Shloka 22
इन्द्रजिद्-लक्ष्मणयुद्धम्
Indrajit and Lakṣmaṇa: Escalation through Concealment
परंतु नकुलने खड्गद्वारा अपने निकट आये हुए उस हाथीकी सूँड़को दाँतोंसहित जड़से काट डाला ।। स विनद्य महानादं गज: किड्किणिभूषण: । पतन्नवाक्शिरा भूमौ हस्त्यारोहमपोथयत्,फिर तो घुघुरुओंसे विभूषित वह गजराज बड़े जोरसे चीत्कार करके नीचे मस्तक किये पृथ्वीपर गिर पड़ा। गिरते-गिरते उसने महावतको भी पृथ्वीपर दे मारा
vaiśampāyana uvāca | parantu nakulena khaḍgadvārā ātmanaḥ samīpam āgatasyāsya gajasya śuṇḍāṃ dantais saha mūlataś chittvā | sa vinadya mahānādaṃ gajaḥ kiṅkiṇībhūṣaṇaḥ patann avākśirā bhūmau hastyāroham apothayat |
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಆದರೆ ನಕುಲನು ಖಡ್ಗದಿಂದ ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದ ಆ ಆನೆಯ ಸೊಂಡಿಲನ್ನು ದಂತಗಳೊಡನೆ ಬೇರುಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಕಿಂಕಿಣಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಮಹಾಗಜನು ಭೀಕರ ನಾದಮಾಡಿ, ತಲೆಬಾಗಿಸಿ ಭೂಮಿಗೆ ಉರುಳಿಬಿದ್ದನು; ಬೀಳುವಾಗ ತನ್ನ ಮೇಲಿದ್ದ ಮಾವತನನ್ನೂ ನೆಲಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದನು.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the grim ethics of battlefield necessity: when faced with immediate lethal threat, a warrior may act decisively to neutralize danger, while recognizing that such actions carry severe consequences for all involved.
An elephant charges close to Nakula; he uses his sword to sever the trunk and tusks at the base. The elephant roars, collapses headlong, and in its fall knocks down its rider (mahout) onto the ground.