Shloka 31
कामीकवन-समागमः
Kāmyaka Forest Meeting: Kṛṣṇa’s Visit; Mārkaṇḍeya and Nārada Arrive
Devanagari script
विनष्टमथ मां श्र॒ुत्व भविष्यन्ति निरुद्यमा: धर्मशीला मया ते हि बाध्यन्ते राज्यगृद्धिना,“मेरी मृत्यु हुई सुनकर वे राज्य-प्राप्तिका सारा उद्योग छोड़ बैठेंगे। मेरे सभी भाई स्वभावतः धर्मात्मा हैं। मैं ही राज्यके लोभसे उन्हें युद्धके लिये बाध्य करता रहता हूँ
Translation
ನನ್ನ ನಾಶದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಅವರು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ನಿರುದ್ಯಮರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸ್ವಭಾವತಃ ಧರ್ಮಶೀಲರು; ರಾಜ್ಯಲೋಭದಿಂದ ನಾನು ಮಾತ್ರ ಅವರನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.
Word by Word
विनष्टम्destroyed / dead (as object of hearing)
विनष्टम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविनष्ट (वि-नश्)
FormNeuter, Accusative, Singular
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
माम्me
माम्:
Karma
TypeNoun
Rootअस्मद्
FormCommon, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
भविष्यन्तिthey will become
भविष्यन्ति:
TypeVerb
Rootभू
FormSimple Future (लृट्), 3rd, Plural, Parasmaipada
निरुद्यमा:without effort / inactive
निरुद्यमा::
Karta
TypeAdjective
Rootनिरुद्यम (निर्-उद्यम)
FormMasculine, Nominative, Plural
धर्मशीला:righteous by nature
धर्मशीला::
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मशील
FormMasculine, Nominative, Plural
मयाby me
मया:
Karana
TypeNoun
Rootअस्मद्
FormCommon, Instrumental, Singular
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
हिindeed / for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
बाध्यन्तेare compelled
बाध्यन्ते:
TypeVerb
Rootबाध्
FormPresent (लट्), 3rd, Plural, Atmanepada (passive sense)
राज्यगृद्धिनाby greed for the kingdom
राज्यगृद्धिना:
Karana
TypeNoun
Rootराज्यगृद्धि
FormFeminine, Instrumental, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes