Shloka 1
Sarasvatī–Tārkṣya Saṃvāda: Agnihotra-vidhi, Dāna-phala, and Mokṣa-prasaṅga (सरस्वती–तार्क्ष्यसंवादः)
हि >> आय न हुक अत अप त्रयशीर्त्याधिकशततमोब< ध्याय: काम्यकवनमें पाण्डवोंके पास भगवान् श्रीकृष्ण, मुनिवर मार्कण्डेय तथा नारदजीका आगमन एवं युधिष्ठिरके पूछनेपर मार्कण्डेयजीके द्वारा कर्मफल-भोगका विवेचन वैशम्पायन उवाच काम्यकं प्राप्प कौरव्य युधिष्ठिरपुरोगमा: । कृतातिथ्या मुनिगणैर्निषेदु: सह कृष्णया,वैशम्पायनजी कहते हैं--कुरुनन्दन जनमेजय! काम्यकवनमें पहुँचनेपर वहाँके मुनियोंने युधिष्ठिर आदि पाण्डवोंका यथोचित आदर-सत्कार किया। फिर वे द्रौपदीके साथ वहाँ रहने लगे। जब वे विश्वासपात्र पाण्डव वहाँ निवास करने लगे, तब बहुत-से ब्राह्मणोंने आकर सब ओसरसे उन्हें घेर लिया (और उन्हींके साथ रहने लगे)। तदनन्तर एक दिन एक ब्राह्मण आया। उसने यह सूचना दी कि सबको वशमें रखनेवाले उदारबुद्धि महाबाहु भगवान् श्रीकृष्ण, जो अर्जुनके प्रिय सखा हैं, अभी यहाँ पधारेंगे
vaiśampāyana uvāca | kāmyakaṁ prāpya kauravya yudhiṣṭhira-purogamāḥ | kṛtātithyā munigaṇair niṣeduḥ saha kṛṣṇayā ||
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಕುರುಕುಲಶ್ರೇಷ್ಠ ಜನಮೇಜಯನೇ! ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಕಾಮ್ಯಕವನವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ಮುನಿಗಣರು ಅವರಿಗೆ ಯಥೋಚಿತ ಆತಿಥ್ಯ-ಸತ್ಕಾರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಕೃಷ್ಣಾ (ದ್ರೌಪದಿ)ಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು—ವನವಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜರು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವದಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಶೀಘ್ರವೇ ಕರ್ಮಫಲಭೋಗದ ವಿಷಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತು ಉಪದೇಶವಾಗಿ ಉದಯಿಸಲಿದೆ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds dharma through the ethic of hospitality (ātithya) and respectful coexistence: even in exile, rightful conduct is maintained by honoring guests and supporting the vulnerable, setting the stage for later reflection on karma and the moral consequences of action.
Vaiśampāyana narrates that Yudhiṣṭhira and the Pāṇḍavas arrive at the Kāmyaka forest; sages welcome them properly, and the Pāṇḍavas then reside there with Draupadī, establishing the setting for subsequent visits and teachings.