Shloka 26
अध्याय ३३ — कर्म, दैव, हठ, स्वभाव और पुरुषार्थ पर द्रौपदी का उपदेश
Draupadī on Action, Fate, and Human Effort
Devanagari script
सतत यश्च कामार्थी नेतरावनुतिष्ठति । मित्राणि तस्य नश्यन्ति धर्मार्थभ्यां च हीयते,“इसी प्रकार जो निरन्तर कामकी ही अभिलाषा रखकर धर्म और अर्थका सम्पादन नहीं करता, उसके मित्र नष्ट हो जाते हैं (उसको त्यागकर चल देते हैं) और वह धर्म एवं अर्थ दोनोंसे वंचित ही रह जाता है
Translation
ಅದೇ ರೀತಿ ಯಾವನು ಸದಾ ಕಾಮವನ್ನೇ ಬಯಸಿ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವನ್ನು ಆಚರಿಸದೆ ಇರುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಮಿತ್ರರು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಧರ್ಮಾರ್ಥಗಳಿಂದಲೂ ಹೀನನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Word by Word
सततम्always, continually
सततम्:
TypeIndeclinable
Rootसतत
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कामार्थीdesirous of pleasure (kāma)
कामार्थी:
Karta
TypeAdjective
Rootकामार्थिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
इतरौthe other two (dharma and artha)
इतरौ:
Karma
TypeNoun
Rootइतर
FormMasculine, Accusative, Dual
अनुतिष्ठतिpractises, carries out
अनुतिष्ठति:
TypeVerb
Rootअनु-स्था
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
मित्राणिfriends
मित्राणि:
Karta
TypeNoun
Rootमित्र
FormNeuter, Nominative, Plural
तस्यof him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
नश्यन्तिperish, are lost
नश्यन्ति:
TypeVerb
Rootनश्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
धर्मार्थाभ्याम्from dharma and artha
धर्मार्थाभ्याम्:
Apadana
TypeNoun
Rootधर्म + अर्थ
FormMasculine, Ablative, Dual
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
हीयतेis deprived, falls short
हीयते:
TypeVerb
Rootहा
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada (passive sense)
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes