Shloka 48
Kuvalāśva’s Lineage and Uttaṅka’s Petition concerning Dhundhu (धुन्धु-प्रसङ्गः)
वामदेव उवाच प्रयच्छ वाम्यौ मम पार्थिव त्वं कृतं हि ते कार्यमाभ्यामशक्यम् | मा त्वा वधीद् वरुणो घोरपाशै- ब्रह्मक्षत्रस्यान्तरे वर्तमानम्,तब वामदेवने कहा--राजन! मेरे वाम्य अश्वोंको अब मुझे लौटा दो। निश्चय ही उन घोड़ोंद्वारा तुम्हारा असाध्य कार्य पूरा हो गया है। इस समय तुम ब्राह्मण और क्षत्रियके बीचमें विद्यमान हो। कहीं ऐसा न हो कि तुम्हारी असत्यवादिताके कारण राजा वरुण तुम्हें अपने भयंकर पाशोंसे बाँध लें
vāmadeva uvāca | prayaccha vāmyau mama pārthiva tvaṁ kṛtaṁ hi te kāryam ābhyām aśakyam | mā tvā vadhīd varuṇo ghorapāśair brahmakṣatrasyāntare vartamānam ||
ವಾಮದೇವನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ಪಾರ್ಥಿವ, ನನ್ನ ವಾಮ್ಯ ಎರಡು ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸು. ಅವುಗಳ ಮೂಲಕವೇ ನಿನಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೆರವೇರಿದೆ. ಈಗ ನೀನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಮಧ್ಯದ ಅಪಾಯಕರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೀಯ; ಅಸತ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ವರుణನು ತನ್ನ ಘೋರ ಪಾಶಗಳಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಂಧಿಸಬಾರದು.”
वामदेव उवाच
Educational Q&A
Truthfulness is a central pillar of dharma: even a king who has achieved a difficult goal must not cling to falsehood or improper possession, for Varuṇa—guardian of ṛta and oaths—punishes deceit. Ethical success requires returning what is not one’s own and maintaining integrity between social duties.
Vāmadeva addresses a king and demands the return of his Vāmya horses, acknowledging that the king’s otherwise impossible task was completed through them. He warns that the king is in a sensitive position between Brahmin and Kshatriya obligations, and that if he persists in untruth or wrongdoing, Varuṇa may bind him with terrible nooses.