Shloka 18
द्रौपदी-शैब्यसंवादः — Draupadī’s Identification and Counsel on Hospitality
Devanagari script
दुर्विनीता: श्रियं प्राप्य विद्यामैश्वर्यमेव च । तिष्ठन्ति न चिरं भद्रे यथाहं मदगर्वित:,उद्ण्ड मनुष्य लक्ष्मी, विद्या तथा ऐश्वर्यको पाकर भी दीर्घकालतक कल्याणमय पदपर प्रतिष्ठित नहीं रह पाते हैं। जैसे मैं मद और अहंकारमें चूर होकर अपनी प्रतिष्ठा खो बैठा हूँ
Translation
ಭದ್ರೇ! ದುರ್ವಿನೀತರು ಶ್ರೀ, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದರೂ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಶುಭಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲಾರರು—ನಾನು ಮದ-ಗರ್ವದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ನನ್ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತೆ.
Word by Word
दुर्विनीताḥill-disciplined, badly trained (people)
दुर्विनीताḥ:
Karta
TypeAdjective
Rootदुर्विनीत (दुर् + विनीत)
FormMasculine, Nominative, Plural
श्रियम्prosperity, fortune
श्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्री
FormFeminine, Accusative, Singular
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
TypeVerb
Rootप्र + आप्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
विद्याम्knowledge, learning
विद्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootविद्या
FormFeminine, Accusative, Singular
ऐश्वर्यम्power, lordship, sovereignty
ऐश्वर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootऐश्वर्य
FormNeuter, Accusative, Singular
एवindeed, just, even
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तिष्ठन्तिthey remain, they stand
तिष्ठन्ति:
TypeVerb
Rootस्था
FormLat (Present), Parasmaipada, Third, Plural
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चिरम्for long, long time
चिरम्:
TypeIndeclinable
Rootचिरम्
भद्रेO auspicious one / O lady
भद्रे:
TypeNoun
Rootभद्र
FormFeminine, Vocative, Singular
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
Form—, Nominative, Singular
मदगर्वितःmade proud by intoxication/pride; arrogant
मदगर्वितः:
TypeAdjective
Rootमदगर्वित (मद + गर्वित)
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
दुर्योधन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes