Shloka 12
Draupadī’s Instruction on Marital Conduct and Household Discipline (चित्तग्रहण-उपदेश)
Devanagari script
अनुनीयमानो हि भृशं देववाक्याद्धि तेन सः । नैच्छद् वोढुं हवि: सोढुं शरीरं चापि सो5त्यजत्,तदनन्तर अग्निने अथर्वासे फिर वही बात कही। उस समय देवताओंके कहनेसे अथर्वा मुनिने सह नामक अग्निदेवसे अत्यन्त अनुनय-विनय की; परन्तु उन्होंने न तो हविष्य ढोनेका भार लेनेकी इच्छा की और न वे अपने उस जीर्ण शरीरका ही भार सह सके। अन्ततोगत्वा उन्होंने शरीर त्याग दिया
Transliteration
anunīyamāno hi bhṛśaṃ devavākyād dhi tena saḥ | naicchad voḍhuṃ haviḥ soḍhuṃ śarīraṃ cāpi so 'tyajat |
Translation
ದೇವರ ಮಾತಿನಂತೆ ಮರುಮರು ಅತ್ಯಂತ ವಿನಯದಿಂದ ಬೇಡಿಕೊಂಡರೂ ಅವನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಹೊರುವ ಭಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅವನು ಇಚ್ಛಿಸಲಿಲ್ಲ; ತನ್ನ ಜೀರ್ಣ ದೇಹದ ಭಾರವನ್ನೂ ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಹೋಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಅವನು ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು.
Word by Word
अनुनीयमानःbeing entreated/implored
अनुनीयमानः:
Karta
TypeVerb
Rootअनु-नी (धातु) → अनुनीयमान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
भृशम्exceedingly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
देववाक्यात्from the gods' words/command
देववाक्यात्:
Apadana
TypeNoun
Rootदेववाक्य
Formनपुं, पञ्चमी, एकवचन
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
तेनby him/therefore
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
Formपुं/नपुं, तृतीया, एकवचन
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
ऐच्छत्desired/wished
ऐच्छत्:
TypeVerb
Rootइष् (इच्छ्) धातु
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन
वोढुम्to carry
वोढुम्:
TypeVerb
Rootवह् धातु → वोढु (तुमुन्)
Formतुमुन् (infinitive)
हविःoblation
हविः:
Karma
TypeNoun
Rootहविस्
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
सोढुम्to bear/endure
सोढुम्:
TypeVerb
Rootसह् धातु → सोढु (तुमुन्)
Formतुमुन् (infinitive)
शरीरम्body
शरीरम्:
Karma
TypeNoun
Rootशरीर
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
अत्यजत्abandoned/gave up
अत्यजत्:
TypeVerb
Rootत्यज् धातु (अति-त्यज्)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन
Speaker
मार्कण्डेय उवाच
Characters & Entities
M
MārkaṇḍeyaT
the gods (devas)H
havis (oblation)Ś
śarīra (body)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes