Shloka 21

Skanda-janma: Śivā/Svāhā, Agni, and the Manifestation of Guha

Mahābhārata 3.214

Devanagari script

जीवात्मकानि जानीहि रज: सत्त्वं तमस्तथा । जीवमात्मगुणं विद्धि तथा55त्मानं परात्मकम्‌,ब्रह्म! आप यह जान लें कि सत्त्वगुण (प्रकाश), रजोगुण (प्रवृत्ति) और तमोगुण (मोह)--ये जीवात्मक हैं; अर्थात्‌ जीवात्माके अन्तःकरणके विकार हैं, जीव आत्माका गुण (सेवक) है और आत्मा परमात्मस्वरूप है। भाव यह कि परमात्माको ही यहाँ आत्मा कहा गया है

Transliteration

jīvātmakāni jānīhi rajaḥ sattvaṃ tamas tathā | jīvam ātmaguṇaṃ viddhi tathātmānaṃ parātmakam, brahma ||

Translation

ರಜಸ್ಸು, ಸತ್ತ್ವ, ತಮಸ್ಸು—ಇವುಗಳನ್ನು ಜೀವಾತ್ಮಸಂಬಂಧಿಯಾದವು ಎಂದು ತಿಳಿ; ಇವು ಅಂತಃಕರಣದ ವಿಕಾರಗಳು. ಜೀವನು ಆತ್ಮನ ಗುಣ (ಆಶ್ರಿತ) ಎಂದು ತಿಳಿ; ಆತ್ಮನು ಪರಮಾತ್ಮಸ್ವರೂಪನೆಂದು ಅರಿತುಕೋ, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ.

Word by Word

जीवात्मकानिhaving the nature of the jīva; belonging to the individual soul

जानीहिknow (you)

रजःrajas (activity/passion)

सत्त्वम्sattva (clarity/goodness)

तमःtamas (darkness/delusion)

तथाand likewise

जीवम्the jīva (individual soul)

आत्मगुणम्a quality/attribute of the self

विद्धिknow; understand (you)

तथाand likewise

आत्मानम्the Self

परात्मकम्having the nature of the Supreme (Paramātman)

ब्रह्मO Brahman (O Absolute / O Brahmā)

Speaker

व्याध उवाच

Characters & Entities

vyādha (the hunter, speaker)

brahma (a brahmin addressee)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes