Shloka 37
Devanagari script
तब भीमसेन “बहुत अच्छा” कहकर उस स्थान-पर गये, जहाँ वे पुरुषसिंह तीनों भाई पृथ्वीपर पड़े थे। उन्हें उस अवस्थामें देखकर भीमसेनको बड़ा दुःख हुआ। इधर प्यास भी उन्हें बहुत कष्ट दे रही थी ।। अमन्यत महाबाहु: कर्म तद् यक्षरक्षसाम् स चिन्तयामास तदा योद्धव्यं ध्रुवमद्य वै
Translation
ಅಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದ ಮಹಾಬಾಹು ಭೀಮನು ಆ ಮೂರು ಪುರುಷಸಿಂಹ ಸಹೋದರರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು. ಅವರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ದುಃಖದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ತೃಷೆಯೂ ಅವನನ್ನು ಕಾಡಿತು. ಆಗ ಆ ಮಹಾಬಾಹು ಇದನ್ನು ಯಕ್ಷ-ರಾಕ್ಷಸರ ಕೃತ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ—“ಇಂದು ಯುದ್ಧವು ನಿಶ್ಚಯ” ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು.
Word by Word
अमन्यतthought/considered
अमन्यत:
Karta
TypeVerb
Rootमन् (मन्यते)
Formलङ् (imperfect), परस्मैपद, 3, singular
महाबाहुःthe mighty-armed (one)
महाबाहुः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाबाहु
Formmasculine, nominative, singular
कर्मdeed/act
कर्म:
Karma
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formneuter, nominative, singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formneuter, nominative, singular
यक्षरक्षसाम्of the Yakshas and Rakshasas
यक्षरक्षसाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयक्षरक्षस
Formmasculine, genitive, plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, singular
चिन्तयामासpondered/reflected
चिन्तयामास:
Karta
TypeVerb
Rootचिन्त्
Formलिट् (periphrastic perfect), परस्मैपद, 3, singular
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
योद्धव्यम्must be fought
योद्धव्यम्:
Karma
TypeVerb
Rootयुध्
Formgerundive (तव्यत्), neuter, nominative, singular
ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootध्रुव
अद्यtoday/now
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
वैindeed/emphatic particle
वै:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootवै
Speaker
यक्ष उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes