
गृहीतhaving received/learned
गृहीत:
TypeAdjective
Rootग्रह्
FormMasculine, Nominative, Singular, kta (past passive participle)
अस्त्रःweapon (as a weapon/weaponry)
अस्त्रः:
TypeNoun
Rootअस्त्र
FormNeuter, Nominative, Singular
विद्ययाby/through knowledge (learning)
विद्यया:
Karana
TypeNoun
Rootविद्या
FormFeminine, Instrumental, Singular
मत्from me / by me (as source/authority)
मत्:
Apadana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAblative, Singular
नियोगतःfrom the command/appointment
नियोगतः:
Apadana
TypeNoun
Rootनियोग
FormMasculine, Ablative, Singular
तथाso/in the same way
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormInstrumental, Singular
विधातव्यम्is to be done/should be arranged
विधातव्यम्:
TypeAdjective
Rootधा (वि + धा)
FormNeuter, Nominative, Singular, tavya (gerundive/obligatory)
स्त्रीषुamong women / with women
स्त्रीषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्त्री
FormFeminine, Locative, Plural
सङ्गassociation/companionship
सङ्ग:
TypeNoun
Rootसङ्ग
FormMasculine
विशारदःskilled/expert
विशारदः:
TypeAdjective
Rootविशारद
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes