Shloka 153
Adhyāya 290: Kuntī’s Mantra-Parīkṣā and the Appearance of Sūrya (कुन्ती–सूर्यसंवादः)
प्रहर्तुमैच्छत् त॑ं चास्य प्रासं चिच्छेद लक्ष्मण: । लक्ष्मणके तीखे बाणोंसे टूक-टूक होकर वे तोमर पृथ्वीपर बिखर गये। तब महावेगशाली वालिपुत्र श्रीमान् अंगदने एक वृक्ष उठा लिया और दौड़कर इन्द्रजित॒के मस्तकपर उसे दे मारा; परंतु इन्द्रजित् इससे तनिक भी विचलित न हुआ। उस पराक्रमी वीरने प्रासद्वारा अंगदकी छातीमें प्रहार करनेका विचार किया, किंतु लक्ष्मणने उसे पहले ही काट गिराया
prahartum aicchat taṃ cāsya prāsaṃ ciccheda lakṣmaṇaḥ | lakṣmaṇake tīkṣṇe bāṇoṃ se ṭūk-ṭūk hokar ve tomara pṛthvīpar bikhar gaye | tataḥ mahāvegāśālī vāliputraḥ śrīmān aṅgadaḥ ekaṃ vṛkṣam utpāṭya dhāvan indrajitaḥ mastake tam abhyahanat | parantu indrajit tena tanik api na vicacāla | sa parākrama-vīraḥ prāsena aṅgadasya vakṣasi prahartuṃ matim akarot, kintu lakṣmaṇaḥ taṃ prāk eva chittvā pātayām āsa |
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ತನ್ನತ್ತ ಬಂದ ಪ್ರಾಸವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆ ತೋಮರಗಳು ತುಂಡುತುಂಡಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಚದುರಿದವು. ಆಗ ಮಹಾವೇಗಶಾಲಿ, ವಾಲಿಪುತ್ರ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಅಂಗದನು ಒಂದು ಮರವನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಎಳೆದು ಓಡಿ ಇಂದ್ರಜಿತನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬಡಿದನು; ಆದರೂ ಇಂದ್ರಜಿತನು ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಕದಲಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಆ ಪರಾಕ್ರಮಿ ವೀರನು ಪ್ರಾಸದಿಂದ ಅಂಗದನ ವಕ್ಷಸ್ಥಲವನ್ನು ಭೇದಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಅದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಿದನು.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
Prowess is inseparable from vigilance and responsibility: Lakṣmaṇa’s excellence is shown in anticipating danger and protecting others, while Indrajit’s steadiness illustrates the ideal of composure under assault. Courage without alert restraint can become reckless; disciplined action sustains dharmic conduct even in war.
In the battle, Lakṣmaṇa intercepts and cuts down a spear aimed at him, shattering the javelins. Aṅgada uproots a tree and strikes Indrajit’s head, but Indrajit remains unmoved. Indrajit then attempts to spear Aṅgada’s chest, yet Lakṣmaṇa again prevents the blow by severing the spear beforehand.