Shloka 29
अध्याय ३३ — कर्म, दैव, हठ, स्वभाव और पुरुषार्थ पर द्रौपदी का उपदेश
Draupadī on Action, Fate, and Human Effort
Devanagari script
सर्वथा धर्ममूलो<र्थों धर्मश्चार्थपरिग्रह: । इतरेतरयोर्नीतौ विद्धि मेघोदधी यथा,“अर्थका कारण है धर्म और धर्म सिद्ध होता है अर्थसंग्रहसे। जैसे मेघसे समुद्रकी पुष्टि होती है और समुद्रसे मेघकी पूर्ति। इस प्रकार धर्म और अर्थको एक-दूसरेके आश्रित समझना चाहिये
Translation
ಅರ್ಥವು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಧರ್ಮಮೂಲ; ಧರ್ಮವೂ ಅರ್ಥಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಪೋಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಘ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ತುಂಬಿಸುವಂತೆ, ಧರ್ಮಾರ್ಥಗಳೂ ಪರಸ್ಪರಾಶ್ರಿತವೆಂದು ತಿಳಿ.
Word by Word
सर्वथाin every way; entirely
सर्वथा:
TypeIndeclinable
Rootसर्वथा
धर्ममूलःhaving dharma as its root
धर्ममूलः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्ममूल
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्थःwealth; material means
अर्थः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मःdharma; righteousness
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अर्थपरिग्रहःacquisition/collection of wealth
अर्थपरिग्रहः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्थपरिग्रह
FormMasculine, Nominative, Singular
इतरेतरयोःof each other; mutually
इतरेतरयोः:
TypePronoun
Rootइतरेतर
FormMasculine/Neuter, Genitive, Dual
नीतौin (their) policy/relationship; in the two (principles) of conduct
नीतौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनीति
FormFeminine, Locative, Dual
विद्धिknow; understand
विद्धि:
TypeVerb
Rootविद्
FormLot, Imperative, Second, Singular, Parasmaipada
मेmy; of me
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
मेघcloud
मेघ:
Karta
TypeNoun
Rootमेघ
FormMasculine, Nominative, Singular
उदधीocean
उदधी:
Karta
TypeNoun
Rootउदधि
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाas; just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes