Shloka 68
Devanagari script
यक्षने पूछा--अकेला कौन विचरता है? एक बार उत्पन्न होकर पुन: कौन उत्पन्न होता है? शीतकी ओषधि क्या है? और महान् आवपन (क्षेत्र) क्या है? ।। युधिछिर उवाच सूर्य एको विचरते चन्द्रमा जायते पुनः । अग्निर्हिमस्य भैषज्यं भूमिरावपनं महत्,युधिष्ठिर बोले--सूर्य अकेला विचरता है, चन्द्रमा एक बार जन्म लेकर पुनः जन्म लेता है, अग्नि शीतकी ओषधि है और पृथ्वी बड़ा भारी आवपन है
Transliteration
yudhiṣṭhira uvāca | sūrya eko vicarate candramā jāyate punaḥ | agnir himasya bhaiṣajyaṁ bhūmir āvāpanaṁ mahat ||
Translation
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು—ಸೂರ್ಯನು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಚಂದ್ರನು ಹುಟ್ಟಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಅಗ್ನಿ ಚಳಿಗೆ ಔಷಧ; ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯೇ ಮಹತ್ತಾದ ಆವಪನ—ಅಂದರೆ ವಿಶಾಲ ಕರ್ಮಕ್ಷೇತ್ರ.
Word by Word
सूर्यःthe sun
सूर्यः:
Karta
TypeNoun
Rootसूर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
एकःalone/one
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
विचरतेmoves about/wanders
विचरते:
TypeVerb
Rootवि-चर्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
चन्द्रमाthe moon
चन्द्रमा:
Karta
TypeNoun
Rootचन्द्रमस्
FormMasculine, Nominative, Singular
जायतेis born/arises
जायते:
TypeVerb
Rootजन्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
अग्निःfire
अग्निः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Singular
हिमस्यof cold/frost
हिमस्य:
TypeNoun
Rootहिम
FormNeuter, Genitive, Singular
भैषज्यम्medicine/remedy
भैषज्यम्:
TypeNoun
Rootभैषज्य
FormNeuter, Nominative, Singular
भूमिःthe earth/ground
भूमिः:
Karta
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Nominative, Singular
आवपनम्sowing-field/seed-bed (field for sowing)
आवपनम्:
TypeNoun
Rootआवपन
FormNeuter, Nominative, Singular
महत्great/large
महत्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
युधिछिर उवाच
Characters & Entities
Y
YudhiṣṭhiraS
Sūrya (Sun)C
Candramā (Moon)A
Agni (Fire)B
Bhūmi (Earth)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes