Shloka 253
मधुकैटभवधोपाख्यानम्
The Account of the Slaying of Madhu and Kaiṭabha
Devanagari script
बहुदुःखपरिवलेशं मानुष्यमिह दृश्यते । लोकमें यह विपरीत अवस्था बहुत अधिक दिखायी देती है। ज्ञानहीन मूढ़ मनुष्य तो मौज करते हैं और श्रेष्ठ ज्ञानी मनुष्य क्लेश भोग रहे हैं। यहाँ मानवयोनिमें दु:ख और क्लेशकी अधिकता ही दृष्टिगोचर होती है
Transliteration
bahuduḥkhaparivleśaṃ mānuṣyam iha dṛśyate |
Translation
ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವಜೀವನವು ಅನೇಕ ದುಃಖಕ್ಲೇಶಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಪರೀತ ಸ್ಥಿತಿ ಬಹುಸಾರ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ—ಅಜ್ಞಾನಮೋಹಗ್ರಸ್ತರು ಸುಖವಾಗಿ ವಿಹರಿಸುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಕಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದಕಾರಣ ಮಾನವಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ದುಃಖಕ್ಲೇಶಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
Word by Word
बहुmuch, many
बहु:
TypeAdjective
Rootबहु
FormNeuter, Accusative, Singular
दुःखsorrow, suffering
दुःख:
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Accusative, Singular
परिवलेशम्affliction, distress (encompassing pain)
परिवलेशम्:
Karma
TypeNoun
Rootपरिवलेश
FormMasculine, Accusative, Singular
मानुष्यम्human condition / humanity
मानुष्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootमानुष्य
FormNeuter, Accusative, Singular
इहhere, in this world
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
दृश्यतेis seen, appears
दृश्यते:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive/Impersonal (lakṣaṇā: 'is seen')
Speaker
बक उवाच
Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes