Previous Verse
Next Verse

Shloka 138

कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः

Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma

“देव! आपके शरीरमें देवता, दानव, यक्ष, राक्षस, गन्धर्व, नाग तथा समस्त स्थावर- जंगमरूप जगत्‌ विद्यमान है ।। त्वत्प्रसादाच्च मे देव स्मृतिर्न परिहीयते । ट्रुतमन्त:शरीरे ते सततं परिवर्तिन:,'प्रभो! आपकी कृपासे आपके शरीरके भीतर निरन्तर शीघ्र गतिसे घूमते रहनेपर भी मेरी स्मरणशक्ति नष्ट नहीं हुई है

deva! tava śarīre devatā dānavā yakṣā rākṣasā gandharvā nāgāś ca samasta-sthāvara-jaṅgama-rūpaṃ jagad vidyamānam asti. tvatprasādāc ca me deva smṛtir na parihīyate; tvaritam antaḥśarīre te satataṃ parivartinaḥ, prabho, api me smaraṇaśaktir na naṣṭā.

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— “ದೇವನೇ! ನಿನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು, ದಾನವರು, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮವಾದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಇದೆ. ಮತ್ತೂ, ದೇವನೇ! ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನನ್ನ ಸ್ಮೃತಿ ನಾಶವಾಗಿಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ಅಂತರ್ದೇಹದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಭುವೇ, ನನ್ನ ಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿಲ್ಲ.”

त्वत्from you
त्वत्:
Apadana
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, Panchami, Ekavachana
प्रसादात्from (your) grace
प्रसादात्:
Apadana
TypeNoun
Rootप्रसाद
FormPum, Panchami, Ekavachana
and
:
TypeIndeclinable
Root
मेmy / of me
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Shashthi, Ekavachana
देवO god / O lord
देव:
TypeNoun
Rootदेव
FormPum, Sambodhana, Ekavachana
स्मृतिःmemory
स्मृतिः:
Karta
TypeNoun
Rootस्मृति
FormStri, Prathama, Ekavachana
not
:
TypeIndeclinable
Root
परिहीयतेis not diminished / does not perish
परिहीयते:
TypeVerb
Rootपरि-हा
FormLat (Present), Prathama, Ekavachana, Atmanepada, Karmani/Passive
भ्रमतःof (you) who are moving/whirling
भ्रमतः:
TypeVerb
Rootभ्रम्
FormShatru (Present active participle), Pum, Shashthi, Ekavachana
अन्तःशरीरेin the inner body
अन्तःशरीरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअन्तःशरीर
FormNapum, Saptami, Ekavachana
तेyour / of you
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Shashthi, Ekavachana
सततम्always
सततम्:
TypeIndeclinable
Rootसततम्
परिवर्तिनःmoving around / revolving
परिवर्तिनः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरिवर्तिन्
FormPum, Prathama, Bahuvachana
प्रभोO lord
प्रभो:
TypeNoun
Rootप्रभु
FormPum, Sambodhana, Ekavachana

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
D
Deva (the Lord addressed)
D
Devatāḥ
D
Dānavāḥ
Y
Yakṣāḥ
R
Rākṣasāḥ
G
Gandharvāḥ
N
Nāgāḥ
J
Jagat (the cosmos)