Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

द्रौपदी-शैब्यसंवादः — Draupadī’s Identification and Counsel on Hospitality

स सुहृच्छोकदो जात: शत्रूणां हर्षवर्धन: । वारणाह्नयमासाद्य कि वक्ष्यामि जनाधिपम्‌,परंतु आज मैं अपने सुहृदोंके लिये शोकदायक और शत्रुओंका हर्ष बढ़ानेवाला हो गया। हस्तिनापुर जाकर मैं राजासे क्या कहूँगा?

sa suhṛcchokado jātaḥ śatrūṇāṃ harṣavardhanaḥ | vāraṇāhṇayam āsādya kiṃ vakṣyāmi janādhipam |

“ಇಂದು ನಾನು ಸುಹೃದರಿಗೆ ಶೋಕವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವವನಾಗಿ, ಶತ್ರುಗಳ ಹರ್ಷವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವನಾಗಿ ಆಗಿದ್ದೇನೆ. ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನಾನು ರಾಜನಿಗೆ ಏನು ಹೇಳಲಿ?”

सःhe / I (contextually)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सुहृत्-शोकदःcausing grief to friends
सुहृत्-शोकदः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुहृत् + शोकद
FormMasculine, Nominative, Singular
जातःbecome / born (i.e., has become)
जातः:
Karta
TypeVerb
Rootजन्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
शत्रूणाम्of enemies
शत्रूणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Genitive, Plural
हर्ष-वर्धनःincreasing (their) joy
हर्ष-वर्धनः:
Karta
TypeAdjective
Rootहर्ष + वर्धन
FormMasculine, Nominative, Singular
वारणाह्नयम्Hastināpura (city of the Kurus)
वारणाह्नयम्:
Karma
TypeNoun
Rootवारणाह्नय
FormMasculine, Accusative, Singular
आसाद्यhaving reached / going to
आसाद्य:
Karana
TypeVerb
Rootआ + सद्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), having reached
किम्what
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Accusative, Singular
वक्ष्यामिshall I say
वक्ष्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormFuture (simple future/luṭ), 1st, Singular, Parasmaipada
जनाधिपम्to the king / ruler of men
जनाधिपम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootजनाधिप
FormMasculine, Accusative, Singular

दुर्योधन उवाच

D
Duryodhana
H
Hastinapura
T
the king (Dhritarashtra, implied)
F
friends/allies (suhṛd)
E
enemies (śatru)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical weight of consequences: when one acts from hostility and pride, the outcome can harm one’s own supporters and embolden opponents. It also shows the inner reckoning of a leader facing accountability before authority.

Duryodhana speaks in distress after an unsuccessful or humiliating turn of events. He anticipates returning to Hastinapura and fears reporting to the king, since the result has brought sorrow to his allies and joy to his enemies.