Shloka 136
Jatāyu’s Resistance, Sītā’s Traces, Kabandha’s Release, and the Path to Sugrīva (Āraṇyaka-parva 263)
Devanagari script
पूर्ववत् कारयित्वान्न न भुड्क्ते गर्हयन् सम सः । फिर कहींसे अकस्मात् आकर कहते--'हमलोगोंको जल्दी भोजन कराओ।” कभी आधी रातमें उठकर उसे नीचा दीखानेके लिये उद्यत हो पूर्ववत् भोजन बनवाकर उस भोजनकी निन्दा करते हुए भोजन करनेसे इनकार कर देते थे
Transliteration
pūrvavat kārayitvānna na bhuṅkte garhayan sama saḥ |
Translation
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಆಹಾರವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ, ಅದನ್ನೇ ದೂಷಿಸಿ ಅವನು ತಿನ್ನದೆ ಸಮಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಿದ್ದ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎಲ್ಲಿಂದೋ ಅಚಾನಕ್ ಬಂದು ‘ನಮಗೆ ತಕ್ಷಣ ಊಟ ಹಾಕಿರಿ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅರ್ಧರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಯಜಮಾನನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿಸಿ, ಅದೇ ಆಹಾರವನ್ನು ನಿಂದಿಸಿ ತಿನ್ನಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ.
Word by Word
पूर्ववत्as before, in the former manner
पूर्ववत्:
TypeIndeclinable
Rootपूर्ववत्
कारयित्वाhaving caused (it) to be done / having had (it) prepared
कारयित्वा:
TypeVerb
Rootकृ (कारयति)
Formक्त्वा (absolutive), causative (णिच्)
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्न
Formneuter, accusative, singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
भुङ्क्तेeats
भुङ्क्ते:
TypeVerb
Rootभुज्
Formpresent, indicative, ātmanepada, third, singular
गर्हयन्censuring, blaming
गर्हयन्:
Karta
TypeVerb
Rootगर्ह्
Formशतृ (present active participle), masculine, nominative, singular
समःeven-tempered / impartial (as stated)
समः:
TypeAdjective
Rootसम
Formmasculine, nominative, singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes