Shloka 39
Mārkaṇḍeya’s Consolation to the King: Exempla of Rāma and the Efficacy of Allies (मार्कण्डेयाश्वासनम्)
Devanagari script
दशग्रीवश्व दैत्यानां देवानां च बलोत्कट: । आक्रम्य रत्नान्यहरत् कामरूपी विहड्भगम:,बलोन्मत्त रावण इच्छानुसार रूप धारण करने और आकाशमें भी चलनेमें समर्थ था। उसने दैत्यों और देवताओंपर आक्रमण करके उनके पास जो रत्न या रत्नभूत वस्तुएँ थीं, उन सबका अपहरण कर लिया
Translation
ದಶಗ್ರೀವ ರಾವಣನು ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿಯೂ ದೇವರಲ್ಲಿಯೂ ಬಲದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ರೂಪ ಧರಿಸಬಲ್ಲವನು; ಪಕ್ಷಿಯಂತೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಚರಿಸಬಲ್ಲ ಸಮರ್ಥನು; ಬಲಮದದಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ದೈತ್ಯರನ್ನೂ ದೇವರನ್ನೂ ಆಕ್ರಮಿಸಿ, ಅವರ ಬಳಿಯಿದ್ದ ರತ್ನಗಳನ್ನೂ ರತ್ನಸಮಾನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಪಹರಿಸಿದನು.
Word by Word
दशग्रीवःthe ten-necked one (Rāvaṇa)
दशग्रीवः:
Karta
TypeNoun
Rootदशग्रीव
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
दैत्यानाम्of the Dāityas (demons)
दैत्यानाम्:
TypeNoun
Rootदैत्य
FormMasculine, Genitive, Plural
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
बलोत्कटःmighty in strength / very powerful
बलोत्कटः:
Karta
TypeAdjective
Rootबलोत्कट
FormMasculine, Nominative, Singular
आक्रम्यhaving attacked
आक्रम्य:
TypeVerb
Rootआ-क्रम्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
रत्नानिjewels, treasures
रत्नानि:
Karma
TypeNoun
Rootरत्न
FormNeuter, Accusative, Plural
अहरत्he carried off / stole
अहरत्:
TypeVerb
Rootहृ
FormImperfect (Laṅ), Third, Singular, Parasmaipada
कामरूपीable to assume forms at will
कामरूपी:
Karta
TypeAdjective
Rootकामरूपिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
विहगगमःmoving like a bird (able to go through the sky)
विहगगमः:
Karta
TypeAdjective
Rootविहगगम
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
मार्कण्डेय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes