Shloka 20
Bhīmasena’s Capture by the Serpent and Nahūṣa’s Self-Disclosure (भीमसेन-भुजङ्गग्रहणं नहुषोपाख्यानप्रस्तावः)
Devanagari script
अधिष्ठाने न वाअनार्त: प्रयुजुजीत कदाचन प्रयोगेषु महान् दोषो ह्ुस्त्राणां कुरुनन्दन,“कोई लक्ष्य मिल जाय तो भी ऐसा मनुष्य कभी इनका प्रयोग न करे, जो स्वयं संकटमें न पड़ा हो। कुरुनन्दन! इन दिव्यास्त्रोंका अनुचितरूपमें प्रयोग करनेपर महान् दोष प्राप्त होता है
Translation
ತಾನೇ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿಲ್ಲದವನು ಗುರಿ ಸಿಕ್ಕರೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಯೋಗಿಸಬಾರದು. ಕುರುನಂದನ! ಈ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಮಹಾದೋಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
Word by Word
अधिष्ठानेin a position/seat (of authority); in a base
अधिष्ठाने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअधिष्ठान
FormNeuter, Locative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
अनार्तःone not in distress; untroubled
अनार्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनार्त
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रयुञ्जीतshould employ/use
प्रयुञ्जीत:
TypeVerb
Rootप्र + युज्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
कदाचनever; at any time
कदाचन:
TypeIndeclinable
Rootकदाचन
प्रयोगेषुin (their) applications/uses
प्रयोगेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रयोग
FormMasculine, Locative, Plural
महान्great
महान्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular
दोषःfault; sin; demerit
दोषः:
Karta
TypeNoun
Rootदोष
FormMasculine, Nominative, Singular
ह्य्indeed; for
ह्य्:
TypeIndeclinable
Rootहि
अस्त्राणाम्of weapons (missiles)
अस्त्राणाम्:
TypeNoun
Rootअस्त्र
FormNeuter, Genitive, Plural
कुरुनन्दनO delight of the Kurus (Arjuna)
कुरुनन्दन:
TypeNoun
Rootकुरु-नन्दन
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes