Shloka 22
Yugapramāṇa–Kaliyuga-lakṣaṇa–Pralaya-kathā
Markandeya’s Account of Yugas, Kali Signs, and Dissolution
“किसने इन दोनोंको महाराज पृथुके यज्ञमण्डपमें घुसने दिया है? ये दोनों जोर-जोरसे बातें करते और झगड़ते यहाँ किस कामसे खड़े हैं? उस समय परम धर्मात्मा एवं सम्पूर्ण धर्मोंके ज्ञाता कणादने सब सदस्योंको बताया कि ये दोनों किसी विषयको लेकर परस्पर विवाद कर रहे हैं और उसीके निर्णयके लिये यहाँ आये हैं" ।। अथाब्रवीत् सदस्यांस्तु गौतमो मुनिसत्तमान् | आवयोव्यद्वितं प्रश्न शूणुत द्विजसत्तमा:,तब गौतमने सदस्यरूपसे बैठे हुए उन श्रेष्ठ मुनियोंसे कहा--*श्रेष्ठ ब्राह्मणो! हम दोनोंके प्रश्षको आपलोग सुनें। अत्रिने राजा पृथुकी विधाता कहा है। इस बातको लेकर हम दोनोंमें महान् संशय एवं विवाद उपस्थित हो गया है।” यह सुनकर वे महात्मा मुनि उक्त संशयका निवारण करनेके लिये तुरंत ही धर्मज्ञ सनत्कुमारजीके पास दौड़े गये। उन महातपस्वीने इनकी सब बातें यथार्थरूपसे सुनकर उनसे यह धर्म एवं अर्थयुक्त वचन कहा --
atha abravīt sadasyāṁs tu gautamo munisattamān | āvayor vyadvidaṁ praśnaṁ śṛṇuta dvijasattamāḥ |
ಆಗ ಗೌತಮನು ಸಭಾಸದರಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಅತ್ರಿಯು ರಾಜ ಪೃಥುವನ್ನು ‘ವಿಧಾತಾ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಈ ವಿಷಯದಿಂದ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಲ್ಲಿಯೇ ಮಹಾ ಸಂಶಯವೂ ವಿವಾದವೂ ಉಂಟಾಗಿದೆ.” ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹಾತ್ಮ ಮುನಿಗಳು ಸಂಶಯಛೇದಕ್ಕಾಗಿ ಧರ್ಮಜ್ಞ ಸನತ್ಕುಮಾರನ ಬಳಿಗೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಧಾವಿಸಿದರು. ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯಾದ ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಯಥಾತಥವಾಗಿ ಕೇಳಿ, ಧರ್ಮಾರ್ಥಸಹಿತವಾದ ವಚನದಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಿದನು।
गौतम उवाच
Educational Q&A
When a doctrinal or ethical doubt becomes contentious, it should be taken to qualified, dharma-knowing authorities and examined through disciplined inquiry rather than loud quarrel; truth is approached through respectful debate and proper adjudication.
Two disputants have entered King Pṛthu’s sacrificial assembly arguing loudly; Gautama formally presents the contested point—Atri’s statement that Pṛthu is ‘Vidhātā’—to the assembled sages, who then seek a definitive resolution from Sanatkumāra.