Shloka 14
Skanda-janma: Śivā/Svāhā, Agni, and the Manifestation of Guha
Mahābhārata 3.214
अग्निवेगवह:ः प्राणो गुदान्ते प्रतिहन्यते । स ऊर्ध्वमागम्य पुन: समुत्क्षिपति पावकम्,गुदासे प्राण अग्निके वेगको लेकर गुदान्तमें टकराता है, फिर वहाँसे ऊपरको उठकर वह जठराग्निको भी ऊपर उठाता है
agnivegavahaḥ prāṇo gudānte pratihanyate | sa ūrdhvam āgamya punaḥ samutkṣipati pāvakam |
ಅಗ್ನಿವೇಗವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಪ್ರಾಣವು ಗುಡಾಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಹತವಾಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿ, ಪಾವಕನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಊರ್ಧ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಎತ್ತಿ ಉದ್ರೇಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
व्याध उवाच
Educational Q&A
The verse uses the ordered movement of prāṇa and the kindling of inner fire as an analogy: just as the body functions according to a lawful rhythm, ethical life should be governed by discipline and dharma rather than by uncontrolled urges.
In the hunter’s instruction (vyādha’s discourse), he explains how prāṇa moves within the body—striking at the lower end and then rising to stimulate the inner fire—supporting a broader moral teaching about regulated living.