Shloka 29
Yugapramāṇa–Kaliyuga-lakṣaṇa–Pralaya-kathā
Markandeya’s Account of Yugas, Kali Signs, and Dissolution
सत्ययोनि: पुराविच्च सत्यधर्मप्रवर्तक: । अधमददृषयो भीता बल क्षत्रे समादधन्,जिस राजाकी प्रजापति, विराट, सम्राट, क्षत्रिय, भूषपति, नृप आदि शब्दोंद्वारा स्तुति की जाती है, उसकी पूजा कौन नहीं करेगा? पुरायोनि (प्रथम कारण), युधाजित् (संग्रामविजयी), अभिया (रक्षाके लिये सर्वत्र गमन करनेवाला), मुदित (प्रसन्न), भव (ईश्वर), स्वर्णेता (स्वर्गकी प्राप्ति करानेवाला), सहजित् (तत्काल विजय करनेवाला) तथा बश्रु (विष्णु)--इन नामोंद्वारा राजाका वर्णन किया जाता है। राजा सत्यका कारण, प्राचीन बातोंको जाननेवाला तथा सत्यधर्ममें प्रवृत्ति करानेवाला है। अधर्मसे डरे हुए ऋषियोंने अपना ब्राह्मबल भी क्षत्रियोंमें स्थापित कर दिया था
sanatkumāra uvāca | satyayoniḥ purāvid ca satyadharmapravartakaḥ | adharmadadṛśayo bhītā balaṃ kṣatre samādadhan ||
ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನು ಸತ್ಯದ ಮೂಲ, ಪುರಾತನ ಪರಂಪರೆಯ ಜ್ಞಾನಿ, ಮತ್ತು ಸತ್ಯಧರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸುವವನು. ಅಧರ್ಮವನ್ನು ಕಂಡು ಭೀತರಾದ ಋಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮಬಲವನ್ನೂ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
सनत्कुमार उवाच
Educational Q&A
The verse presents righteous kingship as a pillar of dharma: the king should embody truth, preserve ancient tradition, and actively promote truthful conduct; when adharma threatens, even sages rely on and empower royal authority to protect order.
Sanatkumāra is describing the ideal function of the king and explaining that, in times when adharma is perceived, the ṛṣis—seeking protection for dharma—entrust their strength (including spiritual authority) to the Kṣatriya power so that society may be safeguarded.