Shloka 29

प्रावृट्-शरत्-वर्णनम् — Description of the Monsoon and Autumn; Sarasvatī in the Pāṇḍavas’ Exile

Devanagari script

तेन संस्पृष्टगात्रस्य भीमसेनस्य वै तदा संज्ञा मुमोह सहसा वरदानेन तस्य हि,उस समय भीमसेनके शरीरका उससे स्पर्श होते ही वे भीमसेन सहसा अचेत हो गये। ऐसा इसलिये हुआ कि उस सर्पको वैसा ही वरदान मिला था

Transliteration

tena saṁspṛṣṭagātrasya bhīmasenasya vai tadā saṁjñā mumoha sahasā varadānena tasya hi

Translation

ಅವನ (ಸರ್ಪದ) ಸ್ಪರ್ಶವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಭೀಮಸೇನನಿಗೆ ಸಹಸಾ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿತು; ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಸರ್ಪಕ್ಕೆ ಅಂಥ ವರ ದೊರೆತಿತ್ತು.

Word by Word

• तेन: by him/it (by that)
• तेन: Karana
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine/Neuter, Instrumental, Singular

• संस्पृष्ट: touched
• Type: Adjective
• Root: सम्-स्पृश्
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• गात्रस्य: of the body/limb
• Type: Noun
• Root: गात्र
• Form: Neuter, Genitive, Singular

• भीमसेनस्य: of Bhimasena
• Type: Noun
• Root: भीमसेन
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• वै: indeed
• Type: Indeclinable
• Root: वै

• तदा: then
• तदा: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तदा

• संज्ञा: consciousness
• संज्ञा: Karta
• Type: Noun
• Root: संज्ञा
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• मुमोह: became deluded / fainted
• Type: Verb
• Root: मुह्
• Form: Perfect (Paroksha), 3rd, Singular, Parasmaipada

• सहसा: suddenly
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा

• वरदानेन: by a boon
• वरदानेन: Karana
• Type: Noun
• Root: वरदान
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• तस्य: of him/it
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine/Neuter, Genitive, Singular

• हि: for/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: हि

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Bhīmasena (Bhīma)
• the serpent (nāga)