Shloka 54
अध्याय ३३ — कर्म, दैव, हठ, स्वभाव और पुरुषार्थ पर द्रौपदी का उपदेश
Draupadī on Action, Fate, and Human Effort
Devanagari script
अनुबुध्यस्व राजेन्द्र वेत्थ धर्मान् सनातनात् | क्रूरकर्माभिजातो$सि यस्मादुद्धिजते जन:,“महाराज! आप सनातनधर्मोंको जानते हैं, आप कठोर कर्म करनेवाले क्षत्रियकुलमें उत्पन्न हुए हैं, जिससे सब लोग भयभीत रहते हैं; अतः अपने स्वरूप और कर्तव्यकी ओर ध्यान दीजिये
Translation
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳು; ನೀನು ಸನಾತನ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವೆ. ಜನರು ಭಯಪಡುವಂತಹ ಕಠೋರ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕ್ಷತ್ರಿಯಕುಲದಲ್ಲಿ ನೀನು ಜನಿಸಿದ್ದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನೂ ಅರಿತುಕೋ.
Word by Word
अनुबुध्यस्वbe aware; reflect; understand (yourself)
अनुबुध्यस्व:
TypeVerb
Rootअनु√बुध्
Formलोट्, आत्मनेपद, मध्यम, एकवचन
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराजेन्द्र
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
वेत्थyou know
वेत्थ:
TypeVerb
Root√विद्
Formलिट्, परस्मैपद, मध्यम, एकवचन
धर्मान्duties; laws; dharmas
धर्मान्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
सनातनात्from the eternal (tradition)
सनातनात्:
Apadana
TypeAdjective
Rootसनातन
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
क्रूरकर्माभिजातःborn in a lineage of harsh deeds
क्रूरकर्माभिजातः:
TypeAdjective
Rootक्रूरकर्माभिजात
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
असिyou are
असि:
TypeVerb
Root√अस्
Formलट्, परस्मैपद, मध्यम, एकवचन
यस्मात्from which; because of which
यस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootयद्
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
उद्विजतेis frightened; is agitated
उद्विजते:
TypeVerb
Rootउद्√विज्
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथम, एकवचन
जनःpeople; the populace
जनः:
Karta
TypeNoun
Rootजन
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Meter (Chandas)
Sandhi Notes