Shloka 83
Sarasvatī–Tārkṣya Saṃvāda: Agnihotra-vidhi, Dāna-phala, and Mokṣa-prasaṅga (सरस्वती–तार्क्ष्यसंवादः)
जितेन्द्रियत्वाद् वशिन: शुक्लत्वान्मन्दरोगिण: । अल्पाबाधपरित्रासाद भवन्ति निरुपद्रवा:,जितेन्द्रिय होनेके कारण वे मनको वशमें रखते हैं और सात््विक अन्त:करणके होनेके कारण नीरोग होते हैं। दुःख और त्रासके क्षीण होनेके कारण वे उपद्रवरहित होते हैं। विवेकी पुरुष गर्भसे गिरते, जन्म लेते अथवा गर्भमें ही रहते समय भी ज्ञानदृष्टिसे अपने-आपका और परमात्माका सर्वथा यथार्थ अनुभव करते हैं
jitendriyatvād vaśinaḥ śuklatvān mandarogiṇaḥ | alpābādha-paritrāsād bhavanti nirupadravāḥ ||
ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಶದಲ್ಲಿಡುತ್ತಾರೆ; ಅಂತರಂಗದ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಶುದ್ಧತೆಯಿಂದ ಅವರು ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಮುಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯದ ಸ್ಪರ್ಶ ಅಲ್ಪವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಉಪದ್ರವರಹಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
Sense-mastery and inner purity lead to freedom from bodily and mental disturbances; the wise, grounded in knowledge, can realize the self and the Supreme even in extreme liminal states such as birth.
Mārkaṇḍeya is describing the qualities and inner condition of spiritually disciplined, discerning persons—how their self-control and sattvic clarity make them resilient, healthy, and capable of direct realization.