Shloka 44
Duryodhana’s Śaraṇāgati and the Pāṇḍavas’ Resolve
Gandharva Encounter
नद्यो हदा: समुद्राश्न तथैवाप्सरसां गणा: । नक्षत्राणि ग्रहाश्वैव देवानां शिशवश्ष ये,रुद्रदेवके पीछे ऋषि, देवता, गन्धर्व, नाग, नदियाँ, गहरे जलाशय, समुद्र, अप्सराएँ, नक्षत्र, ग्रह तथा देवकुमार चल रहे थे
nadyō hadāḥ samudrāś ca tathaivāpsarasāṃ gaṇāḥ | nakṣatrāṇi grahāś caiva devānāṃ śiśavaś ca ye ||
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ನದಿಗಳು, ಆಳವಾದ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗಣಗಳು; ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು, ಮತ್ತು ದೇವರ ಶಿಶುಗಳಾದವರೂ—ಎಲ್ಲರೂ ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದರು।
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the idea of a vast cosmic order in which natural forces, celestial bodies, and divine beings all move in accordance with a larger law. Ethically, it encourages humility and attentiveness to dharma, reminding listeners that human events unfold within a greater, structured reality.
Mārkaṇḍeya describes an immense movement or procession involving waters (rivers, lakes, oceans), celestial beings (Apsarases), and astronomical entities (constellations and planets), along with divine youths—painting a panoramic scene of the universe in motion.