Shloka 12
Portents, Pursuit to the Nalinī, and Yudhiṣṭhira’s Restraint Toward Bhīma
Saugandhika-padma Continuation
हंसकारण्डवयुतां चक्रवाकोपशोभिताम् | रचितामिव तस्याद्रेमालां विमलपड्कजाम्,उसमें हंस और कारण्डव आदि जलपक्षी निवास करते थे। चक्रवाक उसकी शोभा बढ़ाते थे। वह नदी क्या थी उस पर्वतके लिये स्वच्छ सुन्दर कमलोंकी माला-सी रची गयी थी
haṃsakāraṇḍavayutāṃ cakravākopaśobhitām | racitām iva tasyādrer mālāṃ vimalapaṅkajām ||
ಆ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಹಂಸಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರಣ್ಡವ ಮೊದಲಾದ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳು ನೆಲೆಸಿದ್ದವು; ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅದರ ಶೋಭೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅದು ಆ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಲ ಕಮಲಗಳ ಮಾಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದಂತೆಯೇ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how a pure, harmonious natural setting—birds and spotless lotuses—functions as an auspicious adornment, implying that environments of clarity and beauty support calmness and right-mindedness (a conducive backdrop for dharmic reflection).
Vaiśaṃpāyana is describing a river near a mountain: it is populated by water-birds (haṃsa, kāraṇḍava, cakravāka) and looks like a lotus-garland placed upon the mountain, emphasizing the charm of the place being depicted.