Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

इन्द्रजिद्-लक्ष्मणयुद्धम्

Indrajit and Lakṣmaṇa: Escalation through Concealment

इधर भीमसेनने युद्धमें अपने ऊपर आक्रमण करनेवाले राजा कोटिकास्यके सारथिका, जो उस समय घोड़ोंका संचालन कर रहा था, छुरेसे सिर उड़ा दिया ।। न बुबोध हतं सूतं स राजा बाहुशालिना । तस्याश्चा व्यद्रवन्‌ संख्ये हतसूतास्ततस्तत:,परंतु राजाको यह मालूम न हो सका कि बाहुशाली भीमके द्वारा मेरा सारथि मारा गया है। उसके मारे जानेसे कोटिकास्यके घोड़े रणभूमिमें इधर-उधर भागने लगे

vaiśampāyana uvāca | idha bhīmasenena yuddhe svopari praharantam rājānaṃ koṭikāśyasya sārathikaḥ, yaḥ tadā aśvān saṃcālayan āsīt, kṣureṇa śiraś chinnaḥ || na bubodha hataṃ sūtaṃ sa rājā bāhuśālinā | tasyāś ca vyadravan saṃkhye hatasūtās tataḥ tataḥ ||

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜ ಕೋಟಿಕಾಸ್ಯನ ಸಾರಥಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ಭೀಮಸೇನನು ಕ್ಷುರದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದನು। ಬಾಹುಶಾಲಿ ಭೀಮನು ತನ್ನ ಸೂತನನ್ನು ಕೊಂದನೆಂಬುದನ್ನು ರಾಜನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ; ಸಾರಥಿ ಬಿದ್ದ ತಕ್ಷಣ ಅವನ ಕುದುರೆಗಳು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಕುದಿಕ್ಕಾಗಿ ಚದುರಿ ಓಡಿದವು।

not
:
TypeIndeclinable
Root
बुबोधknew/understood
बुबोध:
TypeVerb
Root√बुध्
FormPerfect (Liṭ), 3, singular, Parasmaipada
हतम्slain
हतम्:
Karma
TypeAdjective
Root√हन् (हत)
Formmasculine, accusative, singular
सूतम्charioteer
सूतम्:
Karma
TypeNoun
Rootसूत
Formmasculine, accusative, singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, nominative, singular
बाहुशालिनाby the strong-armed (one)
बाहुशालिना:
Karana
TypeAdjective
Rootबाहुशालिन्
Formmasculine, instrumental, singular
तस्यof him/of that (king)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, genitive, singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अश्वाःhorses
अश्वाः:
Karta
TypeNoun
Rootअश्व
Formmasculine, nominative, plural
व्यद्रवन्ran about/scattered
व्यद्रवन्:
TypeVerb
Rootवि + √द्रु
FormImperfect (Laṅ), 3, plural, Parasmaipada
संख्येin battle
संख्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंख्या
Formfeminine, locative, singular
हतसूताःhaving their charioteer slain
हतसूताः:
Karta
TypeAdjective
Rootहतसूत
Formmasculine, nominative, plural
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhīmasena (Bhīma)
K
King Koṭikāśya
S
sārathika/sūta (charioteer)
H
horses (aśvāḥ)
R
razor/blade (kṣura)
B
battlefield (saṃkhya/yuddha)