Shloka 6
सोमक–जन्तु उपाख्यानम्
Somaka–Jantu Exemplar: The Quest for a Hundred Sons
Devanagari script
ततः पिपीलिका जन््तुं कदाचिददशत् स्फिचि । स दष्टो व्यनदन्नादं तेन दुःखेन बालक:,एक दिन एक चींटीने जन्तुके कटिभागमें डँस लिया। चींटीके काटनेपर उसकी पीड़ासे विकल हो जन्तु सहसा रोने लगा
Transliteration
tataḥ pipīlikā jantuṃ kadācid adaśat sphici | sa daṣṭo vyanadann ādaṃ tena duḥkhena bālakaḥ ||
Translation
ನಂತರ ಒಮ್ಮೆ ಒಂದು ಇರುವೆ ಆ ಶಿಶುವಿನ ನಿತಂಬಭಾಗವನ್ನು ಕಚ್ಚಿತು. ಕಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವನು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಸಹಸಾ ಜೋರಾಗಿ ಅತ್ತನು.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
पिपीलिकाan ant
पिपीलिका:
Karta
TypeNoun
Rootपिपीलिका
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जन्तुम्a creature
जन्तुम्:
Karma
TypeNoun
Rootजन्तु
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कदाचित्once, at some time
कदाचित्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootकदाचित्
Formअव्यय
अदशत्bit
अदशत्:
TypeVerb
Rootदश्
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन
स्फिचिon the buttock/hip
स्फिचि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्फिच्
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दष्टःhaving been bitten
दष्टः:
TypeAdjective
Rootदंश् (दश्) → दष्ट (क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
व्यनदत्cried out, wailed
व्यनदत्:
TypeVerb
Rootनद् (वि-)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन
नादम्a sound/cry
नादम्:
Karma
TypeNoun
Rootनाद
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तेनby that, because of that
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
दुःखेनwith pain, due to pain
दुःखेन:
Karana
TypeNoun
Rootदुःख
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
बालकःthe boy/child
बालकः:
Karta
TypeNoun
Rootबालक
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
लोगश उवाच
Characters & Entities
P
pipīlikā (ant)J
jantu (creature)B
bālaka (young one/child)Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes
Educational Q&A
Even a tiny creature can inflict real pain; recognizing this fosters empathy and supports ethical restraint (avoiding harm to living beings).
An ant bites a young creature on the buttock, and the child cries out loudly from the sudden pain.