Shloka 36
Adhyāya 168: Arjuna’s counters to māyā-rains and the onset of darkness
Nivātakavaca engagement
Devanagari script
ततः: संतापिता लोका मत्प्रसूतेन तेजसा । क्षणेन हि दिश: खं च सर्वतो हि विदीपितम्,तदनन्तर मेरे द्वारा प्रकट किये हुए ब्रह्मास्त्रके तेजसे वहाँके सब लोग संतप्त हो उठे। एक ही क्षणमें सम्पूर्ण दिशाएँ और आकाश सब ओरसे आगकी लपटोंसे उद्दीप्त हो उठे
Transliteration
tataḥ santāpitā lokā matprasūtena tejasā | kṣaṇena hi diśaḥ khaṃ ca sarvato hi vidīpitam |
Translation
ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ ನನ್ನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಆ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲರೂ ದಹಿಸಿದಂತೆ ಸಂಕಟಪಟ್ಟರು. ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಆಕಾಶವೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಯಿತು।
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्ययम्
संतापिताःtormented, scorched
संतापिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंतापित (संतापय्-धातोः, कृदन्त)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
लोकाःpeople; worlds
लोकाः:
Karta
TypeNoun
Rootलोक
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
मत्my
मत्:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद् (मत्-आदेशः)
Formषष्ठी-एकवचनार्थे (समासे उपपदत्वेन)
प्रसूतेनproduced, brought forth
प्रसूतेन:
Karana
TypeAdjective
Rootप्रसूत (प्रसू-धातोः, कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्
तेजसाby the radiance/energy
तेजसा:
Karana
TypeNoun
Rootतेजस्
Formनपुंसकलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्
क्षणेनin a moment
क्षणेन:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षण
Formपुंलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
Formअव्ययम्
दिशःdirections
दिशः:
Karta
TypeNoun
Rootदिश्
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
खम्sky
खम्:
Karta
TypeNoun
Rootख
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Formअव्ययम्
सर्वतःon all sides
सर्वतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (सर्व-प्रातिपदिकात्)
Formअव्ययम्
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
Formअव्ययम्
विदीपितम्was kindled/ablaze
विदीपितम्:
TypeAdjective
Rootविदीपित (वि+दीप्-धातोः, कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्
Speaker
अजुन उवाच
Characters & Entities
A
ArjunaT
tejas (fiery energy)D
directions (diśaḥ)S
sky/space (kham)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes