Shloka 11
अष्टावक्र उवाच चतुष्टयं ब्राह्मणानां निकेत॑ं चत्वारो वर्णा यज्ञमिमं वहन्ति । दिशश्वतस्रो वर्णचतुष्टयं च चतुष्पदा गौरपि शश्रचदुक्ता,अष्टावक्र बोले--ब्राह्मणोंके लिये आश्रम चार हैं। वर्ण: भी चार ही हैं जो इस यज्ञका भार वहन करते हैं। मुख्य दिशाएँः भी चार ही हैं। वर्ण“ भी चार ही हैं तथा गो अर्थात् वाणी भी सदा चार ही चरणोंसे* युक्त बतायी गयी है
Aṣṭāvakra uvāca—catuṣṭayaṃ brāhmaṇānāṃ niketaṃ catvāro varṇā yajñam imaṃ vahanti | diśaś catasro varṇa-catuṣṭayaṃ ca catuṣpadā gaur api śaśvac catur-uktā ||
ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ ಹೇಳಿದರು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಆಶ್ರಮಗಳು ನಾಲ್ಕು. ಈ ಯಜ್ಞವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊರುವ ವರ್ಣಗಳೂ ನಾಲ್ಕು. ಪ್ರಧಾನ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ನಾಲ್ಕು. ಹಾಗೆಯೇ ‘ಚತುಷ್ಟಯ’ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ—‘ಗೋ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಾಕ್ (ವಾಣಿ) ಕೂಡ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ‘ಪಾದ’ (ಮಟ್ಟ) ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
अष्टावक्र उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a recurring ‘fourfold’ structure in dharmic and Vedic thought—four āśramas, four varṇas sustaining the sacrificial order, four directions, and the doctrine of four levels/quarters of speech—suggesting that social, ritual, cosmic, and linguistic orders mirror one another.
Aṣṭāvakra is instructing his listener by pointing to patterned correspondences in the world: the organization of Brahmin life-stages, the four varṇas’ role in upholding yajña, the four quarters, and the traditional teaching that speech (vāk), metaphorically called a ‘cow,’ has four ‘feet’ or levels.