Shloka 37
Skanda-janma: Śivā/Svāhā, Agni, and the Manifestation of Guha
Mahābhārata 3.214
Devanagari script
तपोनित्येन दान्तेन मुनिना संयतात्मना | अजित जेतुकामेन भाव्यं सड्लेष्वसज्धिना,जो जितेन्द्रिय है, जिसने मनपर अधिकार प्राप्त कर लिया है तथा जो अजित पदको जीतनेकी इच्छा करता है, नित्य तपस्यामें संलग्न रहनेवाले उस मुनिको आसक्ति-जनक भोगोंसे अलग--अनासक्त रहना चाहिये
Translation
ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ, ಸಂಯತಾತ್ಮನಾದ ಮುನಿ ನಿತ್ಯ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ ‘ಅಜಿತ’ ಪದವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಭೋಗಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದರೂ ಅನಾಸಕ್ತನಾಗಿರಬೇಕು.
Word by Word
तपः-नित्येनby one who is constantly engaged in austerity
तपः-नित्येन:
Karana
TypeAdjective
Rootतपोनित्य (तपस् + नित्य)
FormMasculine, Instrumental, Singular
दान्तेनby the self-controlled
दान्तेन:
Karana
TypeAdjective
Rootदान्त
FormMasculine, Instrumental, Singular
मुनिनाby/with the sage
मुनिना:
Karana
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Instrumental, Singular
संयत-आत्मनाby one whose self/mind is restrained
संयत-आत्मना:
Karana
TypeAdjective
Rootसंयतात्मन् (संयत + आत्मन्)
FormMasculine, Instrumental, Singular
अजितम्Ajita (the Unconquered; a name/epithet)
अजितम्:
Karma
TypeNoun
Rootअजित
FormMasculine, Accusative, Singular
जेतु-कामेनby one desiring to conquer
जेतु-कामेन:
Karana
TypeAdjective
Rootजेतुकाम (जेतु + काम)
FormMasculine, Instrumental, Singular
भाव्यम्should be / ought to be done (one should act)
भाव्यम्:
TypeVerb
Rootभू
FormGerundive (future passive participle), Singular
सङ्ग-लेषुin/among clinging attachments (adhesions)
सङ्ग-लेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसङ्गलेष (सङ्ग + लेष)
FormMasculine, Locative, Plural
असज्झिनाby one who is unattached / non-clinging
असज्झिना:
Karana
TypeAdjective
Rootअसज्झिन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
Speaker
व्याध उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes