Shloka 32
Sāvitrī’s Report and Nārada’s Prognosis (सावित्र्याख्यान—सत्यवान्-गुणवर्णनं तथा अल्पायुषः पूर्वसूचना)
Devanagari script
गतो दशरथ: स्वर्ग वनस्थौ रामलक्ष्मणौ । गृहाण राज्यं विपुलं क्षेमं निहतकण्टकम्,“बेटा! तुम्हारे पिता महाराज दशरथ स्वर्गलोकको सिधार गये तथा श्रीराम और लक्ष्मण वनमें निवास करते हैं। अब यह विशाल राज्य सब प्रकारसे सुखद और निष्कण्टक हो गया है। तुम इसे ग्रहण करो”
Translation
“ದಶರಥನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದಾನೆ; ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣರು ವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ಈ ವಿಶಾಲ ರಾಜ್ಯ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿಯೂ ಕಂಟಕರಹಿತವಾಗಿಯೂ ಇದೆ—ನೀನು ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.”
Word by Word
गतःhas gone
गतः:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
Formक्त (past passive participle, used actively), Masculine, Nominative, Singular
दशरथःDaśaratha
दशरथः:
Karta
TypeNoun
Rootदशरथ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वर्गम्to heaven
स्वर्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
वनस्थौdwelling in the forest (the two)
वनस्थौ:
Karta
TypeAdjective
Rootवनस्थ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Dual
रामलक्ष्मणौRāma and Lakṣmaṇa
रामलक्ष्मणौ:
Karta
TypeNoun
Rootराम + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Dual
गृहाणaccept / take
गृहाण:
Karma
TypeVerb
Rootग्रह्
Formलोट् (imperative), Second, Singular, परस्मैपदम्
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
विपुलम्vast
विपुलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविपुल (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
क्षेमम्secure / prosperous
क्षेमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootक्षेम (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
निहतकण्टकम्with thorns removed; free of obstacles/enemies
निहतकण्टकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिहत + कण्टक (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
मार्कण्डेय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes