Shloka 29
सावित्री-यमसंवादः
Sāvitrī’s Dialogue with Yama and the Restoration of Satyavān
वालीके ऐसा कहनेपर शत्रुहन्ता सुग्रीव श्रीरामचन्द्रजीको परिस्थितिका ज्ञान कराते हुए-से अपने उस भाईसे अवसरके अनुरूप युक्तियुक्त वचन बोले-- ।। ह्ृतराज्यस्य मे राजन् हृतदारस्य च त्वया । कि मे जीवितसामर्थ्यमिति विद्धि समागतम्,“राजन! तुमने मेरा राज्य हर लिया है, मेरी स्त्रीको भी अपने अधिकारमें कर लिया है, ऐसी दशामें मुझमें जीवित रहनेकी शक्ति ही कहाँ है? यही सोचकर मरनेके लिये चला आया हूँ। आप मेरे आगमनका यही उद्देश्य समझ लें”
hṛtarājyasya me rājan hṛtadārasya ca tvayā | ki me jīvitasāmarthyam iti viddhi samāgatam ||
ವಾಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಶತ್ರುಹಂತನಾದ ಸುಗ್ರೀವನು ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನಿಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ತನ್ನ ಅಣ್ಣನಿಗೆ ಸಂದರ್ಭೋಚಿತವಾದ ಯುಕ್ತಿಯುಕ್ತ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು— “ರಾಜನೇ! ನೀನು ನನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡೆ; ನನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನೂ ನಿನ್ನ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ. ಇಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಬದುಕುವ ಶಕ್ತಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? ತಿಳಿದುಕೋ—ಮರಣಸಂಕಲ್ಪದೊಡನೆనే ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನ ಆಗಮನದ ಉದ್ದೇಶ ಅದೇ.”
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical gravity of usurpation—taking another’s rightful sovereignty and spouse is portrayed as a total stripping of dignity and life-purpose. It frames such acts as producing existential despair, implying that royal power must be governed by dharma and restraint.
In the Vālin–Sugrīva episode as recalled by Mārkaṇḍeya, Sugrīva addresses Vālin, lamenting that Vālin has seized both his kingdom and his wife. Sugrīva declares that, having lost everything, he has come as one ready to die, asking Vālin to understand his purpose in coming.